Kanamanın ve şokun aslında ne olduğunu öğrenmek ve bu durumlarda ne yapılması gerektiğini bilmek, yapacağınız hataların önlenmesi ve böylece belki de bir hayatın kurtarılması anlamına geliyor. Ne kadar başımıza gelmez sansak da hepimizin başına gelebilecek ve oldukça sık yaşanan bu durumlar için ilk yardım bilgisi ile karşınızdayız.
Kanama durumunda ilk yardım
Damar bütünlüğünün bozulması ile kanın damarın dışına çıkmasına kanama dendiğini biliyoruz. Kişinin durumuna ve yaşadığı travmaya bağlı olarak bu kanamanın ciddiyeti farklı sonuçlar doğurabilir, ancak kanama anında ilk yardım bilgisi kurtarıcı olmaktadır.
Dış kanamalar ve iç kanamalar durumlarında yapılacak olan uygulamalar farklıdır. Dış kanama için hastanın durumu değerlendirildikten sonra tıbbi yardım istenir, kanayan yer üzerine temiz bezle bastırılır ve kanama durmadığında ikinci bir bez kullanılır. Gerekli görülürse bandaj ile sarılabilir, kanamanın en yoğun olduğu yere olabildiğince yakın şekilde basınç uygulanır. Kanayan organ ya da kısım yukarıda tutulmalıdır. Eğer tek bir yardımcı olacak kişinin olduğu ortamda birden fazla yaralı varsa ve baskı uygulamak yeterli olmayacaksa turnike uygulanmalıdır. Şok pozisyonu verilen hastanın her iki – üç dakikada bir olmak üzere yaşamsal bulguları kontrol edilir. Hastanın üzeri kanayan kısım açıkta kalacak şekilde örtülmelidir.
İç kanamalarda ise hastanın bilinci değerlendirildikten sonra tıbbi yardım istenir. Hastaya kesinlikle yiyecek içecek verilmez ve hareket ettirilmez. Sürekli olarak yaşamsal bulguları gözlemlenir ve sonrasında yetkili kuruma sevki sağlanır.
Şok durumunda ilk yardım
Kalp damar sisteminin yeterli miktarda kan pompalayamaması sonucunda yaşamda organlarda yaşanan fonksiyonel bozukluk ve ani tansiyon değişimleri ile seyreden ani dolaşım yetmezliğine şok denir.
Kalp-damar sisteminin yaşamsal organlara uygun oranda kanlanma yapamaması nedeniyle ortaya çıkan ve tansiyon düşüklüğü ile seyreden, ani gelişen dolaşım yetmezliğidir.
Şokta ilk yardım için öncelikle hem yardımcı olacak kişinin hem de çevredekilerin güvenliği sağlanmalı. Hava yolu açılır ve hastanın mümkün olduğu kadar temiz hava alması sağlanır. Kanama varsa durdurulur, şok pozisyonu verilir. Yaralı kişinin sıcak tutulması ve hareket ettirilmeden sevk edilmesi sağlanmalıdır.
Şok pozisyonunun ise sırtüstü yatarken bacakların battaniye gibi herhangi destekle 30 derece yukarıda tutulduğu pozisyon olduğu unutulmamalı.
Nurcan Aytekin