Çalışal, Türkiye’de kadınlara seçme ve seçilme hakkının diğer ülkelere oranla çok daha önce verildiğini ifade ederek, “Milletvekilliği için ilk adımların atılası 1923 yılı buluyor. Bu tarihte Nezihe Muhiddin önderliğinde ilk kadın partisi Kadın Halk Fıkrası kurulması amaçlandı” ifadelerine yer verdi. Büyük çabalar gösterilmesine rağmen dernekler kanunuyla ilgili problemler çıktığını belirten Çalışal,”Bugünkü adı Türk Kadınlar Birliği” dedi. Kadınların seçme ve seçilme hakkının 1924’te de istendiğini belirten Çalışal, Meclisten geçemediğini ifade etti. “Başbakan İsmet İnönü döneminde bir yasa tasarısı sunuldu. Daha önce Köy Kanunu ve Belediye Kanununda değişikliklerin ardından anayasada olan değişikliklerle Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı tanındı” diye konuşan Çalışal, “Dünya ilk Norveç, Azerbeycan, Rusya ve Kanada‘da kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanındı. Avrupa ülkelerinin çoğunda Fransa olsun İtalya olsun Türk kadınından sonra bu haklara sahip oldular” sözlerine yer verdi.
‘TÜRKİYE’Yİ ÜST SIRALARA TAŞIDI’
Çalışal, bu yasanın gurur verici olduğunun altını çizerek, “Dünyada Türk halkını daha modern gösteren bir yapıya taşıdı. Çünkü dünyada kadın ve erkek nüfusu eşitken her alanda eşit olması gerekirken bunu ilk tanıyan ülke olmamız gurur verici” dedi. İlk yapılan seçimlerde yüzde 4 gibi yüksek bir oranla kadın milletvekili olduğunu söyleyen Çalışal, “1950’lerde bu oran sıfır nokta altılara kadar düştü. Bir gerileme dönemi oldu. Şuanda da yüksek sıralarda değil. Ama bir başlangıç olarak eşitlik kavramının bu mecralara girmesi açısından çoğu ülkeye göre üst sıralara taşıdı” dedi. Çalışal, dünya nüfusunda kadın ve erkek eşitken temsiliyet noktasında da eşit olması gerektiğini savunarak, “Dünya genelinde yüzde 8’lik bir oranı var kadın yöneticilerin. Sayı olarak fazla gözüküyor ama oran düşük” dedi.
‘İSTİHDAMDA DÜŞÜŞ VAR’
Çalışal, yapılan araştırmalara göre Çanakkale’nin diğer şehirlere nazaran cinsiyet eşitliğini daha iyi sağladığını belirterek, “Ama kadınların derdini anlatmakta bu sayı yeterli olmuyor. Eğitim düzeyi burada yüksekken yine de tam eşitliği sağlayamıyoruz” ifadelerine yer verdi. Kadın erkek eşitliğinin oturması gerektiğini kaydeden Çalışal, “Ama kadınların eğitim alma durumuyla istihdam edilme durumu farklı. İstihdamda düşüş oluyor. Davalarda da görüyoruz. İş davalarında kadın doğum yaptıktan sonra iş hayatından siliniyor. Kadının doğum yapması ihtimalinden dolayı işe almak istemiyorlar” sözlerine yer verdi.
‘KADIN VE ERKEK EŞİT STATÜDE OLMALI’
Kadın istihdam sorununun büyüklüğünü belirten Çalışal, “Kadınlar toplumda, hayatta, iş hayatında, istihdamda ikinci sırada. Kadın olmasının gerektirdiği annelik gibi kavramları bırakması gerekiyormuş gibi algılanıyor. Buda ataerkil yapıyla ilgili” dedi. Devletin cinsiyet eşitliği konusunda yükümlülüğünün olduğunu belirten Çalışal, “İstanbul Sözleşmesi ve CAWED’ın uygulanması kadın hakları açısından önemli. Devlet, kadının erkekle eşit statüde yer alması konusunda bazı yükümlülük ve sorumluluklara almış ama tam olarak uygulanmadığı için geriye gidiş var” ifadelerine yer verdi.
‘ÜLKEMİZDE ÖNCE VAR OLMAYA ÇALIŞIYORUZ’
Çalışal, kadın istihdamının hukuk alanına belirgin olduğunu belirterek, ”Kadınlar aynı nicelikteki erkeklerle aynı statüye gelmeleri için daha çok çalışmaları gerekiyor” dedi. Kadınların okumasının iş hayata girmesinin ikinci görev gibi görüldüğünü kaydeden Çalışal, Bu gibi durumlar toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak noktasında yerimizde saydığımızı gösteriyor. Türkiye öncülük etmiş kadına seçme ve seçilme hakkının verilmesi konusunda” dedi.
