Yüzyılların yaşattığı el sanatı Çanakkale'de ayakta tutuluyor
KIRKYAMA FİLİZLENİYOR
Çanakkale Kırkyama ve El Sanatları Derneği Başkanı Necla İlkay Özyörük ve Boreas Kadın ve Sanat Derneği Başkanı Selma Kurtel, derneklerin kuruluş amacı, gerçekleştirilen faaliyetler ve pandemi sürecinin olumsuz etkisi ile ilgili Kaleninsesi Gazetesi’ne özel açıklamalarda bulundular. Kırkyama sanatını yaşatmak, unutulmaya yüz tutmuş bu değeri sürdürebilmek için faaliyet gösteren Çanakkale Kırkyama ve El Sanatları Derneği Başkanı Necla İlkay Özyörük ve Boreas Kadın ve Sanat Derneği Başkanı Selma Kurtel, derneklerinde gerçekleştirdikleri faaliyetler ile Kırkyama Sanatını günümüzde yaşatmak için çalışıyorlar.
Özyörük; “Kırkyama sanatını yaşatmak için çabalıyoruz”
Çanakkale Kırkyama ve El Sanatları Derneği Başkanı Necla İlkay Özyörük, derneğin 2015 yılından buyana hizmet verdiğini belirterek; "Kırkyama yüz yıllardır bütün dünyada uygulanan bir yöntemdir. Ama bizlerde gençlerin tanımadığı, birçok kişinin ne olduğunu bile bilmediği bir el sanatıdır. Biz bu el sanatını tanıtmak, grup üyelerimize sergi açtığımız zaman yardımcı olabilmek adına bu derneği açtık. Dernek olduğunuzda bazı işlemler daha kolay oluyor. Devlet dairelerinde falan sergi yeri alabilme konusunda işler daha da kolaylaşmış oluyor. Arkadaşlarımızla bir grubumuz var onlarla birlikte kırkyama yapıyoruz. Bu kırkyamayı tanıtmak ve yaşatmak en büyük temennimizdir” dedi.
KIRKYAMA
Kırkyamanın geçmişten günümüze tarihinden bahseden Çanakkale Kırkyama ve El Sanatları Derneği Başkanı Necla İlkay Özyörük; “Çok eski yıllarda çoğunlukla kadınların, özellikle eşleri savaşa gittiklerinde, evdeki artık, eski, fazladan kalan kumaşlarını değerlendirmek için, yeniden birleştirerek ortaya yeni ürün çıkartıyorlardı. Ama şimdi biz artık bunu bir el sanatı olarak yapıyoruz. Eskilerimizi değerlendirmenin yanında yeni kumaşlarla da yapıyoruz. Dünya çapında büyük modacılar da zaman zaman bu el sanatını kullanıyorlar. Çünkü kırkyamanın kullanım alanı çok geniş. Yalnızca masa örtüsü, yatak örtüsü, sehpa örtüsü gibi şeylerde kullanılmıyor. Giysilerde, çantalarda da kullanılabiliyor. Biz gerçekleştirdiğimiz bir sergide ayakkabı bile yaptık. Her alanda kullanabiliyorsunuz” diye konuştu.
“Sevgi bağı ve dostluk kazandırıyoruz”
Başkan Özyörük sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Derneğimizin topluma olan katkılarına baktığımızda, derneğin bünyesinde kırkyama yaparak biraz daha sosyalleşmek, sevgi bağı, dostluk, yardımlaşma gibi önemli değerleri benimsemek, halkı, vatandaşı kırkyama hakkında bilgilendirmek onları kırkyamaya kazandırmak gibi katkılarımız var.”
“Sergilerimizi gerçekleştiremiyoruz”
Çanakkale Kırkyama ve El Sanatları Derneği olarak gerçekleştirdikleri ve hayata geçirmeyi planladıkları projelere de değinen Başkan Özyörük; “Biz dernek olarak İstanbul’da da sergi açtık. Yarışmalara katıldık. Yapmayı düşündüğümüz çok projemiz, etkinliğimiz vardı ama bu pandemi sebebi ile biz kursumuza da devam edemiyoruz. Herkes kendi evinde, sağlığını koruyacak şekilde çalışmalarına devam ediyor. Telefonlar ile iletişim kuruyoruz, fikir alıyoruz, yardımcı oluyoruz. Sergilerimizi de yapamıyoruz şu dönemde ama 2015 yılında Hollanda da bir yarışmaya katıldık. Orada mansiyon aldık. Onların bir kataloğu var ve eserimizin bir tanesi yarışmadan üç yıl sonra internet sitesi sayfa kapağı olarak kullanılmış. İyi gidiyorduk ama pandemi süreci bizi evlere kapattığı için işlerimize biraz ara vermek durumunda kaldık.” dedi.
