1998 yılından bu yana böyle bir bilgisayar sistemi oluşturmak için çalışmalar yürüten Doç. Dr. Komut, geçen 23 yıllık süre zarfında, Türkiye ve çevresindeki tüm yer-bilimleri ile ilgili 10 bin makaleyi kapsayan koordinat tabanlı bir arşiv oluşturdu ve Coğrafi Bilgi Sistemi’ne yerleştirdi. Erd-akademi çalışma grubunu kuran Çanakkale Onsekiz Mart Öğretim üyeleri, eşsiz bir siteyi araştırmacıların hizmetine kazandırdı. Sitedeki makalelere üye olan herkes ücretsiz olarak faydalanabiliyor. Üye olmak basit bir şekilde gerçekleştiriliyor. Giriş yapıldıktan sonra ortaya çıkan mevcut haritada incelenmek istenen bölge dörtgen içine alınıyor ve ardından kullanıcıların karşısına seçilen o bölgenin yer-bilimi ile ilgili tüm yerli ve yabancı makalelerine kolayca erişim sağlanabiliyor. Depremlerden, maden yataklarına kadar pek çok konuyu kapsayan makale künyelerinin çalışma alanlarının coğrafi konumlarıyla beraber bir araya getirildiği sistem sayesinde, çağımızın en büyük sorunlarından biri olan yanlış ve altyapısı olmayan bilgilerin yayılımının da kolayca önüne geçilebiliyor. Sistem ile ilgili görüşlerini paylaşan Doç. Dr. Komut, dünyada denemeleri yavaş yavaş başlasa da benzer bir uygulama olmadığını dile getirdi.
“Her türlü yer-bilimini içeriyor”
Siteleri hakkında bilgiler veren Doç Dr. Komut, “Bu site oluşturduğumuz ERD çalışma grubumuzun kurduğu bir sitedir. 1998 yılında aslında bu sitenin temellerini atıldı diyebilirim. Şu an sistemimizde 10 bin kadar makale kayıtlı. Türkiye’de olan makale sayısı da tahminimize göre 20 bin civarında, bunu da göz önünde bulundurmak gerekir. Sistemimizde Türkçe, İngilizce ve diğer dillerde makaleler var. Öte yandan bu yayınlar sadece depremleri kapsamıyor. Her türlü yer-bilimini içeriyor. Mesela, maden yatakları da buna dahil. Çok geniş kapsamlı bir sistem. Bu sitede Türkiye ve çevresini ele alıyoruz. Bir kere Karadeniz’in tamamını kapsıyor. Afrika’ya kadar kapsıyor. Kıbrıs da dahildir. Sınırlarımıza yakın kısımlar dahil. Suriye, Irak bölgesini kapsıyor. Ege’de de Yunanistan’ı dahil kapsayacak şekildedir. Adriyatik ile ilgili bilgiler dahi var” dedi.
“Doğru bilgi, bilimsel yayından geçer”
Siteye giriş için tek şartın üye olmak olduğunu belirten Doç. Dr. Komut, “Buna giriş yapabilmeniz için önce üye olmanız gerekiyor. Üye olduktan sonra bu sistem herkese açık bir sistemdir. Faydalanmak isteyen herkes rahatlıkla faydalanabilir. Bunu ben kendim için ve öğrencilerim için kullanıyordum. Herhangi bir deprem olduğu zaman hemen sistemimize girerek kolaylıkla bilgilerimizi alıyoruz. Google’a girip deprem bölgesini yazdığınız zaman bir sürü aradığınızla tam alakalı olmayabilecek ve dezenforme yani yanlış da olabilecek şey karşınıza çıkıyor. Ama bizim sistemimize girip, bir yeri seçip, o bölge ile ilgili tüm makalelere ulaşabiliyorsunuz. Eğer insanlara değer veriyorsak, onlara doğru bilgi vermemiz gerekiyor. Doğru bilgi de bilimsel yayından geçer. Bilimsel yayın demek, doğruluğu bir denetimden geçmiş yayın demektir. Buraya yerleşen makaleler hakemlerden geçerek bilimsel editör onayıyla buralara gelebiliyor. Biz de bölgemizle alakalı 10 bine yakın yerli ve yabancı makaleyi burada araştırmayı seven herkese sunuyoruz” ifadelerini kullandı.
“10 bin tane makale kolay değil”
Sisteme herkesin makale ekleyebileceğini ancak bunun öncelikle bir onay mekanizmasından geçtiğini vurgulayan Doç. Dr. Komut, “Buraya makale eklemek isteyenler de olabilir. Koordinatlı olarak eklemelerini çok kolay hale getirdik. Çalışma alanını sistemin sunduğu haritadan dörtgen içerisine almaları yeterli. Geri kalan künye bilgisini indekslerden otomatik çekiyoruz. Önce onayımıza geliyor bu. Bakıyoruz, değerlendiriyoruz, bilimsel yayınları ekliyoruz tabii ki. Ben 1998 yılından beri bununla uğraşıyorum. 10 bin tane makale kolay değil. Bu programı yazmak da kolay değil. İlk başta ben ne yaptım? Çok basit bir çalışma ile Microsoft Access programını kütüphane programı gibi kullanarak başladım. Git gide bu işi geliştirdik. Ben bunu birçok kişiye anlatmıştım. Yaklaşık 3 sene önce Bilgisayar Mühendisliği bölümünden Ali Murat Tiryaki hocamızın da destekleri ile başarılı bir Suriye uyruklu Bilgisayar Mühendisliği öğrencisinin çalışmalarıyla sitemiz son halini aldı. Türkiye’de ve dünyada benzeri yok bu sistemin. İlk biz hayata geçirdik. Bu, harita Mühendisliği Bölümünden CBS konusunda ihtisaslaşmış Doç. Dr. Yücel’in de destekleriyle dünyada kimsenin henüz uygulamadığı bir arama motoru dahi olabilecek bir site konumunda şu an” diye konuştu.
Gürhan Kökçak