Geçtiğimiz Salı günü Plan Bütçe komisyonunda Enerji Bakanlığı Bütçesi görüşmelerine katılarak termik konusunu gündeme getiren vekil Öz, bu projelerin ÇED onayları Çevre ve Şehircilik Bakanlığından çıktığı için komisyonda Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bütçe görüşmelerine de katıldı ve konuyu bir kez daha gündeme getirdi.
Öz, Bakan ÖZHASEKİ’YE Sordu,
Çevre Bakanlığı bu projelere nasıl yaklaşıyor? Enerji Bakanının ifade ettiği noktada mısınız?
CHP Çanakkale milletvekili Öz, Plan ve Bütçe komisyonunda Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bütçe görüşmelerine katılarak, Çanakkale kamuoyunu yakından ilgilendiren ilimizde kurulması planlanan Termik Santrallere ilişkin olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının konuyu nasıl değerlendirdiğini ve ÇED süreci devam eden projelere ilişkin tutumunun ne olacağını sordu. Bakan Özhaseki’ye Çanakkale’ye kurulması planlanan ve ÇED süreci devam eden projelerle ilgili olarak Enerji Bakanı ile aynı noktada mısınız? Dedi.
Komisyonda görüşülen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bütçesine ilişkin değerlendirmelerde bulunan vekil Öz, Enerji Bakanı Albayrak’ın bütçe konuşmasına atıf yaparak Çanakkale ve termik konusunu yeniden gündeme getirdi.
Termik Projeleri Çanakkale’nin Cehenneme Dönmesi Demek
Komisyonda Çanakkale ilimiz toplam kömür termik kurulu gücünün yüzde 25'ini bünyesinde barındırmaktadır diyen Öz, Çanakkale'de çalışmakta olan ve inşa hâlindeki, termik kurulu gücü 3.845 megavat ve ÇED süreci devam eden kömür termik santralleri ise 4.720 megavat olduğunu belirtti. Bu santraller yılda kaç ton kömür yakacaklar? Kabaca 20-25 milyon ton kömür yakacaklar. Bu, Çanakkale’nin cehenneme dönmesi demektir diyen Öz, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olarak termik santral projelerine insan odaklı bakmanızı ve işler durumdaki santrallerin bulunduğu bölgelerde denetimleri sıklaştırmanızı bekliyoruz diyerek sürdürdüğü konuşmasında, Çanakkale Çan ilçesinde hava kirliliği insan sağlığını tehdit eder bir noktaya gelmiştir. Filtreler çalıştırılmıyor. Bunun için gerekli tedbirleri almak adına Bakanlığınız neler yapmaktadır? Dedi.
Yerli Kömür De Çevreyi Ve İnsanı Zehirliyor
Yerli, kömürle üretim yapan santraller de çevreyi ve insanı zehirlemeye devam ediyor. Bunu ben Çanakkale’de bizzat yaşıyorum, hemşerilerim bizzat yaşıyor. Şimdi, Çan Helvacı Termik Santrali ÇED süreci devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde Bakanlığınızda Çanakkale milletvekilleri olarak bir İDK toplantısına -Yence Çırpılar Termik Santral Projesi’ne ilişkindi- katılmıştık. Balıkesir milletvekillerimiz de katılmışlardı o toplantıya. Firma temsilcilerinin terör estirdiği bir ortamda toplantı gerçekleştirilmiş, STK temsilcileri bizlerin girişimleriyle görüşlerini ifade edebilmişlerdi. Benzer toplantılarda aynı manzaraların yaşanmaması konusunda gerekli tedbirlerin alınması gereğine vurgu yapmak istiyorum dedi.
Santraller Çalışmaya Başladığında İnsanımızın Arazileri Eskisi Gibi Olmayacak
Çan ilçesine, Biga’ya ve Çanakkale'ye daha kaç termik santral yapılması insan ve canlı yaşamı ile çevreyi tehdit etmez? Yapılmak istenen bu projeleri çevreleyen köylerde yaşayan insanlar ne yerler, ne içerler, neyle iştigal ederler, temel geçim kaynakları nedir? ÇED onayı verdiğiniz santraller sonrası bu insanlar ne yapacak? Termikçilerin dediği gibi “Santrallerde çalışacaklar.” demeyin lütfen. Santrallerin inşaatları bittikten sonra yüzlerce kişi işsiz kalacak. Üstelik, işleyecekleri araziler de eskisi gibi olmayacak. Tarım yapmaktadır insanımız, tabii, asit ve kül yağmuru altında ne kadar yapılabilirse.
