Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Doç. Dr. Nevin İnce, sıtmanın tedavi edilmediğinde ölümcül olabileceğini vurguladı. Ülkemizde bazı ithal vakaların hâlâ görüldüğüne dikkat çeken İnce, erken tanının önemine işaret etti.
Sıtma Nasıl Bulaşır?
Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Nevin İnce, sıtmanın sivrisinek ısırığıyla bulaşan ciddi bir enfeksiyon hastalığı olduğunu belirtti. Özellikle Anofel türü dişi sivrisinekler aracılığıyla insanlara bulaştığını ifade eden İnce, "Sıtma, en çok Afrika, Güney Asya ve Güney Amerika gibi tropikal ve subtropikal bölgelerde yaygındır" dedi.
Doç. Dr. Nevin İnce, sıtmanın belirtilerinin genellikle enfekte sivrisinek ısırığından 7 ila 30 gün sonra ortaya çıktığını ve yüksek ateş, titreme, baş ağrısı, kas ağrıları, bulantı, kusma, halsizlik gibi şikayetlerle kendini gösterdiğini kaydetti.
Kan Nakli ve Doğumla Bulaşma Riski
Sıtmanın en yaygın bulaşma yolunun sivrisinek ısırığı olduğunu vurgulayan Doç. Dr. İnce, ayrıca enfekte kan nakli, steril olmayan iğnelerin kullanımı ve nadir de olsa anneden bebeğe doğum sırasında bulaşabileceğini belirtti.
Erken Tanı Hayat Kurtarıyor
Doç. Dr. Nevin İnce, sıtmanın özellikle sıtmanın yaygın olduğu bölgelere seyahat etmiş kişilerde yüksek ateş, titreme, halsizlik gibi belirtilerle ortaya çıkabileceğini hatırlatarak, "Şiddetli baş ağrısı, bilinç değişikliği, nöbet, nefes darlığı gibi ciddi belirtiler görülüyorsa mutlaka vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır. Erken tanı, hayat kurtarıcıdır" ifadelerini kullandı.
Sıtmanın Tedavi Edilmediğinde Ortaya Çıkabilecek Ciddi Sonuçlar
Sıtmanın tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara yol açabileceğini belirten İnce, şu tehlikelere dikkat çekti:
Şiddetli anemi (kansızlık)
Beyin damarlarında tıkanıklık (ensefalopati)
Karaciğer ve dalak büyümesi
Akut böbrek yetmezliği
Akciğerlerde sıvı birikimi (pulmoner ödem)
Hamilelerde düşük ve erken doğum riski
Ölüm riski, özellikle Plasmodium falciparum türü enfeksiyonlarda
Doç. Dr. Nevin İnce, çocuklar, hamile kadınlar ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerin sıtma açısından en riskli gruplar olduğunu vurguladı.
Türkiye'de Sıtma Durumu: İthal Vakalar Devam Ediyor
Doç. Dr. Nevin İnce, sıtmanın Türkiye’de geçmişte daha yaygın olduğunu ancak alınan sağlık önlemleri sayesinde yerli vakaların neredeyse ortadan kalktığını ifade etti. Ancak Afrika, Güney Asya ve Orta Doğu gibi bölgelerden gelen kişilerde ithal sıtma vakalarının hâlâ görülebildiğini kaydetti.
Özellikle geçmişte sıtmanın Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Çukurova gibi sıcak bölgelerde yaygın olduğunu hatırlatan İnce, günümüzde de göç, seyahat ve iklim değişikliğinin sıtmanın yayılmasında etkili faktörler arasında yer aldığını belirtti.
Sıtmadan Korunmanın Yolları
Sıtmanın yayılmasını önlemek için alınması gereken önlemler hakkında bilgi veren Doç. Dr. İnce şunları söyledi:
Bataklık ve durgun su alanlarının kurutulması
Sivrisinek larvalarının ilaçlanması (larvasit uygulamaları)
Erken teşhis ve etkili tedavi ile bulaş zincirinin kırılması
Riskli bölgelere seyahat edenlere koruyucu ilaç kullanımı önerilmesi
Toplumda belirtiler hakkında farkındalık oluşturulması
Doç. Dr. Nevin İnce ayrıca, sıtma aşılarının bazı bölgelerde (özellikle Afrika'da çocuklar için) kullanılmaya başlandığını, ancak henüz dünya genelinde yaygınlaşmadığını belirtti.
Sivrisinek Isırıklarından Nasıl Korunulur?
Sivrisinek ısırıklarına karşı korunmak için Doç. Dr. İnce şu tavsiyelerde bulundu:
Cibinlik ve sineklik kullanımı
Akşam saatlerinde dışarıda bulunmaktan kaçınmak
Sivrisinek kovucu sprey ve losyon kullanmak
Uzun kollu ve açık renkli giysiler tercih etmek
Yüksek riskli bölgelere seyahat öncesi koruyucu ilaç tedavisi almak
Doç. Dr. İnce, bireysel önlemlerin sıtma riskini ciddi oranda azaltabileceğini vurguladı.
Kaynak: İHA