İstiklâl Marşımız ile birlikte çok değerli eserlerin de yazarı olan ve doğum kütüğüne Bayramiç ilçesinde geçirilen Mehmet Akif Ersoy'un müze olarak restore edilen Baba evine bugüne kadar 75 binin üzerinde ziyaretçi geldi. Babası Mehmet Tahir Efendi'nin görev yaptığı merkez Taşköprü Camiinin aslına uygun restore edilerek koruma altına alındığı Bayramiç'te ayrıca İstiklal ve Vatan Şairi Mehmet Akif'in adı da çocukluğunun geçtiği sokakta da adı yaşatılıyor.
İstiklâl ve Vatan Şairi Mehmet Akif Ersoy 20 Aralık 1873 yılında Bayramiç ilçesinde doğdu ve nüfus kaydı ilçe kütüğüne işlendi. Şairin Arapça ve Türkçe nüfus kağıdı şimdiki müze evde sergileniyor. Mehmet Akif Ersoy'un Bayramiç'teki müze evi iki kattan ve avludan oluşuyor. Giriş katındaki bir odada Annesi Şerife Hatun'un mum heykeli bulunurken, üst katta da Babası Mehmet Tahir Edendi ile Mehmet Akif Ersoy'un mum heykelleri yer alıyor. Türkiye’nin dört bir yanından 75 bini aşkın ziyaretçi ağırlayan Müze ev koronavirüs önlemleri kapsamında kapalı tutuluyor.
Mehmet Akif Ersoy kimdir?
Merhum Mehmet Akif Ersoy; Osmanlı nüfus kayıtlarında ve günümüz Cumhuriyet kayıtlarına ulaşılan Mernis sistemi üzerindeki bilgilere göre doğum tarihi ve yeri hiç şüphesiz 1 Temmuz 1873 Bayramiç’dir. Prof. Dr. Kaya Bilgegil’in Başkanlık Arşivi, Sicil-i Ahval Defteri kayıtlarından çıkarıp yayımladığı bilgelere göre, Akif bilinenin aksine İstanbul da değil ‘Kal’a-i Sultaniye sancağına mülhak,Bayramiç Kasabasında doğmuştur. Sicil-i Ahval Defterindeki kayıt aynen şöyledir. “Mehmet Akif Efendi Fatih Dersiamlarından İpekli Tahir Efendinin Mahdumudur.1290 sene-i hicriyesinde sene-i maliye1289 Kal’a-i Sultaniye sancağına mülhak Bayramiç kasabasında muharrerdir.” (Bkz. Necati Birinci Akif’in Hayatı Eserleri Türk Edebiyat Dergisi Akif Özel Sayısı Sayı 158 Aralık 1986 s.70). Ahmet Beyler halen sağ ve İstanbul’da yaşamaktadırlar.
Mehmet Akif’in Arnavut babası Tahir Efendinin 1873 ile 1877 yılları arasında Bayramiç Karşıyaka Caminde imam hatiplik yaptığı bilinmektedir. Sonraki yıllarda ise devrin en itibarlı medresesi olan Fatih Medreselerinden baş müderrisliğe kadar yükselip bu medresede üniversite hocalığı yapmıştır. Medreselerin tatile ayrıldığı ramazan aylarında ise eski görev yeri olan Bayramiç’e gelip buradaki Karşıyaka Caminde halkı irşat ettiği ve mukabele okuduğu, oğlu Mehmet Akif’in de ilk mukabeleyi Kur’an’dan sahifeler ezberleyerek Karşıyaka caminde okuduğu ve bu suretle hafızlığa da Bayramiç’te başladığı yazılı hatıratlardan naklen bilinmektedir. Babası Arnavut olan Mehmet Akif’in, Buharalı Mehmet Efendi’nin kızı olan annesi Emin Şerif Hanım ise Türktür. İstanbul’un Fatih Semti gibi muhafazakâr bir semtte temiz bir ailenin çocuğu olan yetişen Akif’in, ailesi ve ilk çevresinden aldığı terbiye onun eğitim hayatı ile tamamlanmış, şairin hayatı boyunca İslam’ın, ülkesinin ve insanlığın iyiliği için çalışan biri olmasında katkıda bulunmuştur.
