Çanakkale Ziraat Odası Başkanı İsmail Kaya, Kaleninsesi Gazetesi’ne konu ile ilgili özel açıklamalarda bulundu. Kararı, tüketiciyi korumak adına atılmış bir adım olarak değerlendiren Başkan Kaya; “Pandemi ile beraber dünyada gıda fiyatları ciddi bir şekilde yükselişe geçti. Bunu zaten hep beraber takip ediyoruz. Türkiye’de de bütün Dünya’da da gıda fiyatları tırmanışta. Bunların içinde en enteresan fiyatlardan biri de yağlar da oluşmaya başladı. Tabi devletin atmış olduğu bu adımda tüketiciyi korumak adına atılan bir adım. Amaç yurtdışına ürünün çıkışının önüne geçip yurtiçinde daha ulaşılabilir daha uygun fiyatlara bu ürünün satılmasını sağlamak. Yalnız bu uygulamayı yapan dünyada sadece biz değiliz. Başka ülkelerde özellikle Rusya, Ukrayna gibi önde gelen ülkelerde Ayçiçek üretiminde yağ ihracatlarına kotalar koymuş durumda. Yani onlarda vergilerini arttırmışlar. Dolayısıyla bizim ülkemizde de buna benzer bir uygulama gerçekleşti. Alınan bu karar ile kesinlikle panik ortamına kapılmadan herkesin elindeki malına sahip çıkmasının üretici adına önemli olacağını düşünüyorum” dedi.
“Zeytinyağı önümüzdeki günlerde daha da değerlenecek”
Zeytinyağının önemine dikkat çekerek, üreticiye tavsiyelerde bulunan Başkan Kaya; “Ülkemiz büyük oranda zeytin üreticisi. Dolayısıyla da ülkemizde ciddi şekilde zeytinyağı üretimi mevcut. Tabii ki zeytinyağını ülkemizde bilen bölgelerde var bilmeyen bölgelerde. Dünyada bilen ülkeler de bizden bu ürünü talep ediyor. Atılan adım doğrultusunda tüketicinin ulaşılabilir fiyattan ve bulunabilir bir şekilde bu ürüne ulaşması amaçlanıyor. Peki, tüketiciyi koruyan bu adım üreticiyi ne kadar koruyor? Üretici malı dünyada daha yüksek fiyatlara satabilecekken daha uygun fiyatlara satması sağlanıyor. Dolayısıyla bu durum üreticiyi koruyan bir uygulama değil. Ama burada bir mesaj var ve bu mesajı çok güzel okumak gerekiyor. Açık açık söylenmeyen ancak ihracatın önünün kapanmasıyla verilmek istenen mesaj da üreticiye deniliyor ki “Üretmiş olduğunuz ve elinizde şu anda stok halinde tutmuş olduğunuz zeytinyağınız varsa bunu ucuz fiyatlara elden çıkartmayın bu ürün kıymetli bir ürün. Bu ürünü cazip fiyatlara sizin elinizden alabilirler ama siz vermeyin. Ürününüze sahip çıkın çünkü önümüzdeki günlerde bu ürün daha da değerlenecek.” Yani bizde üreticinin bu mesajı çok güzel okuyup elindeki malı mümkün olduğunca tutmasını öneriyoruz. Aynı zamanda üreticinin mesajı bu şekilde alması gerektiğini ve önümüzdeki günlerde zeytinyağında daha da üreticinin lehine fiyatlar oluşacağını düşünüyoruz. Dolayısıyla üreticinin deposunda eğer bir ürünü var ise bu ürünü mevcut piyasa koşullarındaki fiyatlardan elden çıkarmasınlar.Üreticilerin bu yönde mutlaka kendini korur bir adım atması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü zeytinyağını üretmek, ortaya çıkartmak öyle kolay bir iş değil. Şu anda ağaçlardaki zeytinlerde bakıma başlanmış durumda. Sulamasından budamasına, budamasından kimyasal gübrelemesine, bitki beslemesine ve toplamasına kadar hikâyesi zor olan bir ürün. Bu yüzden üretici elinden ürününü yok pahasına asla çıkartmasın. Çünkü biz önümüzdeki günlerde zeytinyağındaki fiyatların daha da yukarı çıkacağını ve üreticiyi memnun edeceğini düşünüyoruz” diye konuştu.
“Yaşanan belirsizlikler karşısında endişelenmemeliyiz”
“Herhangi bir olumsuzluk olmadan bu önümüzdeki günlerde zeytinyağında da ayçiçeği yağında da üretimlerimiz üretici olarak sahada devam edecek” diyen Başkan Kaya; “Özellikle stokçu dediğimiz kişiler bir belirsizlik öngörüp bu belirsizlik havasını piyasaya pompalayıp ellerindeki ürünleri tabii ki daha iyi fiyatlara satmaya çalışacaklardır. Ama piyasanın bu belirsizliklere karşı endişeye kapılmadan normal ihtiyaçlarını talep ederek karşılık vermesi hiçbir sıkıntıya düşmeden diğer üretim sezonlarının gelmesini sağlayacaktır. Eğer ki piyasada bunu tüketicide “Yarın ben bu yağa ulaşamam” deyip 5 kilo kullanacağı yağı 25 kilo almaya çalışırsa asıl olumsuzluk ve panik havası o zaman ortaya çıkacaktır. Asla böyle bir şeye tenezzül etmemeliyiz ve böyle endişelere kapılmamalıyız. Yalnızca günlük, haftalık, aylık daha önce ihtiyaçlarımızı nasıl alıyor isek aynı şekilde ihtiyaçlarımızı karşılamanın kıymetli olduğunu düşünüyorum. Bu şekilde doğru adımlar atılırsa ben yeni üretim sezonuna da hiçbir olumsuzluk olmadan çıkılacağını düşünüyorum. Zaten yurtdışında da bu belirsizlikler söz konusu. Sonuçta biz de dünyaya entegreli üretim yapıyoruz. Yurtdışındaki belirsizliklerin özellikle bizim ülkemize de yansıdığı görülmekte. Ancak biz kendi kendimize yetebilen bir ülkeyiz. Dolayısıyla hangi ürünümüzde noksanımız varsa biz o ürünü kolay üretmeye alt yapısı olan bir ülkeyiz. Bu da bizim ülkemizdeki tüketicilerimiz için çok ciddi bir avantaj. O yüzden de alınan karar doğrultusunda bizim ülkemizde herhangi bir olumsuzluğun olmayacağını düşünmekteyim” şeklinde konuştu.
