Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk denizci garnizonu 1421-1422 yıllarında Gelibolu’da kuruldu. Kısa ömürlü olmasına rağmen bu ilk askeri yapılanma, Osmanlı’nın hem deniz hem kara gücünün temellerini oluşturdu. Saken Beisenuly’nin çalışmaları ışığında ortaya çıkan bilgilere göre, bu ilk garnizonun temelini “hafif silahlı gazmüller” ve Azaplar oluşturuyordu.
Azaplar, yani “bekâr” anlamına gelen gönüllü askerler, Anadolu Türkleri arasından seçiliyor ve yalnızca seferlerde maaş alıyorlardı. XIV. yüzyıldan itibaren birçok Türk beyliğinde denizci birlikler olarak da görev alan Azaplar, zamanla Osmanlı ordusunun güçlü yapılarından biri hâline geldi. Yay, kısa kılıç ve çeşitli ok türleriyle donatılan bu askerler, Bizanslı kaynaklara göre Gelibolu’da ilk Osmanlı garnizonunun belkemiğiydi.
Sempozyumlarda ve akademik çalışmalarda sıkça ele alınan bu dönemde, Yaya ve Piyade birlikleri de önemli rol oynadı. Genellikle 30 kişilik birlikler hâlinde organize edilen bu askerlerin bazıları aktif savaşırken, diğerleri lojistik destek sağladı. Yaya askerleri Balkanlar'da toprak tahsisiyle görevlendirilmiş Türkler arasında oluşturulmuştu.
Beisenuly’nin aktardığına göre, Gelibolu’daki Osmanlı garnizonu yalnızca Türklerden değil; Yunan, Sırp, Bulgar ve Eflak kökenli Müslüman askerlerden de oluşuyordu. 1474 yılına ait Osmanlı kaynaklarında, Gelibolu’da Yunanca konuşan iki Müslüman birimden söz edilirken, bu birliklerin birinin kürekçilerden, diğerinin ise Zenberekçi okçulardan oluştuğu belirtiliyor. Ayrıca, denizlerde görev yapan Azap takımlarının da varlığına dikkat çekiliyor.
Azaplar, sadece kara savaşlarında değil, aynı zamanda kalelerin güvenliğinden gemi savunmasına kadar pek çok görevde yer aldı. XVI. yüzyıldan itibaren kale (lahana azabı) ve deniz (deniz azabı) birimleri olarak ayrıldılar. Her 20-30 yerleşim yerinden bir asker çıkarılarak, sınır güvenliğini sağlamak üzere Azap birliklerine katılım zorunlu hâle getirildi.
Öte yandan, Balkanlar’dan gelen askerî destek birimleri de Osmanlı’nın askerî teşkilatında önemli bir yer edindi. Genellikle ağır süvari olarak görev yapan bu askerler arasında piyadeler de vardı. Bulgaristan’da at bakımı gibi görevleri de üstlenen bu birlikler, zamanla Osmanlı ordusunun yardımcı kuvvetleri arasında yer aldı.