Reşat Nuri Güntekin denildiğinde akla ilk gelen ‘Çalıkuşu’ romanının bazı bölümlerini Çanakkale’de yazdığı söylenir. Reşat Nuri Güntekin’in Çanakkale’de yaşadığı ev ise günümüzde eskimiş, kırılmış pencere ve duvarlarıyla unutulmaya yüz tutmuş durumda.
Eserlerinde Anadolu’daki yaşamı ve toplumsal sorunları ele alan Reşat Nuri Güntekin, en tanınmış eserleri arasında yer alan Çalıkuşu romanının bir kısmını Çanakkale’de yazdı. Cumhuriyet dönemi edebiyatında önemli bir yeri olan Güntekin Çalıkuşu romanının yanı sıra Yeşil Gece ve Anadolu Notları gibi eserlerini kaleme aldı. Roman, öykü ve oyun yazarı olan Güntekin edebiyat tarihinde önemli bir yere sahip. Anadolu'daki yaşamı ve toplumsal sorunları eserlerinde ele alan Güntekin insan ve çevre ilişkisini de usta kalemi ile yansıtıyor.
EVİ YABANİ OTLAR SARDI
Reşat Nuri Güntekin’in Çanakkale’deki evi 19’uncu yüzyılın sonu 20’inci yüzyılın mimarisine sahip. Pencere pervazları pencere kanatlarını tutmakta zorlanırken, dış duvar cepheleri de bakımsızlıktan nasibini almış durumda. Pencere ve kapılarına tahta kalaslar çakılan evin bahçesi de evden dökülen tahta ve tuğlaları sarmaşık ve yabani otlar kaplamış.
KAMULAŞTIRMA İPTAL EDİLMİŞTİ
Turizm Bakanlığınca restore edilmek üzere kamulaştırılan Reşat Nuri Güntekin’in Çanakkale’deki evi, ev sahiplerinin kamulaştırmaya itirazı ve restorasyonu kendileri yapmak istemesi üzerine mahkemeye taşınmış ve mahkeme heyetince 2007 yılında bu gerekçe ile kamulaştırma kararı iptal edilmişti.
REŞAT NURİ GÜNTEKİN KİMDİR?
Reşat Nuri Güntekin Cumhuriyet Döneminin en önde gelen eserleri arasına giren ‘Çalıkuşu’ , ‘Yeşil Gece’ ve ‘Anadolu Notları’ eserlerini kaleme aldı. 25 Kasım 1889 tarihinde doğduğu şehir olan İstanbul’da yaşamını sürdürdü. Askeri tabip olan Nuri Bey ve Kars valisi Yaver Paşa’nın kızı Lütfiye Hanımın oğulları olan Reşat Nuri genç yaşta Reşide isimli kız kardeşini kaybetti. Tek çocuk olarak büyüyen Reşat Nuri Güntekin, babası doktor olduğu için bir çok ili gezdi.
SANAT HAYATININ İLK İZLERİ
Babasının tayinlerinden biri de Çanakkale idi. İlköğrenimine Çanakkale’de başlayan Reşat Nuri çocukluk yıllarında rastladığı Fatma Aliye Hanım’ın kaleminden çıkan ‘Udi’ isimli romanı sanat hayatının ilk izlerini oluşturdu. Sanata heveslenen Reşat Nuri’nin Çanakkale’deki evlerinde zengin bir kütüphane olması da onu kitaplara yönelten ve yazı yazma düşüncesinin gelişmesinde önemli bir nokta oldu. Eğitim hayatına İzmir Frerler Okulunda devam ettikten sonra İstanbul’da Saint Joseph Lisesi’nde eğitim gördü. Darülfünun Edebiyat Şubesi’nde yükseköğrenimini 23 yaşında tamamladı. Bursa ve İstanbul’da çeşitli okullarda 1927 yılına kadar Fransızca ve Türkçe öğretmenliği ve müdürlüğü görevlerini yapan Reşat Nuri Güntekin 1927 yılında Erenköy Lisesi’nden yeni mezun olan Hadiye Hanım ile evlendi.
ÇALIKUŞU 1922 YILINDA ŞÖHRET OLDU
Reşat Nuri, öğretmenlik mesleğinin yanı sıra edebiyatla uğraştı. Halit Ziya’nın eserlerinden aldığı ilham ile yazın hayatının ilk tomurcukları atıldı. Sonraki süreçlerde tiyatro edebiyatını benimseyerek bu alanda çalışmaya başladı. I. Dünya Savaşı sonlarında yazın hayatına Reşat Nuri, başlangıçta ‘Eski Ahbap’ gibi uzun hikâyeler, ‘Hançer’ ve ‘Eski Rüya’ gibi sahne eserleri, ‘Gizli El’ gibi romanları, tiyatro eleştiri ve araştırmaları yayınladı. Reşat Nuri Güntekin denildiğinde ilk akla gelen romanı olan Çalıkuşu adlı eserini de 1922 yılında Vakit Gazetesi’nde tefrika edilmesiyle şöhrete kavuştu. Çalıkuşu, 1923 yılında kitap olarak yayımlanan, 1937'de büyük değişikliklerle tefrika edildi.
ÇANAKKALE VEKİLİ OLDU
Güntekin için önemli adımlardan biri de 1931 senesinde maarid müfettişi olması ve Anadolu’yu baştan sona dolaşmasını sağlayan müfettişlik görevi sayesinde ülkenin gerçeklerini yakından görme ve tanıma imkânı bulması oldu. 1939'da ise çocukluk yıllarının geçtiği Çanakkale milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclis’i Çanakkale milletvekili olarak TBMM'de bulundu.
Damla YELTEKİN