“Fiyatlar ulaşılabilir seviyelerde sabit kalır”
Başkan Kaya sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Ben bu kararın fiyatları aşağıya çekeceğini düşünmüyorum ancak bir noktada bir müddet tutacağını düşünüyorum. Yani fiyatın sabit kalarak malın ulaşabilir durumda olacağını tahmin ediyorum. Zeytinyağını talep eden tüketicinin istediği zaman istediği kadar ürüne ulaşabileceğini düşünüyorum. Ama şunun da altını çiziyorum üretici olarak bizim buradaki mesajı iyi algılayıp “Benim bu ürünüm satılmaz hemen elden çıkartayım” mantığıyla asla telaşa kapılmaması gerek. Zeytinyağı değerli bir gıda maddesi, önümüzdeki günlerde daha da değerinin artacağını düşünüyorum. Ayrıca biz sadece zeytinyağı olarak düşünüyoruz ama zeytinyağı üretiminde kullandığımız girdi maliyetlerimiz de ciddi bir şekilde arttı. Geçmiş yıllara göre kullandığımız bitki beslemeleri, ekipman malzemeleri, ilaçla zirai mücadele ürünlerimiz, işçilik maliyetlerimiz fazlasıyla artmış bir durumda. Burada zeytinyağının fiyatının yükselmesiyle üretici bundan çok para kazanıyor anlamında da kimse düşünmesin. Çünkü bizim üretim maliyetlerimiz de geçmiş yıllara göre zaten artmış bir durumda. Bunu da tüketiciye anlayacağı şekilde anlatmak gerekiyor. Üretici sanki burada fırsatını bulmuş 10 liralık ürüne 20 lira istiyor gibi bir algının olmasını asla kabul etmiyoruz. Bizim ciddi şekilde bu ürünleri üretirken kullandığımız girdi maliyetlerimizde, en az bizim ürünümüzün değerinin artışından daha fazla arttığı bir ortamdayız. O yüzden arz talep dengelerinin oluşmasında bu tür kararların birilerinin kafasına göre alındığını düşünmüyorum. Böyle kararlarda öncelikle ülkenin stok miktarı masaya konur. Mesela ülkemizde ne kadar Ayçiçek yağı ne kadar mısır yağı ne kadar zeytinyağı var bunlar dikkate alınır. Zaten ülkenin geçmiş yıllardaki tüketimleri de ortadadır. Yani TÜİK verilerine göre 2020 yılında ne kadar zeytinyağı tükettiğimiz kayıt altında. Dolayısıyla bu stoklara bakılıyor ve bu stoklar neticesinde tehlike görünen ürünlerde bu tarzda kararlar alınabiliyor. Özellikle bu stokları elinde tutanlar bunun kararını verecek kişiler oluyor. Gerek duyulduğu durumda diğer gıda maddeleri içinde bu tür adımlar tabii ki atılabilir.”
“Kayıt dışı üretime son verip üretim miktarlarını iyi hesap etmeliyiz”
Piyasayı iyi okumak gerektiğinin altını çizen Başkan Kaya; “Üretim miktarımızı iyi analiz etmemiz gerekiyor. Kayıt altına alınmayan ürünlerin ciddi şekilde kayıt altına alacak adımlar atılması gerekiyor. Çünkü kayıt altında ürünler var bir de kayıt dışı üretim var. Yani devletin hiçbir yerinde kaydı olmayan ve bu şekilde üretim yapan bir üretici de söz konusu. Dolayısıyla bunların tamamının kayıt altına alınmasının çok kıymetli olduğunu düşünüyorum. Üretim miktarlarını iyi hesap edebiliyor olmamız gerek. Bunun içinde saha da olmak gerekiyor. Sahadan haberler alabiliyor olmamız gerekiyor. Yani kanun koyucuların yöneticilerin burada sahayla diyaloğunun iyi olması gerektiğini düşünüyorum. Biz istediğimiz anda dünyada kendi kendine yetebilen ender ülkelerden bir tanesiyiz. Burada da zeytinyağıyla veyahut da ayçiçek yağıyla alakalı konuşacak olursak biz 2020 yılında ne kadar zeytinyağı tüketmişiz ne kadar zeytinyağı üretmişiz? Eğer ki ihtiyaçtan az üretimimiz varsa ilave teşviklerle üretimi arttırıcı hamleler atılması gerekiyor. Fazlamız varsa da Avrupa’daki başka pazarlarda bu ürünü değerinde satılabilecek pazarlar oluşturulması gerekiyor. Burada asıl önemli olan mevzu ihtiyaçlarımızı güzel hesap ederek tüketicinin sadece ihtiyacı olduğu kadar yağ tüketmesi. Eğer buna dikkat edilmezse birimizin evinde kullanılmayan 50 litre yağ olurken birimizin evinde de ne yazık ki 0 litre yağ olacaktır” ifadelerini kullandı.
Özden Nur ÖZDEN