Kalaninsesi Gazetesi Wep TV’de yayınlanan, imtiyaz sahibi İlker Ülker öncülüğünde yapılan ve Bülent Büberci’nin hazırlayıp sunduğu Dobra Dobra programı, birbirinden değerli konuklarını ağırlamaya devam ediyor. Çanakkale’nin konuşulduğu programın bu haftaki konuğu, Sivil Toplum ve İlişkiler Çanakkale İl Müdürlüğünden emekli İbrahim Yerli oldu. Programa kendisini tanıtarak başlayan Yerli; “17 yıl dernekler müdürlüğünde çalıştım son 2 yıl içerisinde de sivil toplum ve ilişkiler Çanakkale İl Müdürü olarak çalıştım. Nisan ayında emekli oldum ve artık STK’lara yönelik çalışmalar yapıyoruz. Çanakkale’de STK’lar ile birlikte çalışma yapıyoruz onlar için verimli bir şeyler yapabilirsek ne mutlu bize” ifadelerini kullandı. Dernek ve STK’larla ilgili değerlendirmelerde bulunan Yerli, çeşitli açıklamalarda bulundu. Program kapsamında düşüncelerini aktarma fırsatı bulduğu için Kaleninsesi ailesine teşekkür eden Yerli; “Programa ilk kez başlıyoruz. Burada sizin önderliğinizde, Kaleninsesi ailesi ile birlikte, imtiyaz sahibi İlker Ülker’in önderliğinde bize bu fırsatı verdiğiniz için teşekkür ediyorum” dedi.
“Bu Kanun, STK’ların önünü çok kapatıyordu”
“Sivil Toplum Örgütleri (STK) gönüllülük esasına göre kurulan tüzel kişiliklerdir. Bunların içerisinde dernekler var, siyasi partiler var, sendikalar var, kulüpler var genişlettiğin zaman Odalar, vakıflar birlikler gibi birçok STK örgütleri var” diyen Yerli; “Bizim bu boyutta yapacağımız bilgilendirme paylaşma konuları genelde dernekler, sendikalar ve siyasi partiler konusunda olacak. Biliyorsunuz her ihtilalden sonra en son ihtilal 1980 yılında yapıldı. 1980 yılında bütün STK’lar kapatıldı. Kapatılan dernekler en son 2908 sayılı eski kanunla 1983 yılında 2908 sayılı kanun yayınlandı. Bu kanunla dernek iş ve işlemleri, sendikaların iş ve işlemleri yürütülmekteydi. Fakat 2004 yılına gelindiğinde bunun böyle yürümeyeceği anlaşıldı çünkü STK’ların önünü çok kapatıyordu bu kanun. Her dernek her ilin genel kurulunu yapması gerekiyordu. Eski dernekçiler bunu çok iyi bilirler, her yıl denetlemesi yapılması gerekiyordu. Çuvalla dolduruyorduk evrakları emniyete müdürlüğüne giderek denetletiliyordu. Her yıl genel kurul yapması gerekiyordu. Hükümet komiseri tayin edilmesi gerekiyordu, gazeteye ilan verilmesi gerekiyordu. STK’ların önü kesiliyordu” şeklinde konuştu.
