Sanayide bir devinim, sinerji yaratmak istediklerini ve özellikle markalaşma anlamında, marka değeri yüksek olan ürünler üretmek amaçlı kurulan OSB ile ilgili Ali İkram Tuna şu bilgileri aktardı; “137 hektarlık bir alan üzerinde 91 sanayi parseline ayrıldı. Bu 91 sanayi parselinde çeşitli büyüklüklerde 3 dönümden başlayarak 40 dönüme kadar 91 firma çeşitli üretim faaliyetlerde bulunacaklar. Tarımsal ürünü işleme, paketleme üzerine çalışacaklar. Ağırlıklı olarak süt ve süt ürünleri diye düşündük ancak bunun yanında Dardanel gibi çok lokomotif bir firmamız var ton balığı sektöründe öncü onlar da orada bulunacaklar. Peynir sektöründe ülke çapında peynirleri tüketilen güzide kuruluşlarımız bulunacaklar. Bunun yanında hali hazırda 60’ın üzerinde firmanın ön talebi var yer tahsis talebinde bulunan. Mayıs ayında ulusal düzeyde bir çağrıya çıkıp firmalarımızdan başvuruları alacağız. Milli ekonomimiz diyoruz ama dışarıdan katkı almamız da çok önemli. Tasarruf açığı olan bir ülkeyiz. Bu tasarruf açığını yatırımları finanse etmek anlamında çok ciddi faizler ödeyerek içeride bu yatırımları yapmak yerine dışarıdan yabancı yatırımcı çekmek de önemli ekonomik bir alternatif. Bu anlamda Katar Büyükelçimizle görüştük. Orada bir tanıtım çalışması yapacağız. Kuveyt ile de benzer bir iletişim kurduk. Sayın Valimizin girişimiyle de muhtemelen Avustralya ve Yeni Zelanda ile de benzer bir ilişki kuracağız. Oralardan da yatırımcı çekmeyi düşünüyoruz. Daha çok ihracat ülkemizin dışa açılan bir kapısı da olsun istiyoruz ama tabi ülkemizde gıda sektörü son zamanlarda çok yoğun konuşuluyor.”
OSB HANGİ FİRMALARIN İŞBİRLİĞİ İLE HAYATA GEÇİRİLECEK
“Çanakkale Valiliğimizin öncülüğünde, İl Özel İdaresi, Sanayi ve Ticaret Odası ve Ezine Belediyesi işbirliği ve ortaklığıyla kuruldu. An ortaklığımız İl Özel İdaresi ama patron olarak yani himaye eden kuruluş Valiliğimiz.”
OSB’DE YER ALAN ÜRETİCİ FİRMALARA NE AVANTAJLAR GETİRECEK
“OSB’lerde yatırım yapacak firmalara sağlanan genel teşvik politikası kapsamında bazı teşvikleri var. Bunların başında arsa tahsisi geliyor. Son çıkan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile Ezine üçüncü sınıf bölgede yer aldığı için yüzde 60 olan bedelsiz devlet katkısı yüzde seksene çıkartıldı. Bu çok ciddi bir teşvik. Yani oradaki arsa maliyetinin yüzde seksenini devlet karşılamış olacak. Bu firmalarımız için önemli. Onun dışında KDV ve çeşitli vergi istisnaları var gümrük muafiyeti var. Yine işçi ve işverenlerin sigorta maliyetleri ile ilgili çeşitli devlet katkıları var. Salt bunlara dayanarak bir ekonomik öngörü görmek mümkün değil ama esas OSB’lerin bence devrimci yanı şu; çok ciddi sağlıklı, hızlı ve etkin işleyen bir altyapı sağlanırsa eğer bu firmalara uzun dönem ortalama maliyetlerini düşürme konusunda çok ciddi bir destek sağlamış oluyor. Çünkü bireysel herhangi bir alanda tek başına yatırım yapmak isteyen bir firma çok ciddi maliyetlere katlanmak zorunda. Elektriği, suyu, doğalgazı, atıksuyu, arıtması bunlar firmalar üzerinde çok ciddi maliyet oluşturan unsurlar. Yine aynı şekilde özellikle gıda sektöründe firmaların ÇED Raporu hazırlama zorunluluğu çok zaman alan ciddi maliyet gerektiren bir unsur. Yine işletemeye başvurma esnasında yapı ruhsatları için belli bir süre gerekiyor. Yapı kullanım izin belgesi, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı bunların hepsini OSB kendi içerisinde çözüyor. Bu da firmalar çok ciddi hem zaman hem de kaynak tasarrufu sağlıyor. Uzun dönem yapısal reformların başında aslında OSB’lerin altyapısının desteklenmesi geliyor çünkü 2020’ye girerken artık utanıyoruz. Çok güzide kuruluşlarımız mezarlıkların arkasında çok ucube yerlerde üretim yapıyorlar. Artık bunu aşmamız lazım hele hele Çanakkale gibi harika bir doğası olan, çocuklarımıza bizden sonraki kuşaklarımıza bin yıl sonrasına kesinlikle tahrip etmeden aktarmamız gereken bir bölgede altyapısı uygun olmayan sağlıklı çalışmayan, arıtması çevreye uyumu iyi gözetilmeyen denetlenmeyen hiçbir kuruluşun normalde üretime devam etmesine müsaade etmemek lazım. Onları muhakkak OSB’nin içerisine almak lazım.”
