Elit Döner yetkilisi Osman Can tavuk döner fiyatlarına zam yapmadıklarını belirterek; “Tavuk dönere gelen zam da sorunun temeline inmek gerekir. Çünkü tavuğa her hafta zam geliyor. Biz de tavuk döneri 12 TL’ye satmamız gerekirken şu an mecbur 8 TL’den satıyoruz. Zam yapabilmemiz için talep olması lazım ancak alıcımız yok.Bu yüzden fiyatlarımıza %20 zammı henüz yansıtmadık. Düşünüldüğünde günde on tane döner sattığımızda 80 lira para yapar. Peki, bunun vergisi,dükkân kirası, tavuk parası, ekmeği, marulu, domatesi, sosu, ateşi hangi birini çıkartacağız bu 8 liradan. Ayrıca Demircioğlu caddesinde olduğumuz için kiralar da çok yüksek ve kirayı karşılamakta bile zorlanıyoruz. Buna istinaden 5000 tane döner satıyor olsam bunun 2000 tanesini kaybetmeyi belki göze alabilirim. Ama böyle bir durum söz konusu olmadığı için günde 100 tane döner ancak satabiliyoruz.Bir de zam yaptığımız zaman bu 60 tane müşteriyi kaybetmek demektir” dedi.
“Türkiye’de en çok tüketilen ürün tavuk döner”
Pandemi sürecinde en çok tüketilen yiyeceğin tavuk döner olmasının sebebini insanların başka bir şeye gücünün yetmiyor oluşuna bağlayan Can; “Çünkü en hesaplı olan yiyecek döner. Şu an düşünüldüğünde bir tavuğun kilosu yaklaşık 17 liraya mâl oluyor. En çok tüketilen ürünlerden biriyiz belki ama piyasada da bildiğiniz üzere çok fazla dönerci var. Neye talep çoksa haliyle ona rakip artıyor. Biz bu şekilde zam yapmadan götürebildiğimiz yere kadar götürmeyi düşünüyoruz. Ancak zam yapmaya mecbur kalacağız gibi de duruyor. Çünkü fiyatlar fahiş fiyatlar üzerinden hesaplandığı için bizi çok zorluyor. Verilen 1000 lira destek yetmiyor. Biz bir de aile şirketiyiz. Herkes burada normal çalışan olsa, çoktan kapanır giderdi dükkânımız” diye konuştu.
Kara; “Satışlarımız %60 düştü”
Et döner satışlarının düşük olduğunu dile getiren MC Et Döner çalışanı Aydın Kara; “Pandemi sürecinde satışlarımız %60 oranında düştü. Çünkü oturmak yasak. Bir de pandemiden dolayı herkes çekiniyor, her yerden yemek istemiyorlar. Bu sektörde kendi güvendikleri yerleri tercih ediyorlar. Bir de maliyetler artınca eve yönelim de arttı. Bu yüzden bizde herkes gibi paket servise yöneldik. En azından paket servis ile etimiz kalmıyor. Eskiden 50-60 kiloluk et takarken şimdi 20-30 kiloya kadar düştük. Bir de paket servis olmadığını düşünürsek 10-15 kiloya kadar satışımız düşecek. Mesela bazı insanlar döneri bile evlerinde yapıyor şu an. İki kişi buradan ekmek arası döner alsa 30 TL. Fakat 30 lira ile dört kişilik bir aile bunun yerine pilavını, çorbasını yapabilir” dedi.
“Et dönere göre tavuk döner daha çok tercih ediliyor”
Et dönere de zam geldiğini ama kendilerinin zam yapmadığını belirten Kara; “Zam yapanlar tabii ki var. Onlarında %25 civarında zam yaptıklarını düşünüyorum. Pandemiden dolayı işlerimiz zaten düşük, eğer bir de zam oranlarını fiyatlara yansıtırsak müşteri azken bunun sonucunda daha da azalacak. Halk zam sonrası ister istemez tepki gösteriyor. Bizim etimiz Amasya’dan geldiği ve kendi hayvanlarımızdan olduğu için tedarik sürecinde artı konumdayız. Yoksa kasaptan alsak zaten bu fiyata da veremeyiz. Pandemi sürecinde yine de dönerin en çok tüketilen ürün seçilmesinin sebebi hızlı tüketim yiyeceklerinden biri olması. Bir yere gidildiği zaman kimse beklemeden 2-3 dakika içinde alıp gidiyor. Ayrıca fiyat olarak da uygun. Düşünsenize bir yere oturuyorsunuz, her şey çok pahalı. Döner hem fiyat olarak uygun, hem hızlı hazırlanma süreci var, hem de Türk halkının damak zevkine uyuyor. Baharatlı, içinde sebzesi, soğanı, domatesi var. O yüzden insanlar seviyor. Aslında et dönere oranla genelde en çok tüketilen Türkiye’de tavuk döner. Çünkü tavuk dönere göre %50 daha pahalıyız. Biz de 100 gr et döner 15 TL ama tavuk döner 8 TL, fiyatları yarı yarıya gibi düşünebilirsiniz. Zaten ülkenin%60’lık bir kesimi beyaz et tüketiyor. Yani hem fiyat olarak daha uygun olduğu için hem de herkes kırmızı et sevmiyor. Bunların da etkisi büyük tabii ki” ifadelerini kullandı.
“Zam yapacağız”
Tavuk dönere gelen zam gibi yakın zaman da et dönere de zam yapacaklarını vurgulayan Kara sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Maliyetlerimiz çok arttı. Örneğin; sürekli tek kullanımlık ürünler kullanıyoruz. Turşu biberini cam kavanozda masaya koyardık. Şimdi bunları masaya koymak bile yasak. Biber, tuz paketli olarak tanesi 10 kuruşa geliyor. Hesaplandığında her birinden 25-30 kuruş eksiye düşüyorsun.Bir de bunların kâr marjı da zaten düşük. Bu sebepten 1 Marttan sonra kafe ve restoranlar da açılırsa zam yapmayı düşünüyor ve bekliyoruz. Ek olarak girişlerde kullandığımız dezenfektanlar çok pahalı. Tabii bunların 100 liralıkları da var ama yarısına su karıştırılmış şekilde satılıyor. Bunların etkisini gelip ölçüyorlar. Özellikle sağlıkçılar geliyorlar etimizden numune alıyor, temizliğimize dezenfektanlara bakıyorlar.Biz Limited şirket olduğumuz için bize baskı büyük. Ancak küçük şirketlerde böyle bir durum söz konusu değil. Keşke her yere bu kadar denetim yapılsa.”
Özden Nur ÖZDEN