BİREYDE İHTİYAÇLAR HİYERARŞİSİ

Bireylerde geliştikçe kimlik statüleri de değişkenlik göstermektedir. Farkındalıklı herhangi bir araştırma yapmadan bağlantı kurabilenler olduğu gibi yani ipotekli kimlik statüleri ve de gelişigüzel araştırmalar yapan dağınık kimlik statüye sahip olmaktadırlar. Küçüklükten itibaren bireyin başkaları tarafından değerlendirilme tarzının kişilik üzerindeki etkisine yoğunlaşması olağan karşılanmaktadır.

      Kendini gerçekleştirme de bağlanma kuramı, çocuk ile ebeveynler arasındaki bağın, çocuğun güvenlik hissi ve psikolojik gelişimi üzerindeki önemini tanımlar. Carl Rogers (1902-1987) göre insancıl yaklaşımda çocukluk döneminde bireyin başkaları tarafından değerlendirilme tarzının kişilik üzerindeki etkisine yoğunlaşması olarak tanımlanmaktadır. Bireyin benlik kavramının gelişimi, yaşamın ilk günlerinden başlayarak çevreyle etkileşim içerisinde dinamik bir süreç sonucunda gerçekleştiğini savunan Carl Rogers çocuklarda gelişim dönemlerindeki hassasiyete önem vermiştir.

      Bireyde psikososyal gelişim dönemleri yaş gruplarınca Temel güven/güvensizlik 0-1 yaş, bağımsızlık/kuşku utanç 1-3 yaş, girişkenlik/suçluluk 3-7 yaş, çalışkanlık/aşağılık duygusu 7-12 yaş, kişilik kazanma/rol karmaşası 12-18 yaş, yakın ilişkiler/yalnızlık genç yetişkinlik, üretkenlik/durgunluk orta yaş, benlik bütünlüğü ileri yetişkinlik farkındalıklar göstermektedir.

      Bireyin iç dünyasında uyandırdığı izlenimler ya da belirli nesne, olaylara verdiği duygusal tepkiler zamanla ihtiyaçlar hiyerarşisi kendini gerçekleştirme, estetik, bilme anlama, ait olma, sevme, sevilme, güvenlik ihtiyacı, saygı, saygınlık, fizyolojik ihtiyaçları oluşturur. Duygularının yoğunluğundaki artış, istikrarsızlık, karşı cinse ilgi, sürekli hayal kurma, yalnız bırakılma isteği, ders çalışmaya karşı isteksizlik gibi ergenliğe geçiş sürecinde yaşanılanlar zamanla karakteristik özellikleriyle bütünleşmeye başlayacaktır.

      İyi ya da kötü olanı belirginleştirerek buna ne şekilde davranacağını kararlaştırma da bilişsel bileşen yöntemi önemlidir. Mamafih ahlaki düşünce ve edimleri yönlendiren kaygılanma, utanma, vicdan azabı çekmede duyusal bileşenler önemli faktörlerden olup davranışsal bileşenler de önem kazanmaktadır. Gelişim kuramlarında ahlakın bileşenlerinin yaşam boyunca sürekliliği gerekir.

    Bireyin kişiliğini geliştirerek vicdanen kendi davranışlarının ahlaki ölçülere göre eleştirerek bunların yanlışlığı, doğruluğu, iyiliği, kötülüğü hakkında özgün iradesini kullanabilme erdemliliğine kavuşmasıyla toplum içinde saygınlığını kazanmaya başladığının belirtileridir. Küçüklerinden saygı, büyüklerinden sevgi, yaşıtlarından olumlu empatiler almaya başlamaktadırlar. Diyebiliriz ki sorumluluk çerçevesinde ahlakı temel alarak, iyiye ulaşmanın yolu, herkesin kendine düşeni yapmasıyla doğacaktır.