Kaleninsesi Gazetesi Wep TV’de yayınlanan, imtiyaz sahibi İlker Ülker öncülüğünde yapılan ve Bülent Büberci’nin hazırlayıp sunduğu Dobra Dobra programı, birbirinden değerli konuklarını ağırlamaya devam ediyor. Programa konuk olan Sivil Toplum ve İlişkiler Çanakkale İl Müdürlüğünden emekli İbrahim Yerli önemli açıklamalarda bulundu.
“Çok güzel geri dönüşler alıyoruz”
STK Başkanları’nın kendilerine özgüveni geldiğini belirten Yerli; “Sivil Toplum Örgüt Derneklerinin dernek başkanlarının kendilerine güveni geldi. Derneklerini tanıtıyorlar, faaliyetlerinden, çalışmalarından, projelerinden bahsediyorlar. Bunları halkımızla paylaşıyorlar. Çok güzel geri dönüşler alıyoruz” dedi.
“DERBİS’eişlemek zorundalar”
Dernek beyannamesinin nasıl doldurulması gerektiğine ve doldurulmadığı takdirde cezasının ne olduğuna değinen Yerli; “5253 sayılı Dernekler Kanununa göre tüm dernekler her yıl, 1 Ocak- 31 Aralık tarihleri arasında, bir önceki yılın beyannamesini, derneğin durumunu, gelirini giderini, ne kadar üyesi var, ne kadar kadın erkek üyesi var, hangi kalemlerde harcama yapmış, nerelerden gelir etmiş bütün bu faaliyetlerini, yıl içerisindeki bütün bu faaliyetlerini önündeki yeni yıla, 1 Ocak'tan itibaren 30 Nisan'a kadar her dernek almış olduğu şifreyle DERBİS' e girerek işlemek zorundadır. 30 Nisan’ a kadar bunu yapmadığı takdirde idari para cezasına çarptırılıyor” diye konuştu.
“Şifreyi kurtarmak mümkün”
“Bu arada tabii öncelikle beyannameyi vermeden önce, derneğin yapması gereken bazı hususlar var” diyen Yerli; “Bir dernek beyanname verme zamanına gelmeden önce mali bilgilerini kapatarak işletme tablosuna işleyerek bir karar almalı. Derneğin yönetim kurulu toplanarak 2020 yılının beyannamesinin DERBİS üzerinden verilmesine dair bir karar alacak. Beyanname iki şekilde gerçekleşiyor. Biri normal dernekler için, 30 Nisana kadar süresi var, bir de şube vasfı olan yani genel merkezi olan bir derneğin şubesi ise Şubat ayına kadar verme zorunluluğu var. DERBİS' e girdiğimiz zaman bu şifremizi kaybetmememiz gerekiyor, arada bir girip çıkmamız gerekiyor bloke olmamak için. Gerçi şifre bloke de olsa, şifreyi girip kurtarmak mümkün” şeklinde konuştu.
“Harcama miktarı ile banka kasa miktarı aynı olmak zorunda”
Yerli sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Bu beyannamenin girişinde, ilk sayfasında derneğin bilgileri var. Daha sonraki sayfalarda soru ve cevap şeklinde yani DERBİS' teki beyannamede soru soruyor sistem, orada Hayır veya Evet kutucukları var. Oradaki soruya göre Evet veya Hayır seçeneklerine basılması gerekiyor. Derneğin ne malı varsa bildirilmesi gerekiyor. Eğer bu malı yıl içerisinde sattıysa veya yeni bir mal edindiyse önündeki ilk beyanname verme süresinde bunu bildirmesi gerekiyor. Burada en önemli bildirim de gelir-gider durumu. Bir gelir bir de gider sayfası var beyannamede. Bu sayfalara ne kadar gelir ne kadar gider olduğu işlenmesi gerekiyor. Orada önceki yıl devri ile elde edilen gelirin toplamı ne rakam çıktıysa, harcama sayfasında olan sütunu da, nereye harcadığını belirtmesi gerekiyor. Bir de kasada para varsa ki kasa olayı önemli. Her dernek kasasında para bulundurabilir. Miktarı belirlemeye yetkili yönetim kuruludur. Kasa ve bankada mevcut paranın toplamı da oraya yazılarak, her sütunun genel toplamları eşit çıkmak zorunda. Eğer bir kuruş rakam farkı bile varsa bu doğru, düzgün doldurulmuş bir beyanname olmuyor. Yani gelir hanesinde toplam, diğer yıldan devirle, o yıl içerisindeki gelir miktarı ne kadarsa, harcama miktarı ile banka kasa miktarı da aynı olmak zorunda.”
