Tarihi belge niteliği taşıyan bu mendil, bugün Vehbi Koç Vakfı Sadberk Hanım Müzesi’nde sergileniyor.
Mendilin alt bölümünde yer alan yazıda; eserin, İmalât-ı Harbiye Fabrikası’nın kılıç ve kasatura şubesinde görev yapan memur ve sanatkârlar tarafından, Haziran–Temmuz 1915’te, Sultaniye (Çanakkale) Boğazı’nda “hayatlarını hiçe sayarak vatanın namusunu savunurken yaralanan gazilere ithafen” imal edildiği belirtiliyor.
Çanakkale Boğazı haritasında, birbirine bakan iki ay-yıldız motifi ve bunların ortasında yer alan Arma-i Osmani dikkat çekiyor. Haritanın sol tarafında süngü takılı bir tüfek, sağ tarafında ise bir kılıç tasviri bulunuyor. Mendil üzerindeki bu semboller, dönemin vatan savunması ruhunu ve cephede verilen mücadelenin anlamını yansıtıyor.
Birinci Dünya Savaşı boyunca İmalât-ı Harbiye Fabrikaları, binlerce işçisiyle Osmanlı ordusunun silah ve mühimmat ihtiyacını karşılayan en önemli üretim merkezlerinden biri oldu. İstanbul’da Zeytinburnu, Tophane, Kırkağaç ve Bakırköy’de faaliyet gösteren fabrikaların yanı sıra; taşrada Hendek ve Bayramiç’te kereste, Konya ve Kayseri’de güherçile üretimine yönelik tesisler bulunuyordu.
Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasının ardından silah üretimini durdurmak zorunda kalan İmalât-ı Harbiye Fabrikalarının bir bölümü sivil ihtiyaçlara yönelik üretime geçti. Ancak Anadolu’da işgal güçlerine karşı silahlı direniş başlayınca, İstanbul’daki birçok İmalât-ı Harbiye mensubu Anadolu’ya geçerek Kurtuluş Savaşı’na katıldı. Bu işçiler, kurdukları küçük tamirhanelerle Türk ordusuna önemli katkılar sağladı.
Gelibolu gazilerine ithaf edilen bu mendil, yalnızca bir hatıra eşyası değil; Çanakkale ruhunu, fedakârlığı ve emekçi savunmasını simgeleyen nadide bir tarih tanığı olarak dikkat çekiyor.