SGK tarafından yapılan açıklamada, “Türkiye'de kayıt dışı istihdam, sosyal güvenlik sisteminin en önemli sorunları arasında yer almaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), bu sorunun çözümüne yönelik her yıl çeşitli rehberlik ve bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Kayıt dışı istihdam; çalışanların SGK'ya bildirilmeksizin işe alınması veya çalışma gün ve ücretlerinin eksik bildirilmesi şeklinde tanımlanabilir. Özellikle sigortasız işçi çalıştırma durumu, bunun en sık rastlanan örneklerinden biridir” dedi.
Açıklamanın devamında ise şu ifadeler yer aldı: Kayıt dışı istihdamın ciddi sonuçları bulunmakta. Sigortasız çalışan bireyler, pek çok haktan mahrum kalmaktadır. Emeklilik hakları olmadığı gibi, işsizlik sigortasından ve malullük aylığından da faydalanamazlar. Çalışan, iş kazası veya meslek hastalığına karşı da korumasızdır ve bu durum hem çalışanın hem de işverenin aleyhine sonuçlar doğurabilir. Ayrıca işverenler için de kayıt dışı istihdamın ciddi riskleri vardır. SGK denetimlerinde kayıt dışı iş çalıştırıldığı tespit edilirse, işverene yüksek oranda idari para cezası uygulanır. 2024 yılı için bir işçiyi kayıt dışı çalıştırmanın cezası 14 asgari ücrete kadar çıkabilmektedir. İşverenlerin bu tür yaptırımlarla karşılaşmamaları için yasal yükümlülüklere uygun hareket etmeleri kritik öneme sahiptir.
Yabancı uyruklu işçi çalıştırmanın gereklilikleri
Yabancı uyruklu işçi çalıştıracak işverenlerin, öncelikle çalışma izni almaları gerektiği belirtilmektedir. Çalışma izni talep edilen işyerlerinde en az 5 Türk vatandaşının istihdamı da aranmaktadır. Yabancı çalışana ödenecek ücret, asgari ücret seviyesinde belirlenmeli ve ilgili bakanlık tarafından uygun görülmelidir. Çalışma izni bulunmayan yabancı işçi çalıştırmanın cezası, 2024 yılı için her bir yabancı çalışana 56.752 TL olarak belirlenmiştir.
Ücret ödemeleri için banka yükümlülüğü
Türkiye genelinde 5 ve daha fazla işçi çalıştıran işverenlerin, bu işçilere yapılan tüm ödemeleri banka kanalıyla gerçekleştirmeleri zorunludur. Aksi takdirde, işverenler 2024 yılı itibarıyla her işçi ve her ay için 1.514 TL idari para cezası ile karşılaşabilirler. Bu düzenleme, kayıt dışı istihdamı önlemek yanı sıra, çalışanların haklarını korumak adına da büyük önem taşımaktadır.
İhbar ve bilgilendirme yöntemleri
Çalışanlar, işverenlerinin kendilerini SGK'ya bildirip bildirmediğini öğrenmek için birçok yöntem kullanabilirler. PTT’den alınan e-devlet şifresiyle online sorgulama yapılabilir ya da ALO 170 iletişim merkezine başvurulabilir. Şikayet ve ihbarlar, Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri veya CİMER üzerinden de iletilebilmektedir. Sonuç olarak, kayıt dışı istihdamla mücadele, ekonomik ve sosyal denge açısından büyük önem taşımaktadır. SGK’nın yürüttüğü bilgilendirme faaliyetleri, işverenlerin yasal yükümlülüklerini yerine getirmeleri ve çalışanların haklarını korumaları adına hayati bir rol oynamaktadır.”