Kaleninsesi Gazetesi’ne özel açıklamalarda bulunan Çanakkale Sarraflar ve Kuyumcular Derneği Başkanı Timur Ay; “Bu bir yönetmelik taslağı daha doğrusu Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından kuyumculara yönelik bir yetki belgesi ve yönetmelik hazırlığı yapıldı. Ama daha kesinleşmedi yani kanunlaştırılmadı. Taslağın içerisindeki görüşmeler hala devam ediyor. Kısaca daha neticelenen henüz bir şey yok. Bir taslak aşamasında olduğundan dolayı bizim de sektörün içerisinde olanlar olarak birkaç talebimiz var, yönetmeliğin incelemeye konulmuş eksik yanları var bu maddelerde onları görüşüyoruz. Hatta bu hafta içerisinde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile görüşmemiz mevcut. Ayrıca Kuyumcular Birliği olarak Bakan ile görüşme talebimiz var. Bu yüzden henüz yürürlüğe girmiş bir şey değil ama şayet girecekse de bence sektörün temsilcilerinin görüşlerinin de alınarak yapılmasında fayda var” dedi.
“Yönetmelikte bazı eksiklerin olduğunu düşünüyoruz”
Sunulan taslakta eksiklerin olduğunu ifade eden Ay; “Bize gönderilen yönetmelik taslağı içerisinde güvenlik konuları ile ilgili kısım çok detaylı işlenmemiş. Bu konuda biraz eksikler olduğunu düşünüyoruz. Dükkânların asgari olarak 18-20 m² de açılması gerektiği gibi değerlendirmeler var. Ama dükkânın güvenliği konusunda olması gereken alarm ve kamera sistemlerinin de sadece belli bir detayına girmişler.Mesela dükkanların camlarının daha çok kırılmaz camlarla yapılması konusunda spesifik ince noktalar da eksiklikler var. Örneğin yetki belgesinin devredilip devredilmemesi konusunda daha bir bilgi yok. Ayrıca yetki belgesi yönetmeliğinin içinde bizden yarım kilo altın talebi var. Netice itibariyle onun nasıl muhafaza edileceği, şartlara göre kimde kalacağı belirsiz. Bunlara şu an mevcutta açık olan 30-40 yıllık kuyumcularda dâhil mi, değil mi onlar netlik kazanmamış durumda. O eksik bilgilerin bizlerle istişare edilmeden tamamlanmaması gerektiğini düşünenlerdeniz” diye konuştu.
“Kişilerle iletişim halindeyiz”
Eksiklerin tamamlanması yönünde ilgili mercilere taleplerini ortak bir dil ile ifade edeceklerini söyleyen Ay; “Bu istişareleri de kuyumcular birliğinin odaları var İstanbul, İzmir, Ankara gibi büyük odalar. Bizim gibi küçük illerde olanların da dernek statüsünde temsil yeteneği var. Ama büyük yerlerde oda olabilecek kadar kuyumcu sayısı mevcut.Çünkü Türkiye’de yaklaşık 5000’e yakın kuyumcu mesleğini icra eden yapılar var. Bu yapılarında bölük pörçük temsilcilikleri var. Yani kimimiz esnaf ve sanatkârlar konfederasyonunda, kimimiz odalar ve borsalar birliğinde diyebilirim. Doğal olarak da birlikte olabilmek için bu sesimizle ilgili kanunu yapabilecek kişilere duyurmak adına kendimizin kurduğu bir Kuyumcular Birliği var. Bu birlik resmi değil ancak mesaj ağları üzerinden kurduğumuz gruplarla tüm il ve ilçelerdeki oda başkanları ve dernek başkanları ile birliktebu taslağı istişare edebiliyoruz. Konu hakkındaki itirazlarımızı da yetkili makamlara, bakanlık nezdinde ulaştırmaya çalışıyoruz. Hatta Sanayi Bakanımıza bir randevu talebimizde var. Eğer uygun görüp randevu verirlerse bunları tek ağızdan birebir olarak taleplerimizi anlatmamız gerekecek” dedi.
