Bu bağlamda, gayrimenkul geliştiricileri, vatandaşların tek seferde büyük borçlara girememe durumunu göz önüne alarak kademeli satış modeline geçiş yapmışlardır. Konut piyasasındaki bu yeni uygulama, ev sahibi olmayı kolaylaştırmayı ve konutlara erişimi artırmayı hedeflemektedir. Gayrimenkul uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, konuyla ilgili detayları Milliyet gazetesine anlattı.
Özelmacıklı, konut satışlarının 2023'te bir önceki yıla göre yüzde 17,5 azalarak 1 milyon 225 bin 926 olduğunu ve kredi ile ipotekli satışların 11 yılın en düşük seviyesine gerilediğini belirtti. Bu durumun, konuta erişimi zorlaştırdığını vurgulayan Özelmacıklı, üreticileri konut üretiminde alternatif yöntemler geliştirmeye yönlendirdiğini ifade etti.
Konut kredisi faiz oranlarına da değinen Özelmacıklı, bankalarda ev sahipliği durumuna, evin değerine ve yeni ya da ikinci el olmasına bağlı olarak kredi kullanım oranlarında farklılıklar olduğunu ifade etti. Konut kredisi kullanımının günümüzdeki belirsiz ekonomik koşullar nedeniyle zorlaştığını dile getirdi.
Özelmacıklı'ya göre, kademeli satış modeli, önceden bilinen kooperatif modelinin bir geliştirilmiş versiyonu olarak tanımlanabilir. İlk olarak imarlı bir arsada taslak proje ile üretilecek konutlar belirlenir, ardından konut sahibi olmak isteyenlere daire planına göre arsa payının ön sözleşme ile satışı yapılır. Bu aşamada bireyler, peşin veya vadeli ödeme alternatiflerini seçebilirler.
Genel olarak, arsa paylarının satışları tamamlandıktan sonra ruhsat alınarak inşaat üretim maliyetleri belirlenir ve pay sahiplerinden belirli bir kar oranı ile inşaat maliyetlerini ödemeleri istenir. İnşaat maliyetinin belirsizliği, ev sahibi olmak isteyen kişinin bir risk almasına neden olur. Eğer bireyler inşaat maliyetini ödeyemezse, başlangıçta belirlenen oran üzerinden daire inşaatı tamamlanır ve satıldıktan sonra paylarını alabilirler.
Bu sistem, kooperatif üyeliği sistemine benzer bir şekilde, bireylerin önceden belirlenen bir ücreti kooperatif hesabına yatırarak arsanın alınması ve konut üretimi sürecine dahil olmalarını sağlar.
Özelmacıklı, bu yeni sistemin, marka bilinen gayrimenkul firmalarının daha sistemli bir altyapısı ile uygulanabildiğini belirtti. Ayrıca, arsanın taksitle alınabilmesi, konuta erişim için alternatif bir model sunar. Ancak, inşaat ve üretim sürecinin daha uzun bir zaman alacağını ve hemen konut erişimine imkan sağlayan bir model olmadığını ekledi. Sistemin önemli avantajlarından biri, daha ödenebilir seviyelerde ev sahibi olabilmeyi mümkün kılmasıdır. Ancak, bu sistemin hemen sonuç vermesi beklenmemeli ve ilk projelerin sonuçlarının gözlemlenmesi gerekmektedir.