“Irk, din, dil, cinsiyet ayrımı olmaksızın eşit, sosyal ve toplumsal haklara sahip olmamız gerekiyor. Zamanla önce kafalarda oturtup sonrada sosyal hayata geçirmeliyiz” diye konuşan Çalışal, “Ülkemizde önce var olmaya çalışıyoruz. Şiddet karşısında şiddeti önlemeye çalışıyoruz. Yolda yalnız yürümekten korkuyorsak kadın haklarından bahsedemeyiz. Henüz o noktaya gelmemişiz demektir. Kadına şiddet uğradığını gördüğümüzde ona sesimizi çıkarmalıyız” ifadelerine yer verdi. En ufak bir şiddette gerekli mercilere başvurulması gerektiğini kaydeden Çalışal, “İnsanlar bunun bir yaptırımı olduğunu bilmeli” dedi.
Kadınların3’te 1’inin şiddet gördüğünü hatırlatan Çalışal, “Önce şiddet konularına bu nedenle bakıyoruz. Sonra diğer haklara geçebiliyoruz. İş yerlerinde var olsunlar. Burada bir sıkıntı olursa İş Mahkemeleri’ne başvuracaklarını bilsinler. Seçim olduğunda seçime girebilirler” dedi.
‘ÖZEL BİR AYRICALIK’
Çanakkale Hamidiye Mahallesi Muhtarı Ayşe Dereli, ev hanımlığından muhtarlığa giden yolda çok heyecanlı olduğunu ifade ederek, “Seçme ve seçilme hakkının kadınlara verilmesi özel bir ayrıcalıktır” dedi.
Dereli, “Atatürk’ün önderliğinde seçme ve seçilme hakkı verilmesi özel ayrıcalıktır. Ve gurur vericidir” diye konuştu. Muhtar olmanın çok güzel bir duygu olduğunu ifade eden Dereli, “Kadın olarak her kesin görev edinmesi çok önemli. Kadın olarak insanların yanında olmak çok güzel. Kadın olduğumuz için her gelen sorularını rahatça sorabiliyor. Kolaylıkla cevap alabiliyorlar. Rahat konuşuyorlar” dedi.
‘HER ZAMAN GURUR DUYDUM’
Dereli, “Her zaman gurur duydum. Halkımın verdiği oylarla seçildim. 2011’den beri muhtarım. Bazen kıskanıldım bazen de taktir edildim” diye konuştu. Kendisi muhtar seçildiğinde kadınların da kendilerine güvenlerinin arttığını kaydeden Dereli, “Gökçe Hanım vardı. İlk konuştuğumuzda sizi gördüm çok heveslendim dedi. Ben de muhtar olabilir miyim dedi. Bende girin bu işe. Kapı kapı dolaşın, güler yüzünüzü hiç eksik etmeyin dedim. Sonra o seçimi kazandı. Cumhuriyet Mahallesi Muhtarı oldu. Hatta bak dedi kazandım sayende sen beni ön ayak ettin” dedi.
Dereli, “ Bu hak, kanunlar ülkesi İsviçre’de 1972Wde Fransa’da 1944’de ve daha nice devlette geç verildi. Kadınlarımıza daha erken tanındı. Bu yüzden Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e kadınlara verdiği değer için bir kez daha şükranlarımı ve minnetlerimi sunuyorum” ifadelerine yer verdi.
‘KADINLARI TOPLAMALIYIM’
Dereli, muhtarlığın zor olduğunu ifade ederek, “Sorumluluk istiyor, telefonun devamlı açık olması gerekiyor. Herkese eşit davranman gerekiyor. Alttan alman gerekiyor. Herkesin yapabileceği bir şey değil” dedi. Erkeklerin içinde önceden rahat konuşamadığını ifade eden Dereli, “Güven geldi bana. Size seçilmiş bir insan olarak saygı duyuyorlar” dedi. Dereli, “Önceki dönemlerde bir belediye başkanı olan çok başarılı olma dedi. Çok şeye karışma. Gez dolaş dedi. Ben neden gezeyim? Ben bir şeyleri değiştirmeliyim. Kadınları toplamalıyım” ifadelerine yer verdi. Erkeklerde kıskançlık oluştuğunu söyleyen Dereli, “Çekişmede oluyor. Sen elinin hamuruyla böyle işlere ne giriyorsun tavırları oluyor” diye konuştu.
‘BANA BİR ŞEY OLURSA MUHTARLIĞI KİM YAPACAK’
Dereli, Cumhuriyet Mahallesi’nden bir vatandaşın kendisine keşke muhtarımız sen olsaydın dediğini kaydederek, “Bende ona o da çalışıyor dedim. Hayır kadınlar işin içine daha çok giriyor. Daha yakın davranıyor soruşturuyor dedi” sözlerine yer verdi. Dereli, filyasyon ekibinde yer aldıklarını belirterek, “Pandemi sürecinde zorlanıyoruz. Kapı kapı geziyoruz. Ben de korkuyorum. Bana bir şey olursa kim yapacak? Benim gibi yapamayabilir” ifadelerine yer verdi.
‘KADINLAR HER ALANDA GÖRÜNÜR OLMALI’
Ezine Belediye Meclis Üyesi Ayça Kahrıman sözlerine Mustafa Kemal Atatürk’e kadınlara verdiği değer için ileri görüşlü olduğu için teşekkür ederek başladı. “Ben 1934’te seçme ve seçilme hakkı verildiği için bugün meclis üyesiyim. Kadın alarak durmak niyetinde değilim. Kadın olarak neler yapabileceğimizi göstermek niyetindeyim” diyen Kahrıman, kadınların her alanda görünür olması gerektiğini vurguladı.
