Toplumların yapısı, dolayısıyla halkların gündelik yaşamı, kültürel hayatı birçok dinamikten etkilenir. Toplumlar için kültürel değişim kimi zaman göçle kimi zaman savaşla gerçekleşir. Farklı toplumların bir araya geldiğinde gerçekleşen etkileşimde kültürün gelişmesinde ve farklılık göstermesinde büyük rol oynar.
Çanakkale topraklarının tarih boyunca dünya tarafından izlenmesinin nedenlerinden biri coğrafi konumu, insanların yaşayabileceği verimli topraklar ve geçiş güzergahları olmasıdır. Öte yandan da Çanakkale topraklarını ev olarak kabul eden toplumların çöküşlerinin de çeşitli denenleri vardır. Kimi zaman savaş olsa da kimi zamanda doğal afetler toplumların, şehir devletlerinin, ülkelerin yıkılmasına, neden olmuştur. Bu gibi durumlarda bireylerin ve toplumun, psikolojik, sosyolojik ve demografik faktörler nedeniyle maruz kalabilecekleri, ölçülmesi güç ve hatta imkânsız olan, hasar veya zararlar görülür. Fiziksel hasarların meydana getirdiği etkilere bağlı olarak negatif yönde gelişen sosyal etkilerde toplumun kurtara olanakları ve yine toplumun desteği ile azaltılabilir. Doğal afetlerin de sosyal ilişkileri bozma etkisi, dolayısıyla toplumsal kültürünü zaman içinde değiştirme etkisi de mevcuttur. Bu bağlamda fiziksel hasarlar; Güvenlik açığının artması, Çocuklar, yoksullar, kadınlar ve yaşlılar üzerinde kademeli artan olumsuz etkileri, Yoksulluğu artması yönündeki olumsuz etkisi, Yeni stratejiler ve kapasitelerin açığa çıkarılması, Dönüştürücü potansiyelinin olmasına neden olabilir. Doğal afetler sonucu bir toplum fiziksel olarak dünya üzerinden silinebileceği gibi kültürel anlamda da değişim gösterebilir.
TROYA 9 KEZ AFET VE SAVAŞLARLA YIKILDI
Bunun en güzel örneklerinden biri de 5 bin yıllık tarihi ve 9 kültür katmanından oluşan Troya oluşturmaktadır. Tarih boyunca 9 kez doğal afetler ve savaşlarla yıkılan Troya, mitolojik öyküsü ve coğrafi/stratejik konumu nedeniyle tekrar ve tekrar kurulmaya devam etmiştir. Günümüzde Troya hakkında bilgileri edindiğimiz arkeolojik kazıların nedeni de mitolojik öyküsü ve mitolojisinin politik gücü nedeniyle araştırılmış olması ve Frank Calvert ve Heinrich Schliemann tarafından kazılmaya başlanmasıdır.
AFET DEĞİL, İHMAL ÖLDÜRÜR
Günümüzde bir kıtada ya da bir ada meydana gelen doğal afetler, o kültürü yok etmeye yetmiyor. Teknolojinin gelişmesi, toplumların birbiriyle etkileşimi, doğal afetin meydana geldiği toprakların, ülkenin kültürünü bir şekilde koruyor. Yaşanan doğal afetin büyüklüğü, türkülere, müziklere, resimlere, el dokuması halılara, çarklardan çıkan seramiklere, beyaz perdeye yansıyor. Doğal afetin ne kadar uzun sürdüğü, etkisinin ne kadar olduğu da toplumun edebiyat, müzik, sinema gibi kültür parçalarına yansımasını da o denli arttırıyor. Baktığımızda, deprem kuşağında olan bir ülke olarak doğal afetlerden kaçma ihtimalimiz yok. Ama doğal afetleri kısmen önleme, gerçekleşen afet sonrasında müdahale ve yaraların hızlı sarılması için yapılan mücadele; afetin acı kültürünü bir nebze de olsa dindiriyor.
