Çanakkale'nin bereketli toprakları ve el değmemiş ormanları, mevsiminde birçok doğal hazineyi barındırır. Bu hazinelerden biri de, yöre halkı tarafından Davulga veya Dağ Çileği olarak bilinen Kocayemiş bitkisidir. Sonbahar aylarında dallarını süsleyen bu kırmızı inciler, hem sofralara eşsiz bir lezzet katıyor hem de geleneksel tıpta böbrek dostu şifalı bir bitki olarak kendine yer buluyor.
Nerede Yetişiyor, Nasıl Tanınır?
Kocayemiş, genellikle Çanakkale'nin Biga ve Merkez ilçesinin yüksek ormanlık alanlarında, maki bitki örtüsünün içinde kendiliğinden yetişir. Çalılık formunda, her daim yeşil yapraklı bir bitkidir. Meyveleri ilk başta yeşil, sonra sarımsı-turuncu olup olgunlaştığında parlak kırmızıya döner. Dışı pürtüklü, içi ise sulu ve tatlı-mayhoş bir lezzete sahiptir. Ağaç çileği veya dağ çileği denmesinin sebebi de hem görünüşü hem de lezzetidir.
Kocayemiş ile Neler Yapılır?
Çanakkaleli ev hanımları ve doğal ürün tutkunları, Kocayemiş'i farklı şekillerde değerlendirirler:
-
Taze Tüketim: Toplandığı gibi taze taze yenilmesi en yaygın kullanım şeklidir. Hafif mayhoş tadı ve sulu yapısıyla özellikle sonbahar yürüyüşlerinde keyifli bir atıştırmalıktır.
-
Kocayemiş Reçeli: Çanakkale'nin yöresel lezzetleri arasında önemli bir yere sahiptir. Yoğun kıvamlı ve eşsiz aromasıyla kahvaltı sofralarının vazgeçilmezidir. Özellikle Biga ve Yenice köylerinde hala geleneksel yöntemlerle hazırlanır.
-
Marmelat ve Sıkma Suyu: Fazla miktarda toplanan Kocayemişler, marmelat haline getirilerek kışlık hazırlanır veya suyu sıkılarak ferahlatıcı içecekler elde edilir.
Böbrek Dostu Şifa Kaynağı
Kocayemiş'in yöresel halk hekimliğindeki en bilinen özelliği böbrek dostu olmasıdır. İçerdiği zengin vitamin ve mineraller sayesinde:
-
İdrar Söktürücü: İdrar yolu enfeksiyonlarına karşı destekleyici olarak kullanılır.
-
Antioksidan Zenginliği: Vücuttaki serbest radikallerle savaşan güçlü antioksidanlar içerir.
-
C Vitamini Deposu: Bağışıklık sistemini güçlendirmeye yardımcı olan yüksek C vitamini içeriğine sahiptir.
Doğa Severlere Çağrı: Sürdürülebilir Hasat
Çanakkale'nin bu eşsiz doğal lezzeti olan Kocayemiş'in sürdürülebilir bir şekilde toplanması ve korunması büyük önem taşımaktadır. Doğa yürüyüşçülerinin ve yerel halkın, bitkinin doğal dengesini bozmadan hasat yapması, gelecek nesillere de bu lezzeti ve şifayı aktarmanın anahtarıdır.
Biliyor muydunuz? Kocayemiş ağacının odunu da oldukça sağlamdır ve geleneksel el sanatlarında veya küçük mobilya yapımında kullanılabilir.
Çanakkale Usulü Geleneksel Kocayemiş Reçeli Tarifi
Bu tarif, meyvenin doğal rengini ve aromasını kaybetmemesi için "bekletme" yöntemiyle hazırlanır.
Gerekli Malzemeler:
-
1 kg taze Kocayemiş (Mümkünse tam olgunlaşmış, parlak kırmızı olanlar)
-
800 gr toz şeker (Meyve zaten tatlı olduğu için 1'e 1 ölçüden biraz az şeker yeterlidir)
-
1 adet çubuk tarçın (Opsiyonel - güzel bir koku verir)
-
Yarım limonun suyu (Veya 2-3 parça limon tuzu)
-
1 su bardağı su
Hazırlanışı:
-
Temizleme: Kocayemişleri zedelemeden bol suda yıkayın. Meyvenin üzerindeki pürtüklü yapı toz tutabileceği için yıkama işlemini dikkatli yapın. Saplarını ayıklayın.
-
Şekerleme: Yıkadığınız meyveleri derin bir tencereye alın. Üzerine toz şekeri gezdirin. Tencerenin ağzını kapatarak meyvelerin suyunu salması ve şekerin erimesi için en az 5-6 saat (mümkünse bir gece) bekletin.
-
Pişirme: Şeker tamamen eriyince tencereye 1 bardak suyu ve çubuk tarçını ekleyin. Kısık ateşte pişirmeye başlayın.
-
Köpük Alma: Reçel kaynamaya başladığında üzerinde oluşan köpükleri bir kaşık yardımıyla alın. Bu, reçelinizin berrak olmasını sağlar.
-
Kıvam Testi: Yaklaşık 30-40 dakika sonra reçelin suyu ağırlaşmaya başlayacaktır. Bir kaşık yardımıyla soğuk bir tabağa damlatın; eğer damla yayılmadan duruyorsa kıvamı olmuş demektir.
-
Son Dokunuş: Kıvamı tutan reçele limon suyunu ekleyin ve 5 dakika daha kaynatıp ocaktan alın. İçindeki çubuk tarçını çıkarmayı unutmayın.
Püf Noktaları
-
Meyveleri Ezmeyin: Karıştırma işlemini tahta kaşıkla ve meyveleri ezmeden, alttan üste doğru nazikçe yapın.
-
Vakumlanma: Reçeli sıcakken kavanozlara doldurup kapağını sıkıca kapatıp ters çevirirseniz, serin ve karanlık bir yerde 1 yıl boyunca tazeliğini koruyabilirsiniz.
-
Lezzet Artırıcı: Arzu ederseniz pişerken içine 2-3 adet karanfil atarak aromayı derinleştirebilirsiniz.