“Pandemi süreci etkiledi”
Başkan Özyörük sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Pandemi süreci herkesi etkilediği gibi bizi de çok etkiledi. Bütün dünyada bir sorun bu. Biz kurslarımızı yapamıyoruz. Biz kurslara gidiyorduk, birlikte oturup işler yapıyorduk. Kapattık tamamen. Biz senede en az iki defa sergi yapıyorduk. Ama geçen yıldan beri hiç sergi yapamıyoruz. Çünkü sergi yaparken bir grupla bir araya gelmek zorundayız. Herkes çekiniyor. Sergiyi açtığınızda kalabalık olunmaması gerekiyor. Bu da işi yaparken harcadığımız enerjiye değmiyor. Bu nedenle sergilerimizi, kursumuzu yapamıyoruz. Arkadaşlarla birbirimizi de göremiyoruz. Bizim 65 yaş üstü arkadaşlarımız da epey varlar çünkü. Onların da dışarı çıkmada kısıtlamaları var. Bu nedenle birbirimizi bile göremiyoruz.”
“Kırkyama çok zevki bir iştir”
Kırkyama sanatının önemine değinen Başkan Necla İlkay Özyörük; “Kırkyamayı gençlere de özellikle öneriyorum. Zaten bir kere başlayan bir daha bırakamıyor. Kırkyama çok zevkli bir iştir. Bir de evinizdeki atıkları da değerlendirebiliyorsunuz. O nedenle de ekonomiye de katkıda bulunabilirsiniz. Herkese öğrenmelerini tavsiye ediyorum. Bir kere başladıktan sonra çok zevkli bir iş olduğunu fark ettiklerinde geri çıkamayacaklardır zaten.” şeklinde konuştu.
Kurtel; “Kırkyama sanatını gönüllülükle işliyoruz”
Boreas Kadın ev Sanat Derneği Başkanı Selma Kurtel ise derneğin 5 senedir hizmet verdiğini belirterek; “Derneğimiz unutulmaya yüz tutmuş el sanatlarını geliştirmek, kadınlarımıza bunu öğretmek düşüncesi ile kurulmuştur. Kentli kadınlarımıza bunu öğretmek, kendilerine gelir oluşturabilmelerini sağlamak, özellikle de kırkyama sanatı üzerine ilgiliyiz. Farklı kumaşları birleştirip değişik parçalar ortaya çıkartmak. Evimizde bulunan, işimize yaramayan kumaşları bir araya getirerek, keserek yeni modeller oluşturuyoruz. Yatak örtüleri, kırlent, seccade, yastık, oyuncak.. Bizim işimiz tamamen kumaşla ilgili. Bunları modernize ediyoruz ya da var olanın parçalarını değiştirerek yeni ürünler elde ediyoruz. Kırkyama çok eski bir sanat. Göçmenlik zamanında Orta Asya'da, eski Türklerde yamalanma yapıyorlarmış. Kıyafetler, çoraplar yamalanıyormuş. Bu yama kültürü hep var zaten. Biz bunun daha modernize edilmiş halini yapıyoruz. Şimdi çok moda olan bir sanat. Biz de modernize ederek yeniden katkı sunuyoruz” dedi.
“Kadınlara bu işi öğretiyoruz”
“Bu amaç doğrultusunda kadınlarımıza katkılarımız oluyor” diyen Başkan Kurtel; “Biz kâr amacı gütmeyen bir derneğiz. Gönüllü öğretmenlerimiz, hocalarımız var. Onlar haftanın belirli saatlerinde, günlerinde kentli kadınlara ders veriyorlar. Tamamen elli yaş ve üzeri, emekli olmuş, bu işe vaktine ayırabilecek kadınlar. Bunlara kurs veriyoruz ve onlar da kendileri öğrendikleri teknikler ile hediyelik yapabiliyorlar. Belki kendileri satış yapabilirler. Onun dışında bizim satış durumumuz yok bu atölyede. Fakat biz bu işi öğretiyoruz kadınlara.” şeklinde konuştu.
“Kâr amacımız yok, gönüllülük işi”
Gerçekleştirmek istedikleri projelere ve etkinliklere değinen Başkan Selma Kurtel; “Amacımızın bir tanesi de Çanakkale' de Kırkyama Kültür Evi ya da Müze Evi' ni gerçekleştirmek. Hey yıl İlyada Çanakkale Buluşması, Kent Konseyi Bünyesinde Kırkyama çalışma grubu var. Biz onunla birlikte dernekleştik. Bu festivalin yapılmasına katkı da veriyoruz. Bu son üç yıldır da pandemiden dolayı ve ekonomik sebeplerden dolayı olmuyor. Biz bunu yedi yıl boyunca, 2011 den beri yaptık. Kent Konseyi ortaklığı ile beraber yaptık. Bu festivalde yarışmalar oluyor, Türkiye'nin değişik bölgelerinden terziler geliyor. Eylülün ilk haftası yapıyoruz bu festivali genelde. Bu festivalde önceden belirlediğimiz bir prosedür var. Yarışma eserleri ve jüriler oluyor. Bu eserler Çanakkale' de kalıyor. Elimizde şu an birçok derece almış kırkyama yatak örtüsü, masa örtüleri, tablolar var. Bunları Kırkyama Müze Evine bağışlayacağız. Belediye buna destek verdi. Bize bir yer temin edilecek bu konuda. Hatta seçim kataloğunda bu madde var. Biz tamamen bu kırkyama sanatının kültürümüz, değerimiz olarak kalmasını istiyoruz. Çanakkale'ye mâl etmek istiyoruz kalıcı olarak. Ve bunu da gönüllü olarak yapıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Sedef Cansu Karakuş