İlkokulda okurken babası Mehmet Akif’e Arapça öğretir. Ortaokulda okurken Fatih Camii’nde farsça dersler veren Esad Dede’yi takip eder. Fransızca ve Türkçe’de de akranlarından ileri olan Akif’in dil konusunda özel bir yeteneği vardır. Yine ortaokul döneminde Mehmet Akif şiire merak salar ve bazı manzumeler yazar. Dindar ve ileri görüşlü bir insan olan babasının desteği ile Mehmet Akif, 1885 yılında Mülkiye Mektebine başlar. Ancak 1888 yılında babasının vefatı ve ardından ailenin tek mal varlığı olan evlerinin yanması nedeniyle maddi, manevi sıkıntıya düşer.
Mehmet Akif, Mülkiye Mektebini bırakıp mezunlarına hemen iş imkânı veren Halkalı Baytar Mektebine kaydolur. Mektep yıllarında sporla meşgul olan Akif, eğitimi süresince de şiirle ilgilenmeye devam eder. 1893 yılında Halkalı Baytar Mektebini birincilikle bitirir.
Mezuniyetinin ardından memuriyet hayatına başlayan ve Anadolu, Rumeli ve Şam bölgelerinde görev yapan Mehmet Akif, 1898’de Tophane Amiri Veznedarı Mehmet Emin Bey’in kızı İsmet Hanım’la evlenir. Kibar bir İstanbul hanımefendisi olan İsmet Hanımla Mehmet Akif’in evliliğinden üç kız ve üç erkek çocuğu dünyaya gelir. Derin bir entelektüel merakı ve birikimi olan Mehmet Akif, Doğu ve Batı edebiyatını, aynı zamanda okumuştur. Türkçeye olan hâkimiyetinin yanında, Arapçayı, Farsçayı ve Fransızcayı ana dili kadar iyi bilmesi Akif’i fikri ve edebi yönden zengin, realist bir aydın haline getirmişti.
Dostları, Akif’in İstiklal Marşı’nı yazarken derin tefekküre daldığını, saatlerce düşünüp yazdığını anlatmışlardır. Herkesin sabırsızlıkla beklediği şiir on gün içerisinde tamamlanır ve 17 Şubat 1921 tarihinde Sebilürreşad Dergisinin ilk sayfasında Kahraman Ordumuza ithaf edilerek yayınlanır. Şiiri 21 Şubat 1921 tarihinde Açıksöz Gazetesi de neşreder. 26 Şubat 1921 tarihinde ise İstiklal Marşı konusu Meclis görüşmelerine taşınır; görüşmelerde şiirin basılarak millet vekillerine dağıtılması kararlaştırılır.
1 Mart 1921 günü başkanlığını Mustafa Kemal Paşa’nın yaptığı Meclis görüşmelerinde İstiklal Marşı tafsilatlı olarak tartışılır. Verilen teklifin oylama ile kabulü üzerine, Hamdullah Suphi Bey İstiklal Marşı’nı okumak üzere kürsüye çıkar: Mehmet Akif’ten şiiri yazmasını kendisinin istediğini, şairin ikramiye nedeniyle yarışmaya katılmayı uygun görmediğini, ancak görüşmeler neticesinde Mehmet Akif’i ikna ettiklerini, elemelerden kalan son altı şiirle birlikte Mehmet Akif’in şiirini Meclis’in seçimine sunduklarını söyler. Ardından, İstiklal Marşı’nı kürsüden okur. Mehmet Akif’in yazdığı İstiklal Marşı bu görüşmeden on iki gün sonra Meclis’te yapılan türlü tartışmalardan sonra kabul edilir. 12 Mart 1921 tarihinde Büyük Millet Meclisi tarafından İstiklal Marşı olarak kabul edilen Mehmet Akif’in şiiri, haber olarak, gazete ve dergilerde geniş yer bulmuştur.
İstiklal Marşı’nı milletine hediye eden büyük şair 29 Aralık 1936 tarihinde vefat eder. Tabutu Türk Bayrağına sarılır. Hayatı boyunca taşıdığı asaletine, tevazuuna uygun, gösterişten ve şatafattan uzak bir merasimle Edirnekapı Mezarlığı’na defnedilir.
Gürhan Kökçak