“Faturalandırma gelir-giderlerde şart”
Faturalandırmanın gelir-giderlerde gerektiğini ifade eden Yerli; “Faturalandırma gelir-giderlerde gerekiyor. Maliye bakanlığının vergi usul kanununa göre, gider olarak makbuz ve fatura olarak geçiyor. Bunları yıl sonuna kadar deftere işliyoruz. Sonunda giderlerimiz ne olduğunu hesaplayıp, fişle faturanın eşit çıkması gerekiyor. O faturaları dernek saklıyor ve dernek kapatılsa bile bu evrakların saklanma süresi var. Beyannameyi bu şekli ile burada dernekte yaşanabilecek borçları beyannamede belirtmesi gerekiyor. Beyannamenin en son sayfasında yapmamız gereken, aldığımız kararın tarih ve sayısını da giriş yaparak sisteme girmemiz gerekiyor. Beyannamenin verildiğini sistem dernek başkanının cep telefonuna mesaj atıyor. Daha sonra yine önizleme butonundan da basıp, oradan bir nüsha çıkarıp bizim dosyamızda bunu saklamamız gerekiyor. Kağıt ortamında kamu kurum ve kuruluşlara götürmüyoruz. Sistemde zaten kurum bunu görüp, inceleyip onaylıyor” ifadelerini kullandı.
“Son güne bırakmamak gerekiyor”
Beyannamede hassas olunması gereken bazı noktalar olduğunu belirten Yerli; “Beyanname dört ay içerisinde verilmesi gerekiyor. Bunu her zaman dernek başkanlarımıza söylüyorum. Son güne bırakmamak gerekiyor. Son tarihi bekleyince, sisteme çok yoğun bir baskı olduğu için sıkıntı yaşıyor. Çünkü 30 Nisan akşamı saat 24.00 a kadar girilmesi gerekiyor. Aksi takdirde tarih dolduktan sonra sıkıntı yaşanabilir. 30 Nisanı beklememek lazım, bu dört ay içerisinde yapmak lazım. Beyannameyi internet üzerinden dolduruyoruz, gönderiyoruz ve orada herhangi bir eksiklik yoksa dernek başkanına bir mesaj geliyor. Ama diyelim ki dernek beyannameyi doldurmadı ihmal etti. Bunun para cezası var. Bu cezayı ödedikten sonra devam edebilir. Her yıl devletin koyduğu rakamlarla artan bir para cezası var. En son bildiğim tutar 1800 TL civarında. Bu para da dernek başkanını cebinden çıkıyor.” dedi.
“Üç yılda bir denetim”
“5253 sayılı Dernekler Kanununa göre rutin dernek denetimi yoktur. Son çıkan yönetmelikle tüm dernekler Sivil Toplumla İlişkiler Vasıtası ile, Vali Beyin emri ile her üç yılda bir kamu kurumu personeli tarafından denetleniyor” diyen Yerli; “Şikayet olursa ki bu istisnai bir olay. Bu şikayetin konusu, incelemek üzere derneğe bir yazı yazılır. Dernek denetlemeleri 24 saat öncesi haber verme şartı ile denetlemeye tabii tutulur. Çünkü çok istisnai bir olay varsa dernek merkezine girmek hakim kararı gerektiriyor. Ama çok acil bir durum olduğunda alınan bir emir ile dernek merkezine baskın yapıp denetleme yapılabiliyor. Yasal olmayan hususlar yapıldığında gerekli işlemler yapılıyor.” şeklinde konuştu.
“Lokal açmak için..”