“Dernekler toplumumuzun emniyet sibobudur”
Yerli; “Bugün baktığımız zaman 5253 sayılı dernekler kanunu 2004 yılının kasım ayının 4’ünde yayınlandı, buna yönelik yönetmelik de yayınlandı. Artık derneklere şunu söylüyor devletimiz ve kanunumuz siz toplumun faydası için çalışın gereğini yapın. Biz sizi takip edelim sizlerde çok güzel etkinlikler faaliyetler yapın. Türkiye’de STK’lar toplum için o kadar önemli ki dernekler toplumumuzun emniyet sibobudur. Yani devletimizin kurumları yapacakları etkinliklerde faaliyetlerde her konuda kurulmuş STK’larımız var. Baktığımız zaman eski kanunda derneklere birçok yükümlülük geliyor. 5253 sayılı dernekler kanununda esneklik getirildi, dernekler 3 yılda bir genel kurul yapabilir duruma geldi, gazeteye ilan vermek zorunluluğu kaldırıldı, Hükümet komiseri kaldırıldı bunlar hep mali bir külfetti. Maddi ve manevi derneklere bir külfet. Şu anda dernek yöneticisi olacak kişi bunları çekemiyor artık rahat rahat tüm iş ve işlemlerini elektronik ortamda yapabilir duruma geldi. Bunun yanında bir sürü defter vardı bu defterler 4’e indirildi. Bunun yanında STK’lara ne kadar önem verildiğini bizim kanun koruyucularımız göstermiş oldular. Bugün Çanakkale’de baktığınız zaman henüz kurulmadı ama çocuk dernekleri kurulması bile mevzuatımızda var. Yani çocuklarımızın bir araya gelip ebeveynlerinin muvafakat namesi ile dernek kurabiliyor. Bunun 18 yaş altında olma zorunluluğu var 18 yaş üstündekiler buna üye olamıyor” ifadelerini kullandı.
“Dernekler çalışmalarını kent yetkilileriyle gerçekleştiriyor”
Çanakkale’de 1050 dernek olduğunu kaydeden Yerli; “Çanakkale, boyutunda nüfus oranına göre Çanakkale’de 81 ilden fazla derneğimiz var. İlçeler ile birlikte Çanakkale’de kurulu 1050 tane dernek var, faaliyet gösteren. Bunun yanında kanunda o kadar güzel kolaylıklar var ki eskiden dernek yönetim kurulu üyeliği yapmış üyelerimiz bunu bilir her yıl sırtımıza çuvala dolduruyorduk emniyete gidiyorduk, bunları tek tek denetletiyorduk. Her yıl genel kurul yapılıyordu, bir hükümet komiseri geliyordu inceleme yapılıyordu. Artık dernekler yaptıkları faaliyetleri zaten hem kendileri yapıyor hem de devletimiz, valiliğimiz, içişleri bakanlığımız bu konuda derneklerin faaliyet yapmaları, program yapmaları valilikle, gençlik spor ile, milli eğitim ile birçok etkinlikleri rahat rahat yaparak projeler üreterek yardım toplama faaliyetlerinde kermesler oluşturarak” dedi.
“7 kişi bir araya geldiğinde dernek kurulabiliyor”
“Derneklerin denetim sisteminde her yıl derneklerin vermesi gereken beyannameler var” diyen Yerli; “Bu beyannameleri her yıl sonunda 31 Aralık itibariyle dernekler elde ettikleri gelirlerini, yaptıkları harcamalarını ve belgelerini, yaptıkları faaliyetlerini. Ne kadar üyesi var bunları derleyip yıl sonunda devletimizin geliştirdiği ‘Derbis’ isimli yerden bildirmek gerekiyor. Bu bildiriler devletimiz tarafından takip ediliyor. Çünkü tüm harcamaları, gelirleri, yaptığı faaliyetler gibi bilgiler orada mevcut. Devlet bunu elektronik ortamdan denetleyebiliyor. Her derneğin bir yönetim kurulu ve bir de denetim kurulu var. Yılsonunda her dernek mutlak surette iç denetim raporu hazırlıyor. Denetim kurulu faaliyetleri inceleyerek bir rapor halinde hazırlayarak derneğin dosyasına koyuyor. Bunun yanında Sivil Toplumla İşler Genel Müdürlüğünün talimatıyla her ilimizdeki sivil toplumla ilişkiler il müdürlüklerimizde oluşturulan komisyon tarafından derneklerin merkezlerine gidilerek belli aralıklarla denetimler yapılıyor bir rapor haline getirilerek dosyasına ekleniyor. Dernekçilik o kadar basitleşti ki 7 kişi bir yere geldiği zaman menfaat karşılığı olmamak şartıyla devletin koyduğu kanun ve mevzuatlar çerçevesinde 4 tane evrakı mülki idare amirliğine, ilçedeyse kaymakamlığa ilde ise valiliğe teslim etmek şartıyla dernek resmen kurulmuş olur. 7 kişi dernek kurabiliyor ama bunun yanında tüzel kişiliklerde dernek kurabilir. Tüzel kişiliklerin kendi içerisindeki mekanizmaları çalıştırarak burada alacakları kararla bir kişi görevlendiriliyor bunlar da tüzel kişiliklerde dernek kurabiliyor. Bunun yanında derneklerin oluşturması gereken bir tüzük var. Bu tüzük önemli. Olmazsa olmaz maddeleri var tüzüklerin mevzuat gereği” şeklinde konuştu.
