"Ispanak Değil Şeytan Elması Zehirliyor" 25.11.2019

"Ispanak değil tatala zehirliyor"
Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gülendam Tümen İhlas Haber Ajansı’na ıspanak zehirlenmeleriyle ilgili yaptığı açıklamada, “Ülkemizde son günlerde bir ıspanak zehirlenmesi yaşadık ve bu ıspanak zehirlenmesinin sebebi; ıspanak demetlerine karışan halk arasında yöresel ismi tatala, tercüme adı şeytan elması olan Datura Stramonium’dan ileri geldiği bulundu. Peki tatala dediğimiz Datura Stramonium neden bu kadar asırdır, binlerce yıldır yenen ıspanağa zehirli bir ot olarak karışmadı da, bu son olarak bunu yaşadık. Bunun üzerinde hiç kimse durmadı. Bunun sebebi tamamen küresel ısınmaya bağlı. Çünkü tatala, şeytan elması dediğimiz Datura Stramonium yabani bir bitkidir, tohumlarını Ağustos sonu Eylül başı toprağa atar ve bunlar Mayıs ayında çimlenir. Fakat bu kadar sıcak giden havalar ki Kasım ayında ülkemizde 28 dereceye kadar çıkan sıcaklık ve bunun yanında tarlalarda yapılan sulama –ıspanağı yetiştirmeniz için sulama lazım- tohumların yeniden çimlenmesine sebep oldu. Biz bunu yaptığımız arazi çalışmaları sırasında Ekim ayı ortalarında İznik bölgesinde yaptığımız arazi çalışmalarında sebze ve meyve yetiştirilen ekili tarlalarda bu tatalanın, Datura Stramonium tekrar çimlenip çıktığını ve 10 santime kadar yükseldiğini gördük. Tabi bu mevsimde dejatatif devrini tam olarak tamamlaması mümkün değil. Yani 50-60 santime çıkması mümkün değil. Ama havalar böyle gittiği için çimlenerek 10-15 santimi bulabiliyor. Tatala bütün Türkiye’de yetişiyor. Baktığınız zaman yetişme alanlarına; İç Anadolu’da, Ege’de, Akdeniz’de, Karadeniz’de görebiliyoruz. Bu ıspanakların da İç Anadolu Bölgesi’nde Kızılcahamam yöresinden getirildiği yazılıyordu basında. Oralarda da çimlenerek yetiştiği ve toplayanların gözünden kaçtı. Çünkü yaprağın ilk yaprakları eğer dikkatli bakmazsanız ıspanakla karıştırabileceğiniz şekilde. Yani bundan sonra Türkiye’de sadece ıspanak dışında değil, başka yetiştirilen sebzelerde de bu tip olaylarla karşılaşmamız mümkün. Çok dikkatli olmamız ve ev hanımlarına büyük görev düşüyor. Ispanakları çok iyi ayıklamaları ve değişik gördükleri otları ıspanağın içinden almaları gerekiyor. Yani burada zehirlenmelerde ıspanağı suçu yok. Herkes korktu ıspanak almadı. Ama aslında korku yabancı otlardan gelmeli ve bunun için de toplanma sırasında ve pişirilmeden önce yıkanma sırasında bu otların çok güzel, dikkatli bakılarak ayıklanması gerekiyor” diye konuştu. İHA