Kosova’nın başkenti Priştine’de doğan, bu nedenle Arnavut Hamit diye anılan Puhaloğlu hayat hikayesini anlattı. Galiçya Şehitlerine olan hayranlığını ve onları unutturmamak için elinden geleni yaptığını belirten Hamit Puhaloğlu, Çanakkale ile olan bağının ilk olarak 1970’li yıllarda saat malzemeleri satmak için geldiği dönemde başladığını söyledi. Türk tarihine ilgi duyduğunu ve önemsediğini, Galiçya Şehitleri unutulmasın diye emekli olduktan sonra şehir şehir dolaşarak oturup sohbet ettiği insanlara Galiçya Şehitlerini anlattığını belirtti.
Galiçya’dan nasıl etkilendiniz?
Hamit Puhaloğlu;’’Türk tarihine ve geçmişine önem veren biriyim. Ukrayna’da akrabalarım olduğunu duyunca bu ülkeye gidip akrabalarımı araştırdım ve 3 kişi buldum. Akrabalarımı bulmak için gittiğim Ukrayna’da Galiçya Şehitlerimizin kabirlerini ziyaret etme şansı buldum ve çok etkilendim.
Birinci Dünya Savaşı sırasında 1914-1918 yıllarında Osmanlı Ordusu’nun 15. Kolordusu Enver Paşa’nın komutanlığında Galiçya Cephesi’nde 33 bin askerle Ruslara karşı savaşmış. Galiçya geri alınmış ama 12 bin askerimiz şehit düşmüş. Gazi olarak dönen askerlerimizde Kurtuluş Savaşı’na katılmışlar. Neslimizin orada devam ettiğine inanıyorum. Galiçya’da Türk Şehitlikleri var. Bu şehitliklerin etrafının Hristiyan mezarlıklarıyla çevrildiğini gördüm. Türk Şehitliklerinin olduğu yerlerin varlıklı Hristiyanlar tarafından satın alınarak Türk izlerinin silindiğini söyleyebilirim.’’
Kaç tane şehitlik var?
‘’6 tane Türk Şehitliği var. Bu şehitliklerden 3 tanesini gezebilme imkanım oldu. Galiçya’da 362 kilise bulunurken hiç cami yok. Devlet yetkilileri çalışmalar başlatarak Ukrayna’nın Lviv şehrine 57. Alay Galiçya Şehitleri Camii yaptırmalıdır. Aş evleri ve kültür merkezide yapılsın isterim. Devletimiz buraya sahip çıkmalı. Devlete bağlı TİKA diye bir kuruluş var. TİKA teknik yardım yaparken, Türkiye’nin göreceli üstünlüğü olduğu konularda çeşitli projeler yapar. Temennimdir, Galiçya Şehitlikleri için benim projem şudur; Çanakkale Gaziler Galiçya Şehitleri için Onsekiz Mart Üniversitesi nezdinde Galiçya Şehitleri Enstitüsü kurulmalı, bu enstitünün de görevi mesela Van, Mersin, Sinop, Kırklareli, Çanakkale, Muğla, Şırnak, Urfa, Hatay’dan Antalya’ya kadar kaç tane şehit olduğunu Osmanlı, Alman Genel Kurmayı ve Türk Genel Kurmay arşivlerinden bir heyetle araştırılmalı ve Türkiye’de kaç Galiçya Şehidi olduğunu tespit edip oradaki insanlara anlatmalı, Galiçya’da dayın, amcan, abin, deden şehittir denmelidir. Türk insanı da akrabalarının şehitliklerini görmek için Ukrayna’nın Lviv şehrinin Galiçya Bölgesi’ne her sene Anzakların Çanakkale’ye geldiği gibi gitmeli ve atalarını ziyaret etmelidir. ‘’
Masrafınızı nasıl karşılıyorsunuz?
‘’Emekli maaşı alıyorum. Bunun yanı sıra gittiğim illerdeki dostlarımın misafiri olduğum zamanlarda fazlasıyla yetiyor. Ayrıca geçen yıl Mayıs ayında bölgedeydim. Kırım Türklerinin milletvekili Ahtem Cingöz’ün selamlarını Çanakkale halkına getirdim. Bölgede ayrı ayrı Yatağan Belediye Başkanı Hasan Hasmet Işık’ın, Sancaktepe Belediye Başkanı Hilmi Yazıcı’nın, Eski Maltepe Belediye Başkan yardımcısı Ahmet Baykan’ın, eski İstanbul Belediye Meclis Üyesi Ömer Emre’nin, Çardak Belediye Başkanı Basri Ulaş’ın, Kumru Belediye Başkanı Güray Murat Hatipoğlu’nun, Erzurum Belediye Başkanı Mehmet Sekmen’in Galiçya Şehitleri için kurbanlarını kesip bölge halkına dağıttık. Hedefimiz ilk 5 yıl içinde 17 bin şehide 17 bin kurban kesebilmektir. ‘’
Akrabalarını bulmak için gittiği Ukrayna’da Galiçya Şehitliklerini ziyaret eden Hamit Puhaloğlu, gittiği şehirlerde bulunan kamu kurum ve kuruluşlarını ziyaret ederek bilgiye dayalı sohbetler ediyor.
Caner Küpeli