“Çanakkale halkı, dernekleri önemsiyor”
Çanakkale halkının, dernekleri önemsediğine dikkat çeken Yerli; “Derneklerimiz mali yıl dediğimiz 1 Ocak ile 31 Aralık arası mali yıldır. 31 Aralık’ta beyannamesini bildirdiği zaman bunu devletimiz Derbis’te görüyor. Fakat devletimiz o kadar düşünceli ki STK’larımızın çoğalmasını, faaliyetlerin genişletilmesi için kanun koruyucu beyannameyi 1 Ocak ile 30 Nisan’a kadar bildirme süresi koymuş. 4 ay içerinde derneklerin bildirmesi gereken beyannamesi var tabi diğer bildirimler de var. Diyelim ki dernekler bunları bildiremedi salgın dolayısıyla şu an içerisinde 1 Mart’a kadar uzatılmış durumda. Derneklerimiz ile sürekli irtibat halindeyiz bakıyorum bütün dernekler sabırlı çünkü halkımızın sağlığı önemli. Devletimizin koyduğu kurallara gayet uyan derneklerimiz var. Bugün Çanakkale nüfusuna kayıtlı herkes bir derneğe üye bazıları 3-5-7 derneğe üye. Çanakkale’de önemseniyor çünkü faaliyetleri çok her konuda çok çeşitli derneklerimiz var. Çanakkale’de 1050 tane dernek var. Yüksek bir sayı bu da Türkiye genelinde bizim oranımız diğer illere göre çok yüksek ama insanlar zannediyorlar ki 1050 tane dernek herhangi bir faaliyette bulunmuyor. Bulunuyorlar çünkü yapması gereken sorumluluklar var. Her derneğin üzerine düşen aylık, yıllık bildirimleri var bunları yapması gerekiyor. Bu bir emektir bu işte gönüllülük esası var. Yani bir derneği kuran veya yönetim kuruluna seçilen kişi şunu bilir. Bu bir gönüllülük işidir, bu yaptığım iş halkımızın sorunlarını gündeme getirme işidir. Eğer bir dernek 1 Ocak ile 30 Nisan arasına kadar geçmiş yılı bildirmediği takdirde bunun para cezası var. Tabi bunu bildirmeme nedenlerini bir dilekçe ile müdürlüğe bildirdiği zaman bu konuda esneklikler var. Hemen ceza yazan bir sistem kurulmamış, derneği sürekli uyaran bir sistemimiz var. Yol gösteren eğiten yeni bir sayfa açan dernek ve yöneticilerinin önünü açan onlara yol gösteren hangi faaliyetleri yapmak istiyorsa bu konuda kamu kurum ve kuruluşlarıyla birlikte çalışma azmini derneklerin geliştirilmesi hususunda derneklerinde kendi içerisinde faaliyetlerini yapmaktalar. Çanakkale’de birçok engelli derneğimiz var. Bunlar kendi aralarında birleşiyorlar bugün görme engellilerimizden tutunda bedensel engellilerimizden, sakatlarımızdan kurulmuş birçok derneğimiz var. Bunlar birlikte hareket etmek noktasında bazı yetileri kazandılar platform oluştu birlikte topluma ya da engelli branşında her dernek faaliyetini yürütmekte” ifadelerini kullandı.