TOPLUMUN YAPISI ENGEL
Kahrıman, “Geçmişten günümüze gelenekler, dini algı, toplumun ataerkil yapısı kadınların hareketleri önünde büyük bir engel teşkil ediyor” diye konuşurak, “Mustafa Kemal Atatürk sayesinde 5 Aralık 1934’te kadına seçme ve seçilme hakkı tanınmasıyla kadın kendine siyasal anlamda yer edindi” dedi. Türkiye’de kadın hakları konusunda sorunlar olduğunu ifade eden Kahrıman, “Türkiye’de kadınların yeterince güç kazandığını düşünmüyorum. Çünkü 600 milletvekili var. Bunun yüzde 17’si kadın Yaklaşık 103 milletvekili ediyor. Bu da kadının haklarını kullanamadığı, kendi haklarına sahip çıkmadığını, bastırıldığını, erkeklerin önüne engel teşkil ettiğini gösteriyor” diye konuştu.
‘KADINLAR GÜÇLÜ OLDUKLARINI İSPATLAMALI’
Kahrıman, “Siyasal anlamda toplumsal baskıların önüne geçilerek kadına seçme ve seçilme hakkının verilmesi, kadının toplumsal, ekonomik ve sosyal alanda erkeklerle eşit pozisyona getirme çabasıydı” ifadelerine yer verdi. Kadınların bu ülkede her zaman var olduğuna vurgu yapan Kahrıman, “Eğitim şart diyeceğim istisnalar kaideyi bozmuyor. Özem Zengin’i hatırlatacağım. AKP’den önce Türkiye’de kadının adı yoktu diye bir sözü var. Ulu Önder Atatürk seçme ve seçilme hakkını almasaydı şuanda kendisi avukat olamayacaktı, milletvekili olamayacaktı. Kadınlara tanınan hakları en güzel kullanan insanlardan birisi. 1934’te AKP yoktu. Ama Mustafa Kemal Atatürk vardı” sözlerine yer verdi. Kahrıma, eğitimin şart olduğunu vurgulayarak, “Sosyal toplumsal baskıdan, aile içi baskıdan kurtulup eğitilmesi gerekiyor. Maalesef cinsiyete bağlı ayrımcılık ve eşitsizlik kadınların örgütlenmemesinin, birlik olmamasının sebeplerinden birisi. Kadınların her alanda ön safhalarda yer almalı, güçlü olduklarını ispat etmeli” ifadelerine yer verdi.
‘Z KUŞAĞI ENGELLERİ AŞACAK’
Kahrıman, kadınların aktif olmasını istediğini belirterek, “Kadınların aileleri tarafından, toplum tarafından bastırılması, gelenekler ve dini algısı tarafından bastırılması büyük engel. Gençlik ‘Z’ kuşağı bu engeli aşacak. Tepkilerini çok güzel veriyorlar. Sosyal medyayı teknolojiyi kullanarak. Benim ümidim gençlikte. Genç kadınlarda. Her alanda aktif yol alarak kendilerini gösterecekler” dedi.
‘KADIN SADECE ANNE DEĞİL’
Kahrıman, kadınlara bir rol biçildiğini vurgulayarak, “Kadın annedir, evde yemek yapar temizlik yapar, çocuklarına bakar. Kadın sadece anne değil. Evde anne, iş yerinde müdür, siyasette milletvekili ya da avukat. İstediği her alanda başarılı olabilir sadece kendilerine güvenmeleri ve eğitim bu engelleri kaldıracaktır” diye konuştu.
‘KADININ AKTİF HAYATA KATILMASI SAĞLANMALI’
Kahrıman, eğitimle ilgili ayrıca, “Kız çocukları için batı için konuşmuyorum ama doğuda eğitim seviyesi çok düşük. Kızlar okumaz evlenir, çocuk sahibi olur evine bakar. Yemeğini yapar, kocasının dizinin dibinde oturur. Ama öyle bir dünya yok” sözlerine yer verdi. “Aşiretler, tarikatlar, dini baskı var. Dini duygular çok kullanılıyor, okumayan sorgulamayan kesim de daha fazla. Direk itaat ediyorlar. Bu batıda daha farklı” diye konuşan Kahrıman, “İnsanlar bir tıkla dünyanın öbür ucuna gidebiliyor. Bunu oralarda da sağlayarak eğitim seviyesini artırarak kadının aktif hayata katılması sağlanabilir. En büyük görev devlete düşüyor. Teknolojiyi oralara da yerleştirmek. Teknolojinin her alanda kullanılmasını sağlamak. İstenilse çok kolay yapılır” dedi. Kahrıman kadın cinayetlerine tepki göstererek, “Hukuki anlamda devlet olarak değinilmediğini düşünüyorum. Çok fazla yapılması gereken şeyler var. Dikkat edillirse mini etek giydiği için, gece sokağa çıktığı için namaz kılmadığı için kadınlarımız etiketlenmez” diye belirtti.