“ÇANAKKALE LOJİSTİK İMKAN AÇISINDAN ÖNEMLİ BİR MERKEZ”
“OSB’nin Ezine’de bulunmasının en büyük sebebi şu; o kadar stratejik bir bölgede planlandı ki bu yatırım, Çanakkale ve özelinde Ezine İstanbul, İzmir, Tekirdağ, Bursa, Balıkesir gibi büyük pazarlara çok yakın konumda ve gıda sektöründe üretim yapacağı için bu firmalar ham maddeyi de bölgeden temin edecekler. Özellikle Çanakkale ve Balıkesir bölgesinde de muazzam bir üretim potansiyeli var. O bölgede üretilen ürünler hem hammadde kaynaklarına yakın olacak hem pazarlara yakın olacak bu kendi içerisinde maliyetleri uzun dönem planlamada ortalama maliyetleri düşüren bir unsur. Esas firmaların niçin bu bölgede yatırım yapma kararını vermelerinde en çok göz önüne almaları gereken konu bu çünkü 2022’de Çanakkale Köprümüz de aktif hale geldiğinde ulaşım anlamında bu bölge çok büyük bir cazibe merkezi olacaktır. Uzun dönemde çok parlak görüyoruz buranın geleceğini.”
OSB’DE SON DURUM
“Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız Ezine Gıda İhtisas OSB’yi Türkiye’de örnek bir OSB olarak gösteriyor çünkü çok hızlı ve çok doğru adımlarla ilerleyen bir OSB. Geçen ay OSB’nin lansmanını yaptığımızda sayın Bakanımızdan söz aldık. Bakanımız “Biz OSB’yi destekleyeceğiz. Gıda üretimi sadece Ezine’nin değil, sadece Çanakkale’nin değil Türkiye’nin projesidir. 2019 yılı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yatırım programında yer alan bütün talepler arasında ilk ihalesi yapılacak OSB bu olacak” dedi ve geçtiğimiz günlerde Mart’ın 27’sinde altyapı ihalesi tamamlandı zorunlu formaliteler var onlar da tamamlandığında inşallah firmalar oraya girecekler. Biz de bu arada hiç boş durmadık. Birlikte yola çıktığımız OSB’lerin bir kısmı hala ÇED Raporu hazırlama sürecindeler. Bir kısmı hala kamulaştırma sürecindeler, bazıları imar sürecindeler. Biz bütün hazırlıklarımızı tamamladık. Altyapı projelerimizi hazırladık. Bakanlıkça onaylandı ve ihalesi yapıldı. İmar planımız, kamulaştırma çalışmalarımız, parselasyon çalışmalarımız hepsi tapulandı, tapularımızı aldık. DSİ’nin işbirliği ile 1,5 kilometrelik dere ıslahını tamamladık. 25 mw olan kurulu bölgenin güç kapasitesini 50 mw’a çıkarttık. Elektrik dağıtım lisansı alma konusunda çalışmalarımızı devam ettiriyoruz.”
OSB ENERJİ İHTİYACINI NEREDEN KARŞILAYACAK
“Sanayicilerimizin en çok acı çektiği konuların başında enerji maliyetleri geliyor. Çanakkale’de yenilenebilir enerji kaynakları yönünden çok ciddi bir potansiyel var. Ama biz OSB olarak başlangıçta böyle bir enerji yatırımı düşünmek yerine, bunu süreç içerisinde tamamlamayı düşünüyoruz ama kendi yatırım dağıtım ruhsatımızı almak istiyoruz. Girişimlerimize başladık çünkü kendi hesaplamalarımız kendi elektrik dağıtım ruhsatımızı aldığımızda yüzde sekizlik bir indirim sağlayacağımızı düşünüyoruz. Kendi üreticilerimizde yüzde sekiz daha ucuz enerji sağlama imkanımız olduğunu görüyoruz. O yüzden bunu zorlayacağız sonuna kadar. Mayıs ayında arsa satışlarına başladığımızda firmalarımızla oturacağız çünkü onlar için çalışacağız. Onların talebi ve istekleri doğrultusunda bazı şeyler şekillenecek. Onlara böyle bir kolaylık sağlama konusunda her türlü çabayı göstereceğiz.”
HANGİ ÜRÜNLERİN ÜRETİMİ OLACAK
“Süt ve süt süt ürünleri, deniz ve deniz ürünlerinin üretiminin yanı sıra et ürünlerinde de çok ciddi potansiyel var. Sucuk, salam benzeri ürün seti var. Onun dışında sebze- meyve üretimi çok yoğun. Meyve suları, meyve püreleri, helva üretimi, salça üretimi olacak. Her türlü sebze- meyve işleme tesisleri olacak. Baklagillerle ilgili tesisler olacak. Bu anlamda oldukça gıda ile ilgili olan her alan kapımızı açıyoruz.”