“Bir dernek, birçok alanda faaliyette bulunamaz”
Yerli sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Dernek kurmak o kadar basitleşti ki 7 kişi bir araya gelerek bir tüzük hazırlıyor. Bu tüzükte olması gereken mevzular yazıldıktan sonra bir kuruluş bildiri formumuz var. 7 kişi burayı dolduruyor daha sonrasında tüzüğü 7 kişi imzalayarak bir derneğin barınacağı bir yer adres belgesi, ikametgâh ve kurucu 7 kişinin 3 kişiden oluşan bir tebligat almaya yetkili kişilerin adı soyadı, örnek imzası ile bu 4 belgeyi mülki idare amirliğine teslim ettikleri zaman resmen kurulmuş oluyor. Çünkü biz müdürlüğümüze müracaat eden bir dernek kurma teşebbüsünde bulunan kişilerin bu evrakları getirdiği zaman bu evraklara kuruluş tarihini saatine kadar yazıyoruz. O saatten itibaren bu dernek resmen kurulmuş oluyor. Burada yapılması gereken hangi faaliyetlerde bulunacaksa tüzüklerinde bunu belirtmesi gerekiyor. Birçok alanda faaliyette bulunamaz. Bahar geldiğinde biliyorsunuz kermeslerimiz açılıyordu. Kermes insanların kendi el emekleriyle yaptıkları ürünlerini becerilerini halkla buluşturmaları. Bunların mevzuat anlamında yapması gereken bazı hususlar var.”
“Tüm faaliyetler mevzuata uygun olmalı”
“Derneklerin kuruluşundan sonra tüzüklerinde yapmış oldukları konuları faaliyetleri yapması gerekiyor” diyen Yerli; “Bunun ertelemeleri olur. Bir dernek 3 şekilde genel kurul yapıyor. Birincisi ilk genel kurul dediğimiz tüzüğü tasdiklendikten sonra 6 ay içerisinde dernek geçici yönetim kurulu tarafından yönetilir. Bu geçici yönetim kurulu 6 ay içerisinde ilk genel kurulu yapmak ile sorumludur. Bu arada dernek ilk kurulduktan sonra bir üye kaydeder. Yeteri kadar üyeyi bulması gerekiyor. Bu üye sayısı da derneğin yaşaması için 7 kişinin kurucu olduğu dernekte ilk genel kurulda 5 yönetim 5’te yedeği olması gerekiyor. 3 denetleme kurulu olması gerekiyor, 3’te yedeği olması gerekiyor. Yani bir dernek ilk genel kuruluna gittiği zaman en az 16 üyesi olması gerekiyor. İlk derneği kuran 7 kişi üye kaydettiği gibi banka hesabı açabilirler, defterlerini tasdikleyebilirler. Dernekler Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğüne defterlerini ücretsiz olarak tasdikletebilirler. Bir olağan Genel kurul vardır belirtilen tarihlerde yapılması gereken bir de olağan üstü genel kurul vardır. Yani derneğin iki şekilde genel kurulu olur. Bu dernekler kurulduktan sonra yapılacağı tüm faaliyetleri mevzuata uygun olmalı. Tüzüğünde belirtilen hususları yapabilirler. Çünkü derneklerde kurucu 7 kişi 6 ay sonra yapacakları ilk genel kurulda asıl görevlisi gelecek. Seçilmiş, seçimle iş başına gelmiş 5 kişilik yönetim kurulu. Bunlar da görev dağılımı yapıyor.” şeklinde konuştu.