“Disipline edilmesi gereken bir yapı mevcut”
“Sattığımız kıymetli bir maden olduğundan dolayı artı kıymetli madenin realitik değerlerinin çok yükselmesinden dolayı sisteme girmesi ve dâhil olması lazım” diyen Başkan Ay; “Netice de malum altının gramı artık bir kilosu 500 bin liralara yaklaştı. Bir küçük altın neredeyse 1000 lira diyebiliriz. Doğal olarak kalpazanlarında sattığımız ürünün ayarında oynamalar yaparak ister istemez gayri-meşru kazanca açık bir alanları oluşuyor. Bu da bu yapının içerisinde olan disipline edilmesi gereken yanları ortaya çıkartıyor. Tabii ki yönetmeliğin içerisinde bunlarında eksik olduğunu düşünmekteyiz. Mesela ayar konusunda Maliye yönetmelik çıkartıyor ve Maliye Bakanlığı bizi kontrol ediyor. Ancak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yönetmelik veriyor. İşyeri açma ruhsatlarıyla ilgili oda veya derneklerin TESK’e üye olması gerekiyor. Az önce de bahsettiğim gibi böyle bir bölük pörçük bir yapımız var. Burada bir tezatlık olduğunu düşünerek bazı maddeleriyle ilgili itiraz ettik. Sonuç olarak bu yönetmeliğe ihtiyaç olmasının en önemli sebebi disipline edilmesi gereken bir yapının olması. Daha çok sahte altın satışının önüne geçilmesi, daha doğrusu bu gibi durumların kontrol edilebilir bir yapıda tutulabilmesi. Sahte altından kastımız sahte de değildir. Çünkü altının sahtesi olmaz. Sadece altının ayarının düşürülmesi mümkün olur. Altın olmayan bir ürünü bizler zaten satmayız. Ama maalesef bizim sektörümüzde de her sepette olduğu gibi çürük yumurtalar vardır. Altını 14 ayar adı altında 8 ayara satan arkadaş çıkabilir. 22 ayar adı altında 18 ya da 14 ayara satan olabilir. Neticede bunların bütün Türkiye’de kontrol edilebilen bir yapıyla kontrol mekanizması oluşturulması lazım” şeklinde konuştu.
“Yetki belgesi almak için aranan nitelikler genişletilmeli”
Başkan Ay sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Yönetmelikte lise mezunu olmak gibi bir ibare kullanılıyor bu işyerlerinin metre karelerinin asgari olarak 18-20 m² olacağı söylendi. Ayrıca yarım kilo altının bankalara teminat olarak yatırılacağı söylendi. Ancak bunlar aslında tam olarak yeterli değil. Söylenilen iki üç maddenin haricinde bunu daha genişletmek ve daha iyi kontrol altında tutmak lazım. Çünkü yönetmeliğin içerisine sadece 3-4 tane madde koymuşlar. Fakat bunlardan ziyade kuyumculuk sektörünün kalibrasyonunu daha da genişletmek lazım. Bu mesleği nasıl icra edeceğine bakmak lazım. Netice de dediğim gibi gayri-meşru yapıya çok açık bir yapı olduğu için kara para aklayıcılar bile zaman içerisinde bu sektörü kullanabiliyorlar. O yüzden önemli bir durum. Buna istinaden aranan niteliklerde ustalık belgesinin de yer almasını doğru buluyorum. Çünkü bu sektör içerisinde maalesef yeteri kadar mesleki incelik ve niteliklere, teknik bilgilere sahip olmayıp bu mesleği icra eden birçok arkadaşımız var. Bu durumun ustalık belgesiyle bir şekilde disipline edilmesi gerekiyordu. Ancak onun haricinde teminat olarak yatırılacak olan 500 gramlık altın konusu hükümetin veya yürütmenin kararıyla yeniden revize edilebilir.Örneğin yarım kilo olmaz 200 gram olur o da bundan sonra açılacak kuyumcu dükkânları için geçerli olur. Çünkü kazanılmış hakkın hiçbir zaman üzerine ek bir sorun getirilmemesi gerekir. Neticede siz açılmış olan kuyumcudan tekrardan bir yarım kilo altın isteyebilir misiniz? Bu doğru olmaz.”
“Yetki belgesi olmayana yaptırım uygulanacağını düşünüyorum”
Yetki belgesi olmadan kuyumcu dükkânı açacak olan kişilere yaptırım uygulanacağını belirten Başkan Ay; “Bu yaptırım başlangıç itibariyle açılıp açılmamasının şartlarını ortaya çıkartacaktır. Açılacak mı? Açılmayacak mı? Duruma göre dükkân açacak arkadaş, buna cesaret ederek açacak. Yoksa bundan sonra çok rahat açılabilecek bir yapı içerisinde olunmaması gerekiyor. Yani artık parası olan herkes bu mesleği icra edebilecek bir konumda olmamalı biraz daha kontrol altında tutulmalı. Yetki belgesi olmayana bu yönde yaptırım uygulanacağını düşünüyorum. Umarım hem kanun koyuculara hem de bu kanun içerisinde yönetmeliği uygulayacak olan bizlere kısaca herkes için hayırlı olur” dedi.
Özden Nur ÖZDEN