Milli Eğitim Bakanlığı, mesleki eğitimde reform hazırlıklarını sürdürürken, sanayi ve hizmet sektörlerinden gelen “çırak bulamıyoruz” tepkileri yeniden gündemde. Çıraklık sistemine olan ilgi azalırken, bu eksiklik özellikle üretim odaklı sektörlerde ciddi sorunlara yol açtığı ifade ediliyor.
Çocuklar çıraklığı güvenli ortamda öğrenmeli
Konuyla ilgili İŞKUR Çanakkale İl Müdürü Mehmet Uğur Yavuz’la görüştük. Yavuz, teknolojinin hızla değiştiği bu çağda sadece eski usulleri canlandırmanın yeterli olmadığını, pedagojik altyapı ve çok yönlü analizlerin gerekliliğini vurguladı. “Çıraklık öldü mü?” sorusundan yola çıkan bu söyleşide, geleceğin ustalığına dair önemli ipuçları var.
Son dönemde "çıraklık öldü" yorumları sıkça gündeme geliyor. Sizce bu durum nasıl oluştu?
Yavuz: Birçok sanayi ve hizmet sektörü bir anda (çocuk yaşta işçi çalıştırma yasağı nedeni ile ) çıraksız kalınca bu konu yoğun şekilde gündeme geldi. Ama ben çıraklığın tamamen bittiğini düşünmüyorum. Çıraklığın yeni bir dönüşüme ihtiyacı var bence. Çocuklar çıraklığı güvenli ortamda öğrenmeli bence.
Nasıl?
Yavuz: Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte otomasyon sistemleri yaşamın her alanına girdi. Bu doğal bir dönüşüm. Yani sadece eksilen çırak sayısı değil, değişen üretim yapısı da konunun bir parçası. Teknoloji, özellikle yapay zekâ ve otomasyon alanlarında ilerledikçe bazı mesleklerde insan gücüne ihtiyaç azalıyor. Örneğin, 10 yıl sonra berberlik gibi mesleklerde bile robot kolların devreye girmesi mümkün. Bu, çıraklığın tamamen yok olacağı anlamına gelmez; ama yeni bir çıraklık modeline ihtiyaç duyulacağı anlamına gelebilir.
Sanayi gibi sektörlerde çırak yetiştirmek için nasıl bir sistem öneriyorsunuz?
Yavuz: Öncelikle pedagojik bir yaklaşım gerekli. Çocukların motor kabiliyetleri erken yaşlarda daha kolay gelişiyor. Ancak mevcut sistemde usta-çırak ilişkisinde ustaların pedagojik yeterliliği göz ardı ediliyor. Düşünün, bir dükkânda 13-14 yaşındaki bir çocuğun yanında yapılan sohbetler, beslenme düzeni gibi detaylar dahi önemlidir. Bunlar denetlenmeden sağlıklı bir eğitim olamaz.
Bu sorunlar nasıl aşılabilir?
Yavuz: Ustalara yönelik pedagojik eğitimler verilebilir mi, verilirse ne kadar etkili olur bilemem. En doğrusu ise ortaokul çağında okul ortamında, usta öğretmen gözetiminde güvenli ve kontrollü bir mesleki eğitim sistemidir. Usta-çırak ilişkisinde işin yalnızca üretim kısmıyla değil, eğitim ve gelişim boyutuyla da ilgilenmek gerekir.
“Çocuklara hem el becerisi hem teknoloji eğitimi şart”
Gelecekte ustalık mesleği tamamen ortadan kalkar mı?
Yavuz: Belki 10-15 yıl sonra yapay zekâ sayesinde bir arıza hiç insan eli değmeden çözülebilecek. Ama bu her alanda geçerli olmayacak. Dolayısıyla teknoloji ve ustalığı birleştiren yeni bir eğitim modeline ihtiyacımız var. Hem teknik beceri hem teknolojik okuryazarlık bir arada verilmelidir. Çocuklara hem el becerisi hem teknoloji eğitimi şart
Çıraklıkta sorun sayıda değil, sistemde!
Bugün çırak ihtiyacı olduğunu söyleyen sektörlerin analizleri doğru yapılıyor mu?
Yavuz: İşte burası çok önemli. Hangi sektör, hangi zaman dilimi, hangi koşulda çırak arıyor? Anket ve analizlerin metodolojisi çoğu zaman eksik. Bu nedenle “çıraklık öldü yeniden çıraklar alalım” tartışması yerine daha derinlikli ve çok yönlü bir değerlendirme yapılmalı. Pedagoji ve eğitim bilimi bu alanın her noktasında çok yönlü şekilde konuyu ele almalı. Sayı olarak çırak eksiği belirtiliyor ama sistem eksiklikleri yok sayılıyor.
Ustalaşma süresi ortalama 10 15 seneyi buluyor, bu süre sizce nasıl bir etki yaratır?
Yavuz: En önemli mesele çıraklar ustalaşma dönemine geldiğinde, yani 10 -15 sene sonra ihtiyaç duyacağımız alanda ustalar olacak mı gerçekten, en başta belirttiğim gibi otomasyon ve teknoloji paralel ilerleyen bir süreç. Yapay zeka ile bir araçtaki sorunlar tespit edilip otomasyonla tamir bakım el değmeden gerçekleşecek belki. Yeni düzenlemeler yapmadan önce bu şekilde çok yönlü bir şekilde konuları ele almak lazım.
“Çocuklar atölyeye değil, eğitimli ellere teslim edilmeli”
Son olarak eklemek istedikleriniz var mı?
Yavuz: Çıraklık sisteminin yeniden canlandırılması, sadece daha fazla çırak bulunmasıyla değil; pedagojik altyapısının güçlendirilmesi , teknolojik dönüşümü öngören ve doğru veri analiziyle beslenen bir yapı kurulmasıyla mümkün olabilir. İŞKUR’un da içinde yer alacağı bu tür bir model, belki de geleceğin eğitim modelinde hepsinin entegre edileceği bir sitem içermelidir. Çocuklar atölyeye değil, eğitimli ellere teslim edilmeli.
Kaleninsesi gazetesi olarak teşekkür ederiz.
Yorumlar
Yorum Yaz