“Yetkililerimiz, Çanakkale’de çok güzel hizmetlere imza attılar”
Yerli; “Derneklerin gelirlerini de alındı belgesi dediğimiz alındı belgesiyle derneğin tüzüğünde yazan giriş aidatı dediğimiz derneğe ilk kayıt olunurken bir defaya mahsus olan bir aidat. Bir de aylık veya yıllık tüzükte ne şekilde yazıldıysa bir üye aidatı var. Bunu da derneğe üye olduğu için kişi vermek ile mükelleftir. Yönetim kuruluda bunu toplayıp almakla mükelleftir. Bunun yanında derneğin faaliyetlerini izleyen vatandaşlarımız derneğin faaliyetlerinden etkilendiği zaman sorgusuz derneğin merkezine gelerek ben sizin faaliyetlerinizi beğeniyorum diyerek bağışta bulunabiliyor. Derneklerin bunun yanında birçok gelir elde etme usulleri var. Çanakkale Merkez’de 500’e yakın derneğimiz var. 11 ilçede de 600’e yakın derneğimiz var. Bunların tamamı baktığınız zaman o kadar çok değişik alanlar var ki. Artık bir okulumuzun bahçesinde veya içerisinde herhangi bir dernek bulunması yasak. Kamu kurum ve okullarımızda kurulan derneklerimiz var. 5071 sayılı kanunla spor kulüplerimiz var. Amaç, halkın desteğiyle çocuklarımız spor yapsınlar. Yetkililerimize teşekkür ediyoruz, çünkü Çanakkale’de çok güzel hizmetler var. Bir tanesi de Adliye’nin yanında yapılan spor tesisi. Bir çocuğumuz, Gençlik Merkezi’ne gittiği zaman, o Gençlik Merkezi, spor kulüplerimizin sayesinde yaşıyor. Okçuluktan, basketbol, voleybola kadar, ne kadar spor dalı varsa, derneklerimiz sayesinde çocuklarımız Gençlik Spor Müdürlüğü organizasyonu içerisinde birçok etkinlik ve birçok güzel şey kazanmaktadırlar. Daha önce Genlik Merkezi’miz yoktu ve onun yerine çeşitli spor alanları vardı. Ancak mahallelere yayarak, halkın içine girerek, Devletimiz Gençlik Spor Bakanlığı tarafından çıkarılan bütçe ile çocuklarımıza, gençlerimize ulaştı. Çanakkale’de 500’e yakın dernek var ve bu dernekler her alanda faaliyette bulunuyor. Devletimiz de, ‘İşte mevzuat, seni hiç sıkıştırmıyorum. Sen faaliyetinde bulun, ben de bunları göreyim’ diyor. Toplum dernekleri çok önemsiyor. O yüzden Çanakkale’deki 18 yaşını geçmiş her bireyin bir derneğe üyeliği var. Bazı kurum ve kuruluşlarda herkes dernek üyesi olamıyor. Çünkü bazı kurum ve kuruluşlarda dernek üyeliği olmuyor. Ancak, sporda öyle bir şey yok” dedi.
