Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı 2024 Su ve Atıksu İstatistikleri, Türkiye genelindeki tabloyla birlikte Çanakkale’nin mevcut durumunu da gözler önüne serdi. Su çekimi, atıksu yönetimi, arıtma kapasitesi ve belediyelerin hizmet düzeyi üzerinden yapılan inceleme, su kaynaklarının artan kullanımına karşın arıtma altyapısının sınırlı kaldığını ortaya koyuyor.
Türkiye kuraklığa doğru gidiyor
TÜİK verilerine göre Türkiye’de belediyeler, sanayi tesisleri, OSB’ler, maden işletmeleri ve termik santraller tarafından 2024 yılında 20,3 milyar m³ su çekildi. Bu miktarın %45,4’ü tatlı su kaynaklarından temin edilirken tatlı suyun %81’i belediyelerin kullanımına ayrıldı. Bu oranlar ülkemizde kuraklığın tehlikeli bir sinyali olduğunu gösteriyor.
Çanakkale’de 424 Bin Kişiye 14 Arıtma Tesisi Hizmet Veriyor
Çanakkale ili ve ilçelerinde bulunan 24 belediyeden 18’i atıksu arıtma tesisine sahip durumda. Kent genelinde toplam 14 arıtma tesisi faaliyet gösteriyor.
Bu tesislerde; toplam arıtma kapasitesi yıllık; 68 milyon 548 bin m³ olup yıllık arıtılan miktar ise 29 milyon 42 bin m³ su. Bu veriler, mevcut tesislerin kapasitesinin yaklaşık %42 oranında kullanıldığını, ancak nüfus ve kullanım artışıyla ilerleyen yıllarda ek kapasite gerekeceğini gösteriyor.
Gelişmiş Arıtma Oranı Düşük
Çanakkale’de arıtma tesislerinin türlerine bakıldığında dikkat çeken tablo şu şekilde:
Gelişmiş arıtma tesisi hacmi: yıllık 4 milyon 322 bin m³, Arıtılan miktar: 3 milyon 154 bin m³, Fiziksel arıtma tesisi hacmi: 1 milyon 892 bin m³, Arıtılan miktar ise 1 milyon 160 bin m³su oranı ile arıtma oranlarının düştüğünü gösteriyor.
Bu durum, Çanakkale'de ileri arıtma teknolojilerinin sınırlı olduğu, özellikle yaz aylarında artan nüfusla birlikte yüksek nitelikli arıtma ihtiyacının daha görünür hale geldiği anlamına geliyor.
23 Belediye İçme Suyu Sağlıyor: Kişi Başı Günlük Su Tüketimi 267 m³
Çanakkale’de 24 belediyeden 23’ü içme ve kullanma suyu hizmeti veriyor. Kentte, kişi başı günlük ortalama çekilen su miktarı: 267 litre/kişi -gün iken İçme ve kullanma suyu arıtma tesisi bulunan 13 belediye mevcuttur.
Bu rakam, özellikle küçük ve orta ölçekli belediyelerde arıtma altyapısında eksikler bulunduğunu gösteriyor.
Çanakkale alarm veriyor!
Türkiye genelinde 2024 yılında 17,2 milyar m³ atıksu alıcı ortamlara deşarj edildi. Bunun:
%75,9’u denizlere, %19,5’i akarsulara deşarj edildi. Denize yapılan deşarjın %80,1’inin soğutma suyu olması, atıksu yükünü düşürse de deniz ekosistemi üzerindeki termal baskıyı artırıyor.
Çanakkale ise Boğaz ve Ege kıyılarıyla bu baskıyı en fazla hissedebilecek illerin başında geliyor.
Su çekimi yüksek, arıtma kapasitesi düşük. Nüfusa göre çekilen su miktarı yüksek. Arıtma kapasitesi ise nüfus artışı ve turizm sezonu için yetersiz kalabilir.
Gelişmiş arıtma tesisi sayısı artırılmalı
İleri arıtma oranı, özellikle kıyı kentleri için kritik. Arıtma kapasitesinin yükseltilmesi gerekiyor.
Kırsal ve küçük belediyelerde altyapı yetersiz
24 belediyenin yalnızca 13’ünde içme suyu arıtma tesisi bulunması dikkat çekici.
Yaz nüfusu ve turizm kentte baskıyı artırdığı için sezonluk nüfus artışı, su tüketimi ve atıksu yükünü ciddi biçimde yukarı çekiyor.
TÜİK’in 2024 verileri, Çanakkale’nin su yönetimi açısından kırılgan bir yapıya sahip olduğunu, mevcut arıtma tesislerinin ise gelecek yıllarda yetersiz kalabileceğini gösteriyor.
Kent genelinde su tüketiminin artması, arıtma tesislerinin kapasitesinin sınırda olması ve gelişmiş arıtma oranının düşük kalması; Çanakkale’nin su kaynaklarını koruma ve altyapı yatırımlarını artırma ihtiyacını açıkça ortaya koyuyor.