Okullar açılmış olsa da öğrenci sayısındaki azlık, pandemide 18 ay kantinlerin kapalı olması ve öğrencilerin okul dışından alışveriş yapması nedeniyle kantinci esnafının zor durumda olduğunu belirten Türkiye Kantinciler Federasyonu İkinci Başkanı ve Çanakkale Kantinciler Derneği Başkanı Aziz Asan hibe ve destek verilmesi gerektiğini söyledi.Tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi nedeniyle geçtiğimiz yıl 13 Mart`ta okullar kapatıldı. 18 aydır iş yapamayan okul kantincileri, evlerine ekmek götüremez duruma geldi. Okul kantincilerinin yaşadığı ekonomik problemlere çözüm önerileri sunan Türkiye Kantinciler Federasyonu İkinci Başkanı ve Çanakkale Kantinciler Derneği Başkanı Aziz Asan, “Uzun vadeli 3 yıl geri ödemesiz düşük faizli kredi verilmeli. Hatta hibe desteği verilmesi daha doğru olacaktır” dedi.
“İŞLEMEYEN KANTİNİN KİRASINI ÖDEMİŞ OLDUK”
Pandemi boyunca okulların dolayısıyla da kantinlerin kapalı olduğunun altını çizen Başkan Asan, “Okulları açtık dediler ama öğrenci gelmedi. Kantini açıp açmamak önemli değil. 8’inci ve 12’inci sınıfları açtıklarında 5-6 öğrenci geldi. Öğrenci sayısı üzerinden kira aldılar. Yüksek bir kira alınmadı ama öğrenci gelmediği için o da bizim cebimizden çıktı. İşlemeyen kantinin kirasını ödemiş olduk” diye konuştu.
“KANTİNCİLER BORÇLARLA BOĞUŞUYOR”
Kantin esnafının borçlarla boğuştuğunu ve ev geçimini sağlayamadığını dile getiren Başkan Asan; “18 ay kantinleri açmadık. Kantinci esnafı, çocuğuna süt alamayacak hale geldi. Biz pandemiden önce de yılda 8 buçuk ay yani yılda 160-170 gün çalışıyorduk. Birde bunun üzerine pandemi gelince çok zor durumda kaldık. Arayıp, ağlayan insanlar oldu. Süt alamıyorum diyen insanlar oldu. Biz elimizden geleni yaptık ama nereye kadar. Çoğu arkadaşımız kredi borçlarını ödeyememiş. Haciz gelmesinden korkan arkadaşlarımız var. Bazı arkadaşlarımız arabalarını sattı” sözlerinin altını çizdi.
“MALLARIMIZ ÇÖP OLDU”
“Çanakkale’de özel okullar da dahil olmak üzere Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 60 okul var, özel kursları da hesapladığınızda 150-160 işletmeden 700 kişi istihdam ediliyordu” diyen Başkan Asan, “13 Mart’ta okullar kapatıldığında, mallarımız elimizde kaldı. İade edemedik. Okullar açılıncaya kadar son kullanma tarihleri geçti, çöp oldular” şeklinde konuştu.
“18 AYLIK SÜREÇTE TOPLAM 11 BİN 500 LİRA NEYE YETECEK?”
Başkan Asan, pandemi süresince kantincilere verilen desteğe dair, “Destekler, çok büyük bir ilaç olmadı. 3 ay boyunca 1500 lira verildi. Bin lira yardım 500 lira kira desteği. 5 bin lirada toplu yardım yapıldı. Bu desteklerden faydalanan arkadaşımız da oldu faydalanamayan da. 18 aylık süreçte toplam 11 bin 500 lira neye yetecek? Verilen yardımın toplamı 3 asgari ücrete denk geliyor. 18 ay boyunca 3 asgari ücretle nasıl geçinir bu insanlar” ifadelerini kullandı.