Yerli’den Kaleninsesi Gazetesi’ne teşekkür
Derneklerin çalışmalarını özveriyle sürdürdüğünü dile getiren Yerli, çalışmaların ve faaliyetlerin kamuoyuna anlatılması için derneklerle iletişime geçen ve derneklere söz hakkı veren Kaleninsesi Gazetesi’ne teşekkür etti. Yerli; “Spor kulüpleri, şirketleşmekten ziyade, toplum için kurulmuş halkın en küçük nüfusuna ulaşanlardır. Çünkü toplumun en küçük yapı birimi ailedir. Spor kulüpleri ve dernekler de ailelere kadar işliyor. Dünyanın her yerinde bir salgın var. Bu salgında devletimizin birçok gayreti var. STK’larımız ve derneklerimiz de bu konuda çok yardımcı oluyorlar. Kaleninsesi Gazetesi de şuanda çok iyi işler yapıyor. Özellikle son bir aydır buradaki çalışan arkadaşlar, derneklere ulaşıyorlar ve derneklerimizin faaliyetleriyle ilgili çok güzel çalışmalar yapıyorlar. Şuanda derneklerimiz Çanakkale’de bir numara. Çünkü boş durmuyorlar. Bir yıldır genel kurul yapamıyorlar. Ancak 1 Mart tarihi itibariyle derneklerimiz de genel kurullarını yapacaklar. Kendi iç faaliyetlerinde şuanda durgunluk var ama halka yönelik, gençlerimize yönelik, yoksul kesime yönelik çalışmalarını özveriyle sürdürüyorlar. Bugün Valiliğimizin oluşturduğu 112 ekiplerinde derneklerimiz görev yapıyorlar. Çanakkale, tarih öncesi ve sonrası dönemleri yaşayan bir şehir olduğu için STK’lar bu konuyu çok iyi bildiğinden dolayı faaliyetlerine bunları da ekliyor. Çanakkale’de de devlet, vatandaş ve STK birleşmesiyle çok güzel etkinlikler yapılıyor. 2018 Troya Yılı’nda da çok büyük başarılar elde edildi. Bunlar hep STK’larla birleşilerek yapılan faaliyetlerdir. Buradaki STK’larımız, Türkiye’nin her yerindeki STK’larla görüşerek çalışmalarını sürdürüyor. Derneklerimizin STK’larımızın projeleri, yaptıkları etkinlikler, devletimiz bu konuda çok büyük destekler sağlıyor. İçişleri Bakanlığı’nın projeleri var ve geçmişte her yıl 10 derneğin müracaatı vardı ve bu gerçekten çok güzel bir başarıdır. Her yıl başvuran 10 derneğin yüzde 50’si proje alıyordu” diye konuştu.
“Gençlik Merkezlerimiz, gün gelecek ülkemizde dünya şampiyonları çıkaracaklar”
Yerli; “Okul Aile Birlikleri, öğrenci velilerinin kurduğu bir birlikteliktir. 5071 sayılı kanunla, kamu kurum ve kuruluşlarının okullarının içerisinde dernek barınması yasaklanmıştır. Buradaki ama. Çocukların spor aktiviteleriyle yetişmesi ve belli bir yaştan sonra da Gençlik Spor Bakanlığımızın çabalarıyla, gençlik merkezleri oluşturuldu. Çocuklarımız da burada sevdiği, beğendiği, becerisini kazandığı spor dallarıyla faaliyette bulunmaktadırlar. Gençlik Merkezlerimiz, gün gelecek ülkemizde dünya şampiyonları çıkaracaklar. Zaten bununla ilgili birçok çocuğumuz ülkemizi başarıyla temsil ediyorlar. Burada da Ümit Burunlular arkadaşımız var ve kendisi dünya şampiyonu, kendisi de Türkiye Sakatlar Derneği Çanakkale Şube Başkanı. Onun dışında görme engelli arkadaşlarımızın da birçok başarısı var. Kişi kendisini her yerde anlatamaz ama STK içerisinde faaliyetlerde bulunursa, bunu yetkililerimiz görür” ifadelerini kullandı.
“Dernekler lokal açabiliyorlar”
“Lokal ile ilgili yönetim kurulunu iradesi gereklidir” diyen Yerli; “Yönetim kurlu karar aldığı zaman, tüzüğünde de yazdığı zaman mülki idarelere müracaat edilir. İdare, bununla ilgili Emniyet Müdürlüğü, Belediye, Tarım Müdürlüğü, Sağlık İl Müdürlüğü gibi birkaç kuruma yazı yazar. Daha sonra dernek, faaliyetleri yürütmek için Vali kararıyla dernek lokalini açabilir. Eğer mevzuatında varsa her dernek lokal açabilir, o lokali kendi de işletebilir yönetim kurulu kararıyla kiraya da verebilir” şeklinde konuştu.
Bülent Büberci