Çanakkale Belediyesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Kaleseramik ve Çanakkale Altı Nokta Körler Derneği iş birliğiyle hayata geçirilen proje, 3 Aralık Çarşamba günü saat 10.00’da Cumhuriyet Meydanı’nda düzenlenecek törenle tanıtılacak. Proje kapsamında, kent merkezinin önemli noktalarına yerleştirilecek olan dokunsal bilgilendirme sütunu ile görme engelli bireylerin şehrin kültürel mirasına dokunarak erişebilmesi hedefleniyor.
Tarih, Sanat ve Erişilebilirlik Bir Arada
ÇOMÜ Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Seramik Programı’nda Prof. Dr. Yeşim Zümrüt danışmanlığında, yüksek lisans öğrencisi İ. Buğra Kulbak tarafından hazırlanan “Görme Engelliler İçin Sanat ve Tasarım: Kamusal Alanda Bilgiye Erişimi Destekleyen Seramik Tabanlı Uygulamalar” başlıklı tezden doğan proje, Çanakkale’nin kültürel değerlerini dokunsal rölyef seramik yüzeyler ve Braille metinlerle ulaşılabilir hâle getiriyor.
Ayrıca proje kapsamında “Seramikle Okunan Mekân” uygulamasıyla Çanakkale Belediyesi Yeşil Yerel Yönetim Binası içinde de dokunsal yönlendirme sistemi oluşturuldu. Böylece görme engelli bireylerin bina içinde bağımsız hareket edebilmesi amaçlanıyor.
“Umduğumdan Çok Daha Başarılı Bir Sonuç Ortaya Çıktı”
Proje hakkında değerlendirmelerde bulunan Altı Nokta Körler Derneği Başkan Yardımcısı Ercan Şen, çalışmanın Türkiye’de ve dünyada örnek olabilecek nitelikte olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Daha önce böyle bir uygulamanın olabileceğini düşünmemiştim. Üniversitenin yüksek lisans projesi olarak başlayan bu çalışmanın sonuçlarını görünce umduğumdan çok daha başarılı bir proje ortaya çıktığını gördüm. Görme engellilerin büyük ve üç boyutlu yapıları algılaması zordur. Bu rölyef yüzeyler sayesinde örneğin bir saat kulesinin katmanlı yapısını dokunarak anlayabiliyoruz. Bu yönüyle proje son derece işlevsel.”
Seramik yüzeylere endüstriyel olarak Braille yazı eklenebilmesinin önemli bir yenilik olduğunu vurgulayan Şen, “Elle yapılan seramiklerde Braille mümkündü ancak Kale Seramik gibi bir fabrikanın bunu endüstriyel ölçekte uygulayabilmesi bildiğim kadarıyla bir ilk. Okunabilirlik açısından da başarılı. Ayrıca Braille okuyamayan bireyler için karekod sistemi kuruldu. Telefonla okutarak tüm bilgilere erişmek mümkün.” dedi.
Kentte İlk Uygulama Cumhuriyet Meydanı’nda
Şen, dokunsal bilgilendirme sütunlarının ilk olarak Cumhuriyet Meydanı’nda yer alacağını, belediye binası içinde ise birimlerin bulunduğu noktalara Braille yazı içeren seramik yönlendirmelerin yerleştirileceğini ifade etti.
“Fen İşleri Müdürlüğü gibi birimlerin kapıları yanında Braille yazılı seramik levhalar bulunacak. Kentin meydanındaki kültürel değerlere dokunmak keyifli bir deneyim. Ayrıca Çanakkale bir turizm kenti. Şehitlikleri, Truva’yı ziyaret eden görme engelli bireylerin bu dokunsal yüzeylerle tanıtılması çok değerli olur.” diye konuştu.
Projenin ulaşım veya şehir içi yönlendirmeleri kapsamadığını belirten Şen, çalışmanın yalnızca kültürel alanların dokunsal olarak anlatılmasına odaklandığını söyledi.
“Görme Engellilerin Fikirlerinin Alınması Önemli”
Çalışma sürecinde Altı Nokta Körler Derneği’nin aktif olarak fikir verdiğini söyleyen Şen, bu durumun projeyi daha işlevsel hâle getirdiğini belirterek şunları ekledi:
“Birçok kurum böyle projelerde görme engellilerin görüşünü almıyor. Ancak burada hem üniversite hem belediye bizim fikirlerimizi süreç boyunca dikkate aldı. Seramik yüzeylerin görme engellilerin dokunsal algısına uygun olması bizi memnun etti. Toplum da Braille yazısının ne olduğunu öğrenmiş olacak. Kentte görme engellilerin de var olduğunu hatırlatan bir çalışma oldu.”
Ercan Şen, projeye emek veren Prof. Dr. Yeşim Zümrüt’e ve yüksek lisans öğrencisi İ. Buğra Kulbak’a teşekkür ederek bu tür çalışmaların artması gerektiğini vurguladı.