Her derneğin kâr etme amacının olduğunu, kalıcı bir gelir elde etme istedikleri takdirde ne gibi şartları yerine getirmeleri gerektiğinden ve lokal açma şartlarının neler olduğundan bahseden İbrahim Yerli; “Yeni kurulan bir derneğin, bir yıl sonra lokal açabilme imkanı var. Dernek yeni kurulmuşsa lokal açamaz. Bir yıl faaliyet göstermiş olması lazım. Bir yıl faaliyette bulunduktan sonra, lokal açmak isterse, lokalle ilgili şartları yerine getirdikten sonra, belgelerini müdürlüğe müracaat etmesi lazım. Müdürlük bir araştırma yapıyor, ilgili kurumlara yazı yazıyor. Emniyet açısından bu kira sözleşmesi yapılmış, lokal açılacak yerin güvenli mi, orada hizmet alacak kişiler güvenlik içerisinde mi kalacak bunların araştırılması gerekiyor. İçkili lokal için, içkili bölgeler krokisi dediğimiz bir kroki var. Çanakkale'de hangi bölgeler içkili, hangi bölgeler içkisiz tespit edilecek krokiler var. İbadethane, yurt, okul gibi yerlere en az yüz metre uzakta olması gerekiyor. Artı lokalin birçok kapısı olmaması gerekiyor. Bir kapısının olması gerekiyor. Salı pazarı dediğimiz mevki için Belediye karar almış orada iki yere izin vermiş. Lokallerde bir yerden bir yere taşınma olayı yoktur. Açtığın yerde hizmete devam edersin. Lokallerin denetlemeleri habersiz yapılır. Bu denetlemede lokalin içinde olması gereken lokal yönergesi dediğimiz bir yönerge var. Bu yönergenin orada asılı olması, çalışanlar ile ilgili belgelerin olması gerekiyor. Artı olarak dernek lokali kendi de çalıştırabilir, başka birine vererek çalıştırabilir. Tabi o kişinin yapması gereken bazı hususlar var.” açıklamalarında bulundu.
“Üye ve misafir kartı olmak zorunda”
Yerli sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Mevzuat gereği lokalin girişine üye olmayan giremez ibaresinin koyulması gerekiyor. Çünkü lokal sadece üyelerin sosyalleşebildiği, bir araya gelerek sohbet ettikleri, gündem değerlendirdikleri bir yer. Ama kanun koyucu bunu sadece üyelere değil de, bu derneğe üye olmayan insanların da canı ısınsın diye düşünerek misafir adı altında giriş yapmaya izin veriliyor. Biz denetlemeye gittiğimizde lokale girdiğimizde çok kalabalık ortamlar olduğunu gördük. Üyelerin cebinde üye kartı, misafirlerin cebinde de misafir kartı olmak zorundadır. Ama çoğunun misafir kartı da yoktu. Lokaller kamuya açık bir yer değildir. Lokal içkili ise Tarım Müdürlüğünden içki ruhsatı almalı. Bu her yıl yenileniyor. Tekel ruhsatı dediğimiz bu ruhsat alınmadığı takdirde içki ruhsatı iptal ediliyor. Bir de dernek lokalleri sık sık denetlendiği için kanuna aykırı kumar, izinsiz içki, uyuşturucu gibi maddelerin bulunması halinde orası kapatılıyor, mühürleniyor. Üç gün boyunca veya Sayın Valimizin takdirinde on gün boyunca kapatılıyor. Eğer bu denetleme süresinde iki defa kapanıp tekrar açılıyor, üçüncü denetlemeye gelindiğinde de kapatılıyorsa lokal ruhsatı iptal oluyor. Bir daha lokal açamıyor kişi. Yeni bir kanun çıktı. Dernek merkezlerinde veya lokallerinde kanuna uyuşturucu, yolsuzluk, usulsüzlük çıktığı zaman, tespit edildiği zaman bunlarla ilgili derneğe kayyum atama zorunluluğu getiriyorlar. Devletimiz yeni çıkan yasayla derneklerin kanuna uygun olmayan bir işlevi tespit edildiği zaman, derneğin yönetimine kayyum atanıyor. Kayyum atandığında dernek kapatılmıyor. Binlerce üyesi olabilir derneğin ve üyelerin suçu yok. Bu durumda yönetim kurulu suçlu oluyor. Yönetim kurulu el çektiriliyor. Derneğin yönetimine incelenmesi için kayyum atanıyor. Hukuki olarak kayyum atandığı zaman bir daha derneğin olağan genel kurulu ya da olağanüstü genel kurulu giderek derneğin yönetim kurulunun yenilenmesi sağlanıyor. Kayyumun nedeni, kanun çerçevesinde yönetilmesi için gerçekleşiyor.”
Bülent Büberci