Bayramiç’in Elması Da Meşhurdur
Siz bu projelere onay verirseniz sadece Çanakkale'nin değil, ülkenin geleceğini de yok edeceksiniz, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını engellemiş olacaksınız, diyen Öz, bakın, az önce, sağ olsunlar, elma ikram ettiler. Bayramiç’in elması da meşhurdur ama bu projeler devam ettiği sürece bu ürünleri, bu elmaları, bu meyveleri yiyemeyeceğiz. O nedenle, sizden, Çanakkale’de ÇED süreci devam eden projeler hususunda daha hassas olmanızı istirham ediyorum.
Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Yatırımlarına Daha Fazla Ağırlık Verin
Daha önceki konuşmalarımızda da dile getirdik, İtalya’daki gibi, yerli kömür yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının yatırımlarına daha fazla ağırlık vermek gerekir.
Buradan sormak istiyorum: Neden Çanakkale bu anlamda kazan dairesi yapılmak isteniyor? Neden Çanakkale’ye bu kıyım yapılmak isteniyor? Sayın Bakan, Çanakkale, mitolojik Kaz Dağlarına sahiptir. Burası, İsviçre Alp Dağlarından sonra, dünyada ikinci derecede oksijene sahiptir. Böyle tabiata kıyılmaz. Sayın Enerji Bakanı “Bu projelere izin vermeyeceğiz.” dedi. Çevre Bakanlığının da aynı doğrultuda düşündüğü dile getirildi. Sizin de ağzınızdan aynı doğrultuda cevap istiyoruz.
Milletvekili Öz, sizden de Çanakkale’yi cehenneme çevirecek bu projelere ve ÇED raporlarına dur demenizi istiyoruz diyerek konuşmasını tamamladı.
İthal Kömürlü Olanların Hepsi Kesin, Onların Hepsine Ret Veriliyor
Bakan Özhaseki verdiği yanıtlarda, Çanakkale’de termik santral konusunda. İse şu açıklamayı yaptı, Şu anda galiba iki tane devam eden, çalışan varmış. ÇED raporunu daha önceden alan birkaç tane daha grup var orada ancak benim son, beş altı aylık Bakanlığım döneminde gelen 7’ye yakın müracaat var, bir tanesi yerli, galiba 6’sı -eğer yanlış değilse- ithal, bunların hepsine olumsuz görüş verme hususunda rapor verdik arkadaşlar. Karabiga, Agan vesaire vesaire vesaire bir sürü şey var, aklımdakileri söylüyorum, sıralıyorum ben size. İthallerin hepsi kesin bir kere, ithal kömürlü olanların hepsi kesin, onların hepsine ret veriliyor arkadaşlar.
Çanakkale Milletvekili Bülent Öz ile Çevre ve Şehircilik Bakanı Mehmet Özhaseki’nin konuşması tutanaklara aşağıdaki gibi yansımıştır.
BÜLENT ÖZ (Çanakkale) – Sayın Başkan, Sayın Bakan; salı günü bu Komisyon salonunda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Sayın Albayrak’ın bütçe sunumunu izledim. Sayın Bakan bütçe sunumu esnasında ithal kömüre mesafeli bir duruş sergileyeceklerini ifade ettiler. Yeterli mi? Değil. Ancak, en azından, kısmen umut verici bir yaklaşım. Sayın Bakana burada Çanakkale'yi tehdit eden termik santral gerçeğini hatırlatarak bu projelere geçit verip vermeyeceğini sormuştum. Sayın Bakan cevabında “Önceliğimiz yerli kaynaklarımız olacak. Nitekim, o gün bugündür de hiçbir ithal santrale lisans vermedik.” dediler ve devamındaki “Çanakkale'de onay bekleyen 16 projeye ne olacak? soruma “İthal kömür santrallerine bu dönemde olumlu görüş vermeyeceğiz, bu konuda rahat ve müsterih olabilirsiniz. Tabii, bu, Enerji Bakanlığı kısmı, Çevre Bakanlığı da o çerçevede bakıyor.” diyerek Çevre ve Şehircilik Bakanlığı adına da kısmen bağlayıcı bir yaklaşımı, tek parti Hükûmeti olmanız hasebiyle, verdi. Şimdi buradan size sormak istiyorum: Sayın Bakan, Çevre Bakanlığı bu projelere nasıl yaklaşıyor? Enerji Bakanının ifade ettiği noktada mısınız? Bu 4 santrale eklenecek kömür santralleriyle Çanakkale'nin Türkiye’nin kazan dairesi olması mı hedefleniyor?