ÖNÜMÜZDEKİ SÜREÇTE OSB’DE AKADEMİK YAPILARA YER VERİLECEK Mİ?
“Güney Marmara Kalkınma Ajansı ve Üniversitemiz ile birlikte uzun süredir üzerinde çalıştığımız bir proje var; Gıda Mükemmeliyet Merkezi. Bu projenin içerisinde sanayicilerimize çok ciddi ufuk açacak, onların markalaşma ve katma değer üretimine odaklanmalarını sağlayacak çok ciddi bir yapı sunmak istiyoruz. Ama bunun içinde iş dünyasının da Ar-Ge’yi önemsemeleri, Ar-Ge’ye yatırım yapmanın artık bu dünyada gelişmiş ekonomilerde olmazsa olmaz olduğunu idrak etmeleri bizim için çok önemli. Onları önce buna ikna etmemiz gerekir. Geleneksel üretim modellerinin biraz daha dışına çıkıp, yeni ürün geliştirme ya da ürünün kalitesini arttırmaya yönelik bir çalışma içerisinde işbirliği içerisinde yapmamız gerekir. Sadece kamu gücüyle yapılan şeyler bir yerde tıkanıyor. Gıda Mükemmeliyet Merkezi’ne Türkiye’de en öncü kurum olan Türkiye Kalkınma Bankası ile başladık epey de bir mesafeye geldik ama Kalkınma Bankası’nın tüzüğü değişince çalışmalarımız orada bitti. Şimdi üniversite ile Güney Marmara Kalkınma Ajansı ile birlikte devam ettiriyoruz. Biz çalışmalarımızı sonuçlandıracağız ama arsa tahsislerinden sonra bir genel kurul oluşacak OSB’de. Genel kurul müteşebbislerden oluşacak. Onların da bu konuda bu süreci bilimsel veriler ve ekonominin gerçekleri doğrultusunda yürütme konusunda istekli olmaları gerekir.
OSB’NİN BÖLGE EKONOMİSİNE GIDA FİYATLARI AÇISINDAN YANSIMASI
“Türkiye gibi büyük ölçekli bir ekonomide, 80 milyonluk bir ülkede herhangi bir bölgedeki üretimin ve kalitenin artması doğrudan enflasyonu etkilemeyebilir. Ama şöyle bir gerçek var; sonuçta bizim enflasyonumuz hem maliyet enflasyonu hem talep enflasyonu her iki anlamda da enflasyonu destekleyen dinamikler var. Bu dinamiklerin her ikisi ile de mücadele edeceksek eğer önce şunu yapmamız gerekiyor. Üretimde çok gerideyiz her ne kadar firmalarımız “tam kapasite çalışamadıklarını, hala atıl kapasitelerinin bulunduğunu veya ürettikleri mallarının pazarda tam rağbet görmediklerini” iddia etseler bile buradaki uyumsuzluk şuradan kaynaklanıyor; üretim maliyetlerinin yüksekliği, halkın satın alım gücü arz ve talep belli bir yerde optimal dengede kesişmiyor. Bunu sağlamak lazım. Dolayısıyla örnek vermek gerekirse bölgemizdeki bir ekonomik faktör değil ama bu toplum bu gelir düzeyinde 50-60 TL’ye fındık, ceviz, badem tüketecek bir toplum değil. 50-60 TL’ye peynir tüketemiyoruz. Toplumumuzun çok önemli bir kısmının bu konuda oluşacak arzdan kaynaklı böyle bir maliyeti finanse edecek ekonomik gücü yok. Bizim bu tip geleneksel ürünlerin üretimini çok ciddi desteklememiz gerekiyor. Ama bu ürünlerin üretimini desteklemek için de bunların işlenmesini sağlayacak, bunları satın alım garantisi verecek çiftçilere, fabrikalara, üretim tesislerine ihtiyaç var. Aslında yapısal reformlar dediğimiz şey bu. Tarımsal ve gıda ürünlerinin üretiminde maliyetleri çok minimalize etmek lazım. Üretimi çok arttırmak lazım ve halkın daha fazla tüketmesini sağlamak lazım.
TAM ANLAMIYLA NE ZAMAN FAALİYETE GEÇİYOR
“Mayıs ayında arsa tahsisleri için çağrıya çıkacağız. Talepleri toplayacağız sonrasında firmalarımızın arsa tahsislerine başlayacağız. Bizler altyapıyı yaparken firmalar da kendi projeksiyonlarına odaklanırlar. Kendi yatırım bütçelerini, programlarını oluştururlar. Eş zamanlı olarak biz altyapıyı tamamen bitirmiş olduğumuzda onlar da yatırıma dönüşmüş olurlar. Ezine Gıda İhtisas OSB’de 2020’de bacaların tüteceğini umuyorum.” EZGİ KOSTAK