“AVM’LERİ AÇMAK YERİNE PARÇALI EĞİTİM YAPABİLİRLERDİ”
Pandemi sürecinde yaşanan normalleşme günlerinde AVM’lerin açılmış olmasına tepki gösteren Başkan Asan, “AVM’leri açtılar. AVM’leri açmak yerine parçalı eğitim yapabilirlerdi. Sınıfları bölebilirlerdi, sabahçı öğlenci yapabilirlerdi. Pazartesi, Salı bir grup gelirdi, Perşembe, Cuma bir grup gelirdi. Çarşamba da tatil olurdu, okul dezenfekte edilirdi. Kantinciler evini geçindirirdi, kirasını ödeyebilirdi. Böyle yapılmış olsa arkadaşlarımıza can suyu olurdu.” dedi.
“KANTİNDE YOĞUNLUK YOK”
Okulların açılmasının kantinci esnafına yansıması hakkında da değerlendirmede bulunan Başkan Asan, Valilik ve Milli Eğitim Müdürlüğü ile görüşme halinde olduklarını kaydederek; “Sağlık ve hijyen konularına pandemiden öncede en çok dikkat eden bizdik. Bazı okullarda valilik kararıyla öğle saatleri 40-45 dakikaya indirildi. Kantinde yoğunluk yok. Çocuklar öğle arasında daha çok dışarda vakit geçiriyorlar. Daha çok insanla, diğer okulların öğrencileriyle temas ediyorlar. Öğlen saatlerindebüfe ve dönercilerin önüne giderseniz anlarsınız. Hep iç içe üst üste” diye konuştu.
“BUNU SÖYLEYENLER TÜRKİYE’DE YAŞAMIYOR MU?”
Öğrenci sayısındaki düşüşün yanı sıra okul kantinlerinde satılacak ürünlerin büyük bir kısmının yasaklanmasının da kendilerini olumsuz yönde etkilediğine dikkat çeken Başkan Asan; “İnsanların maddi durumu da sıkıntılı. Bize taze meyve suyu satın diyorlar. Bunu söyleyenler Türkiye’de yaşamıyor mu? Taze portakal suyunun maliyeti belli. Daha pahalı olacak. Birkaç kişi ancak alabilir. Çikolata bazlı ürünlere de yasak getirdiler” sözlerine yer verdi.
“KANTİNCİLERE VE ESNAFA HİBE VERİLMELİ”
Kantin esnafına hibe ve destek verilmesi gerektiğini dile getiren Başkan Asan, “Düşük faizli uzun vadeli 3 yıl geri ödemesiz kredi olmalı. Esnafın ve kantincilerin borçları birikmiş durumda. Senede 170 gün çalışan kantinciler 10 dakikalık teneffüslerde para kazanıyor. Kantinciler evi mi geçindirecek? 18 aydır birikmiş borçlarını mı ödeyecek? Hibe desteği daha mantıklı olur” dedi.
“BİZ TÜM OKULLARIMIZDA TABLDOT YEMEK ÇIKSIN İSTİYORUZ”
Başkan Asan sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Kantinciler 5 yıl sözleşmeli çalışılıyor. Her yıl sözleşmeyle, kira TÜFE oranındaki artışla yenileniyor. Kirayı yeniden güncelliyoruz. Kira bu devam etmek isterse ediyor. Etmezse ihale yapılıyor. Pandemi sürecinde çalışılmayan aylar 5 yıla eklenecek. Federasyon olarak bakanlığa pandemi süresi için müracaat etmiştik. 18 ayda kira alınmadı. Okullar açıldığında da gelen öğrenci üzerinden kira alındı. İlkokullar yüzde 20, ortaokul ve liseler yüzde 5 oranında alındı. Yüksek bir kira değildi ama öğrenci gelmediği için o da bizim cebimizden çıktı. Kantini açıp açmamak önemli değil. İşlemeyen kantin olarak kirayı ödemiş olduk. Kantinciler aşçılık belgelerini aldılar. Bakanlıkla protokol yapıp kendi üretimleri yapabilecekleri belgelerini aldılar. Pastasına varılıncaya kadar her şeyi yapabilirler. Biz tüm okullarımızda tabldot yemek, sulu yemek çıksın istiyoruz. Sağlığın ne kadar önemli olduğunun anlaşıldığı bu dönemde öğrencilerin ev yemeği, sıcak yemek yemesi gerekiyor.”
Damla YELTEKİN