Temel gıdalarımızdan ve mutfaklarda olmaz ise olmazlardan sütün de market raflarında yüksek fiyatlardan satıldığı gerçeği birçok soru işaretini de beraberinde getiriyor. Gazeteniz Kaleninsesi son artış ile 2.88 liraya yükselen 1 litre sütün üreticiden çıktığı gönümüzde son tüketiciye arz edilen market raflarında 10 liralara kadar yükselmesi aradaki uçurumun nelerden kaynaklandığını, kimlerin fahiş fiyatları tetiklediğini ve kimlerin fiyatların 3 hatta 4 katına kadar çıkarttığını muhataplarına ve gerçek aktörlerine sordu.
ÜRETİCİ EN MAĞDURU
Halileli köyünde süt hayvancılığı ve besicilik yapmakta olan Hayrettin Koyurka bu zincirde en mağdur kesimin üreticiler olduğunu söyledi. Girdi maliyetlerinin oldukça yükseldiğine dikkat çeken Koyurka şunları söyledi: "bizler oldukça güç koşullarda çalışabiliyoruz. Yazın sıcakta kış mevsiminde yağmurda, çamurda, karda fırtınada emek veriyor alın teri döküyoruz. Yem fiyatlarındaki yüksek artışlar belimizi büküyor. Süt kolay üretilmiyor. Bu işin çilesini biz çekiyoruz, keyfini, kazancını ise büyük firmalar sürüyor."
BİZE KAZANÇ KALMIYOR
Üretici Hayrettin Koyurka Süt Konseyinin 1 litre süt fiyatını 2 lira 88 kuruşa yükselttiğini, devletin de 40 kuruşa kadar destek verdiğine dikkat çekerek şu cümleleri kullandı: "Girdi maliyetleri astronomik rakamlara ulaştı. Hem fiyatlarındaki artış oldukça fazla oldu. Biz bunu göğüsleyebilmek için ihtiyaç duyduğumuz arpa, buğday, yulaf, yonca, sılaj gibi yemleri kendi arazilerimizde üretip stoklamak zorunda kalıyoruz. Tabii bu yetmiyor, önemli miktarlarda da yem almak zorunda kalıyoruz. Maliyetleri bu şekilde paçal yaparak ancak satış fiyatı ile kafa kafaya getirmeye çalışıyoruz. Yanı tabiri caiz ise kırk takla atıyoruz. Sütü verdiğimiz firmalar bugün bize ne verecek bilmiyoruz. Çünkü bugün verdiğimiz sütün parasını 2-3 ay sonra alabiliyoruz. Çanakkale'de üreticiler el ele verdi ve sütün litresini 3 liradan arz ediyoruz. Ancak market raflarında 9-10 liraları görünce üreticinin yani bizlerin ne kadar çok ezildiğini görünce cidden üzülüyoruz. Bu Allahtan reva mı? Çileyi çeken biz rantı elde eden zincir mağazalar ve büyük firmalar."
ŞAŞIP KALIYORUZ
Süt ve süt mamülleri işleyen sanayici Erman Büyükgaga da fiyat uçurumlarının oluştuğu sektörde olan biteni şaşkınlıkla izlediklerini ifade etti. Büyükgaga kendi firması Bayır Süt Ürünlerinde perakende günlük taze sütün litresini 4 lira 50 kuruşa sattıklarını belirtti. Üreticiden 3 ile 3.50 lira arasında aldıkları sütü 4.50 liraya satarken brüt yüzde 40 seviyelerinde kazanabildiklerini bunun da net yüzde 15-20 gibi makul oranlarda olduğunu belirten Büyükgaga şu çarpıcı ifadeleri kullandı; "Zincir market raylarındaki fiyatları şaşkınlıkla izliyoruz. Çanakkale'de bir tüketici tedarikçi firmalara ulaşıp 4.50 lerden günlük taze süt alabiliyor. Ancak İstanbul, Ankara İzmir gibi metropollerde tüketiciler maalesef bu imkanlara sahip olmadıkları için litresine 10 liraya kadar ceplerinden para ödemek zorunda kalıyor. Tabii burada zincir marketlerin ve sanayicilerin izledikleri kar politikaları büyük etki ediyor."
FAHİŞ KAR TEKLİFLERİ VAR
Erman Büyükgaga firma ismi vermeden büyük bir zincir mağazanın kendilerinden yoğurt tedarik etmek istediğini ve fason üretim tekliflerini iletmelerini talep ettiklerini vurguladı. Büyükgaga şu şekilde konuştu; "Biz kendimize makul olarak öngördüğümüz yüzde 20 marjı kabul etmediler, arttırmamızı istediler. Bu oranın yüzde 55'leri bulması karşısında şaşırdık kaldık ve asla bunu kabul edemeyeceğimizi söyledik ve pazarlığı bitirdik. Çünkü bu kar marjları çok yüksek ve bu farklar son tüketici olan vatandaşların cebinden çıkacak. Buna asla gönlümüz vicdanımız el vermez."
ÇOK DÜŞÜK KAR İLE SATIYORLAR
Öte yandan gıda toptancıları da bu zincirin halkasında en düşük kazançlarla iş yalanların kendileri olduğunu belirtiyor. Çanakkale'de gıda toptancılığı yapan Ersoy Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Fahrettin Ersoy, fabrikadan marketlere ya da toplu tüketim noktalarına servis ettikleri ürünlerden en fazla yüzde 10-15 arası kar elde ettiklerini söyledi. Süt örneğini veren Ersoy, 1 litre pastörize sütü 4 lira 50 kuruştan yüzde 10 ıskonto ile aldıklarını ve bu ürünü satış kanalına yine 4 lira 50 kuruştan faturalandırarak sadece kendilerine fabrikanın verdiği yüzde 10 ıskontonun kaldığını, bunun da dağıtım masraflarının en düşük 6-7’lerde olduğu için marjın yüzde 3-4’lere kadar düştüğüne dikkat çekti.