AFETLER TOPLUMSAL BELLEĞİMİZE KAZINMASIN
Türkiye’nin dört bir yanından orman yangını haberleri geldi. Kimisi kontrol altına alındı. Kimisi için yangın söndürme mücadelesi sürüyor. Yangınlar nedeniyle çok sayıda canlı canından, evlerinden oldu. Covid-19 pandemisi süresince yaşanan depremler, yangınlar ülkemizde panik ve kaygıya neden olduğu gibi dünyayı da sardı. Küresel ölçekli bu gibi doğaya, hayvanlara ve insanlara zararı olan afetleri, salgınları dindirme, önleme ise bizim elimizde. Gelin birlikte bireysel olarak yapabileceğimiz önlemlere göz atalım. Bundan birkaç sene sonra covid-19 pandemisi, İzmir depremi, Türkiye’nin dört bir tarafında meydana gelen yangınlar kültürümüzde yer edinecek. Yeni acıların, yaşamımızda yer etmemesi için en azından yangın önlemlerine bireysel olarak bir göz atalım;
ATEŞLEYİCİ VE YANICI MALZEME AYRI YERLERDE OLMALI
AFAD’ın resmi internet sitesinde Yangınlara Karşı Alınması Gereken Önlemler belirlendi. Buna göre, Yapısal bakımdan yangından korunma: Yapılarda yanmaz veya yanması güç yapı malzemeleri kullanılmalıdır, Yangının yayılmasını önlemek amacıyla, yangın bölümleri oluşturulmalıdır, Dumanın yayılmasını önlemek için duvardan sızmaları önleyici tedbirler alınmalıdır, Yangının etkilerinden korunmuş kısa yangın çıkış yolları sağlanmalıdır, Ateşleyici ve yanıcı malzeme kaynakları birbirinden ayrı yerlerde depolanmalıdır, Her an çıkabilecek yangınlar için yangın söndürme cihazları çalışır durumda bulundurulmalıdır.
YANGIN ÇIKIŞLARI AÇIK BULUNDURULMALI
Organizasyon bakımından ise; Yangınlara karşı iyi bir bina yönetimi olmalıdır, Yangınlara karşı gerekli yasaklar konulmalıdır, Sabit elektrik tesisatı sık sık kontrolden geçirilmelidir, Sık sık yangın tatbikatları yapılmalıdır, Yangın çıkışları açık tutulmalı, acil ışıklandırma sistemleri kurulmalıdır, Gereksiz yangın yükü kaldırılmalıdır, Korunma sistemi ve tahliye planı kontrol edilmeli ve güncellenmelidir. Her türlü işyerinde yangın söndürme tüpü bulundurulmalı, düzenli bakımları yaptırılmalı ve nasıl kullanılacağı öğrenilmelidir.
KONUTLARDA YANGINI ÖNLEYİCİ TEDBİRLER;
Tavan arası ve bodrumlar temiz tutulmalıdır, Çocukların ateşle oynamasına izin verilmemelidir, Soba, kalorifer ve mutfak ocakları dikkatli kullanılmalıdır, Yanıcı maddeler konutun uygun yerinde saklanılmalıdır, Elektrik tesisatından çıkabilecek yangınlara karşı tesisatın düzenli bakımı yaptırılmalıdır, Sıvasız, çatlak, hatalı inşa edilmiş ve dolmuş bacalar kullanılmamalıdır, Konutlarda da yangın söndürme tüpü bulundurulmalı, düzenli bakımları yaptırılmalı ve nasıl kullanılacağı öğrenilmelidir. Konut Yangınlarında tahliye zamanı çok kısıtlıdır, bu nedenle konutlar için tahliye planı yapılmalıdır, Yangınlarda erken uyarı çok önemlidir, bu nedenle her konutta mümkünse bir kaç tane duman dedektörü bulundurulmalı, bunların düzenli olarak kontrolleri yapılmalıdır.
ORMAN YANGINLARI;
Orman Yangınlarının nedenleri; İhmal ve dikkatsizlik nedeniyle çıkan orman yangınları, Ormanda güvenlik tedbiri alınmadan ateş yakılması, Yakılan ateşin söndürmeden bırakılması, Sönmemiş sigara izmariti ve kibritin yere atılması. Orman içinde veya bitişiğindeki tarlalarda istenmeyen ot veya anızın yakılması, Gece aydınlatma için ormanda ateşle dolaşılması, Cam ve cam kırıklarının ormanda bırakılması, Çocukların orman içinde ateşle oynamaları.
Kasıtlı çıkarılan orman yangınları: Tarla veya otlakları genişletmek için ormanın bilerek yakılması, Orman içinde yapılan kanunsuz işleri gizlemek için yangın çıkarılması, Birilerinden intikam almak veya bir şeyi sabote etmek için yangın çıkarılması, Yabani hayvanları uzaklaştırmak için yangın çıkarılması.
Damla YELTEKİN
Yorumlar
Yorum Yaz