Yaşlanma sürecini baskılayabilen, senolitik adı verilen moleküller üzerine yapılan deneyler sonucunda, şimdiye kadar keşfedilen en etkili yaşlanma karşıtı molekül bulundu. Senolitikler, iltihaplanma, fibroz ve kanser gibi yaşa bağlı süreçleri kontrol edebilen küçük moleküllerdir. Bu moleküller yaşlanan hücreleri hedef alarak onları öldürmekte ve "zombi hücreler" olarak da bilinen, artık çoğalamayan hücreleri etkisiz hale getirmektedir.
Yaşlanan hücreler, komşu hücrelere enflamatuar proteinler salgılayarak çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Özellikle tip 2 diyabet, Kovid-19, pulmoner fibroz, osteoartrit ve kanser gibi hastalıklar, yaşlanan hücre sayısının artmasıyla ilişkilendirilmektedir.
Laboratuvar fareleri üzerinde yapılan deneyler, senolitiklerin yaşlanan hücreleri ortadan kaldırmanın bu hastalıkları iyileştirebileceğini göstermiştir. Senolitik ilaçlar, sağlıklı hücreleri koruyarak zombi hücrelerini hedef almaktadır.
Bu alanda yapılan araştırmalar kapsamında, yapay zeka teknolojisi kullanılarak 800 binden fazla bileşiğin tarandığı belirtilmiştir. Bu tarama sonucunda üç etkili ilaç adayı belirlenmiştir ve bunlardan birinin, mevcut senolitiklere kıyasla daha üstün özelliklere sahip olduğu ifade edilmiştir.
Şu anda yaklaşık 80 senolitik ilacın bilindiği ancak bunlardan sadece ikisinin (Dasatinib ve kersetin) insanlarda test edildiği bilinmektedir. Bilim insanları, çeşitli hastalıklarda kullanılabilecek daha fazla senolitik ilaç bulma arayışındadır. Ancak bir ilacın piyasaya çıkması süreci oldukça uzun ve pahalıdır. İlaç keşfi sürecindeki maliyet ve zaman sorunları, makine öğrenimi sistemleriyle büyük ölçüde azaltılabilmektedir.
Integrated Biosciences adlı araştırma grubu, yapay zeka sistemini kullanarak senolitik özelliklere sahip olma potansiyeli yüksek olan 21 molekülü tanımlamıştır. Bu moleküller, 4 bin 340 kimyasal arasından seçilmiştir. Bu bileşiklerin laboratuvar ortamında tek tek test edilmesi için zaman ve maliyet gerekmektedir.
Yapılan deneyler sonucunda, periplocin, oleandrin ve ginkgetin adlı üç bileşiğin yaşlanan hücreleri etkisiz hale getirirken normal hücrelerin sağlığını koruyabildiği belirlenmiştir. Özellikle oleandrin molekülünün, mevcut senolitik ilaçlardan daha etkili olduğu gözlemlenmiştir.
Araştırmacılar şu anda bu üç adayı insan akciğer dokusunda test etmektedir ve yeni deneyin sonuçlarını yaklaşık iki yıl içinde elde etmeyi ummaktadırlar. Bu buluşlar, yaşlanmayı geciktirme ve yaşlılıkla ilişkili hastalıkların tedavisinde umut vaat eden yeni ilaçların geliştirilmesine önemli bir katkı sağlayabilir.