Çanakkale ilimiz toplam kömür termik kurulu gücünün yüzde 25'ini bünyesinde barındırmaktadır. Çanakkale'de çalışmakta olan ve inşa hâlindeki, termik kurulu gücü 3.845 megavat ve ÇED süreci devam eden kömür termik santralleri ise 4.720 megavat. Tamamlanırsa 19 termik santral olacak. Sayın Bakan, bu santraller yılda kaç ton kömür yakacaklar? Kabaca 20-25 milyon ton kömür yakacaklar. Bu, Çanakkale’nin cehenneme dönmesi demek.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı olarak termik santral projelerine insan odaklı bakmanızı ve işler durumdaki santrallerin bulunduğu bölgelerde denetimleri sıklaştırmanızı bekliyoruz. Çanakkale Çan ilçesinde hava kirliliği insan sağlığını tehdit eder bir noktaya gelmiştir. Filtreler çalıştırılmıyor. Bunun için gerekli tedbirleri almak adına Bakanlığınız neler yapmaktadır?
Yerli, kömürle üretim yapan santraller de çevreyi ve insanı zehirlemeye devam ediyor. Bunu ben Çanakkale’de bizzat yaşıyorum, hemşerilerim bizzat yaşıyor. Şimdi, Çan Helvacı Termik Santrali ÇED süreci devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde Bakanlığınızda Çanakkale milletvekilleri olarak bir İDK toplantısına -Yence Çırpılar Termik Santral Projesi’ne ilişkindi- katılmıştık. Balıkesir milletvekillerimiz de katılmışlardı o toplantıya. Firma temsilcilerinin terör estirdiği bir ortamda toplantı gerçekleştirilmiş, STK temsilcileri bizlerin girişimleriyle görüşlerini ifade edebilmişlerdi. Benzer toplantılarda aynı manzaraların yaşanmaması konusunda gerekli tedbirlerin alınması gereğine vurgu yapmak istiyorum.
Çan ilçesine, Biga’ya ve Çanakkale'ye daha kaç termik santral yapılması insan ve canlı yaşamı ile çevreyi tehdit etmez? Yapılmak istenen bu projeleri çevreleyen köylerde yaşayan insanlar ne yerler, ne içerler, neyle iştigal ederler, temel geçim kaynakları nedir? ÇED onayı verdiğiniz santraller sonrası bu insanlar ne yapacak? Termikçilerin dediği gibi “Santrallerde çalışacaklar.” demeyin lütfen. Santrallerin inşaatları bittikten sonra yüzlerce kişi işsiz kalacak. Üstelik, işleyecekleri araziler de eskisi gibi olmayacak. Tarım yapmaktadır insanımız, tabii, asit ve kül yağmuru altında ne kadar yapılabilirse.
Siz bu projelere onay verirseniz sadece Çanakkale'nin değil, ülkenin geleceğini de yok edeceksiniz, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkını engellemiş olacaksınız. Bakın, az önce, sağ olsunlar, elma ikram ettiler. Bayramiç’in elması da meşhurdur ama bu projeler devam ettiği sürece bu ürünleri, bu elmaları, bu meyveleri yiyemeyeceğiz. O nedenle, sizden, Çanakkale’de ÇED süreci devam eden projeler hususunda daha hassas olmanızı istirham ediyorum.
Daha önceki konuşmalarımızda da dile getirdik, İtalya’daki gibi, yerli kömür yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının yatırımlarına daha fazla ağırlık vermek gerekir. Sayın Bakan, 5403 sayılı Toprak koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 13’üncü maddesinde kısaca “Mutlak tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamaz.”, yine aynı yasanın 14’üncü maddesinde “Büyük ovalarda bulunan tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında kullanılamaz.” ifadesi yer almaktadır. 9/1/2015 tarihinde dönemin Bakanı Sayın Mehdi Eker “Sulu mutlak tarım arazisi özelliği gösteren söz konusu bölgede yani Biga Ovası'nda termik santral ve sanayi tesisi yapılma imkânı bulunmamaktadır.” diye yazıp altına imza atmıştır.
BAŞKAN – Toparlayın lütfen.
Çok kısa, hemen toparlayacağım. Sayın Bakan, Biga Ovası'nda dönemin Tarım Bakanının ifade etmekte sakınca görmediği arazi özellikleri son bir yıl içinde değişmemiştir. Tabii, ön lisans ve lisans verilen, ÇED süreci devam eden zehir bacaları faaliyete geçip bölge asit yağmurlarına maruz kaldığında bu durumdan bahsetmek imkânsız olacaktır. Bu topraklar uzun vadede kullanılamayacak, geri dönüştürülemeyecek şekilde kirlenecektir. Maalesef, tarım olmayacak, domates, aynı şekilde biber, kiraz, şeftali, Çanakkale’mizin ürünleri olmayacak, peynirimiz olmayacak.
Buradan sormak istiyorum: Neden Çanakkale bu anlamda kazan dairesi yapılmak isteniyor? Neden Çanakkale’ye bu kıyım yapılmak isteniyor? Sayın Bakan, Çanakkale, mitolojik Kaz Dağlarına sahiptir. Burası, İsviçre Alp Dağlarından sonra, dünyada ikinci derecede oksijene sahiptir. Böyle tabiata kıyılmaz. Sayın Enerji Bakanı “Bu projelere izin vermeyeceğiz.” dedi. Çevre Bakanlığının da aynı doğrultuda düşündüğü dile getirildi. Sizin de ağzınızdan aynı doğrultuda cevap istiyoruz. Sizden de Çanakkale’yi cehenneme çevirecek bu projelere ve ÇED raporlarına dur demenizi istiyoruz. Teşekkür ederim.
BAŞKAN – Ben de teşekkür ederim
Sayın Bakanım, konuşmamda da Çanakkale’nin tablosunu çizmeye çalışmıştım termik santrallerle ilgili, tekrar hatırlatmak için soruyorum, Çanakkale’de başvuruları olan 16 termik santralle ilgili projelere Çevre Bakanlığı nasıl bakıyor?
Enerji Bakanının ifade ettiği noktada mısınız? En son Yenice Çırpılar köyünde ve Çan Helvacı köyündeki ÇED süreçleri nedir?
Bir de son olarak, Amasra gibi ülkemizin en önemli doğa, kültür ve turizm değerlerine sahip bir bölgede termik santral yapımıyla ilgili olarak Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğümüzün 1/100 binlik planda Amasra’ya atanan kimliği de dikkat çekerek önce karşı görüş bildirmesi, daha sonra ÇED olumlu kararı ve plan değişikliklerine onay vermesinin temel gerekçesi nedir? Sözü edilen süreçte değişen koşul ya da şartlar nelerdir? Teşekkür ederim.
Çanakkale’de termik santral konusunda. Şu anda galiba iki tane devam eden, çalışan varmış. ÇED raporunu daha önceden alan birkaç tane daha grup var orada ancak benim son, beş altı aylık Bakanlığım döneminde gelen 7’ye yakın müracaat var, bir tanesi yerli, galiba 6’sı -eğer yanlış değilse- ithal, bunların hepsine olumsuz görüş verme hususunda rapor verdik arkadaşlar. Karabiga, Agan vesaire vesaire vesaire bir sürü şey var, aklımdakileri söylüyorum, sıralıyorum ben size.
Bir de bunun altında Yenice vardı en son.
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANI MEHMET ÖZHASEKİ (Kayseri) – İthallerin hepsi kesin bir kere, ithal kömürlü olanların hepsi kesin, onların hepsine ret veriliyor arkadaşlar.
Yerli kömür…
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANI MEHMET ÖZHASEKİ (Kayseri) – Evet, yerli kömür; Rıza Bey’in içini yakan konu, oraya geliyoruz. Zonguldak’ta da kükürtdioksitte 2009’dan bu yana yüzde 79 iyileştirme sağlanmış. Partikül maddede de yine yüzde 32 iyileştirme sağlanmış arkadaşlar. Şimdi, termik, nükleer, RES, güneş, hidroelektrik konusunda epeyce eleştirel şeyler söylendi arkadaşlar. Arkadaşlar, dünyada enerjisini kömürden elde eden ülkelerin bir sıralaması var, bu çok saklı bir şey değil. Avrupa Birliğinde Polonya enerjisinin yüzde 84,2’sini kömürden elde ediyor, Çin yüzde 75,7’sini kömürden elde ediyor…
Kaç yıl önce kurmuşlar?
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANI MEHMET ÖZHASEKİ (Kayseri) – Söyleyeceğim, söyleyeceğim. Hindistan yüzde 71’ini, Avustralya yüzde 68,8’ini –şu anda çalışan tesisler ve elde ediliyor- İsrail yüzde 61,5’unu –o küçücük ülke de enerjisinin yüzde 61,5’unu kömürden elde ediyor İsrail- Çek Cumhuriyeti yüzde 53,8’ini, Almanya yüzde 45,6’sını, kömürden elde ediyor, termik, Amerika Birleşik Devletleri yaklaşık yüzde 40’ını… Ne kadar az.
Yorumlar
Yorum Yaz