Çanakkale’de, Türkiye’nin zeytin üretiminde öncü beldelerinden olan Geyikli’de zeytin üreticileri bu yılı “yok yılı” yaşandığını söylerken, bunun sebebi olarak kuraklık, aşırı sıcaklar yaşanan don olayları gibi bir çok durumun yol açtığını belirtildi.
2024 yılının kurak ve sıcak geçmesinin ardından 2025 yazında da süren olumsuz iklim koşulları, zeytini adeta vurdu. Çanakkale’nin zeytin üretiminde önemli merkezlerinden biri olan Ezine’ye bağlı Geyikli Beldesi, bu durumdan en fazla etkilenen bölgelerin başında geliyor.
“Sulama imkânı olanlarda ürün var, diğerlerinde ağaçlar boş”
S.S. Geyikli Beldesi Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Tayfur Can, Nisan-Mayıs aylarında yaşanan don olaylarının ardından gelen kuraklığın meyve ağaçlarını ciddi şekilde etkilediğini belirtti.
Can, “Sulama imkânı olanların zeytininde bir miktar ürün var ama genelde ağaçlar boş. Çanakkale genelinde bu yıl zeytin yok yılı yaşıyoruz” dedi.
Geyikli’de 5 bin hektardan fazla zeytin üretim alanı bulunduğunu hatırlatan Can, bu yılın üretim açısından son yılların en zayıf sezonu olduğunu vurguladı.
“Yağmur nefes aldırdı, ama ürün yine az”
Çanakkale Zeytinyağı ve Zeytin Üreticileri Derneği Yönetim Kurulu eski Başkanı Cem Murat Erdilek de Geyikli bölgesindeki üreticilerin yaşadığı sıkıntılara dikkat çekti. Erdilek, geçtiğimiz haftalarda yağan kısa süreli yağışın zeytin ağaçlarına bir nebze nefes aldırdığını, ancak ürün azlığının değişmediğini söyledi.
“Yağmur sonrası kalan zeytinler hızla büyüdü, iri ve kaliteli hale geldi. Ancak miktar çok az. Nisan ayında yaşanan don olayları, üretimi büyük ölçüde düşürdü” diyen Erdilek, ayrıca ihracat yasakları nedeniyle maliyetlerin yükseldiğini, satış fiyatlarının ise gerilediğini belirtti.
“Üretici, hem iklim hem de ekonomik baskı altında. Bu durum zeytin üretimini sürdürülemez hale getiriyor” ifadelerini kullandı.
Zeytinyağında Fiyat Artışı Kapıda
Tayfur Can, zeytin azlığı nedeniyle bu yıl zeytinyağı tüccarlarının da sezona geç başladığını söyledi. “Farklı bölgelerde fiyat kırma politikaları gündeme gelse de Çanakkale’de zeytin yok. Bu nedenle zeytinyağı fiyatlarının önümüzdeki dönemde daha da artması bekleniyor” dedi.
Can, pazar tezgâhlarında zeytinlerin 120–150 TL arasında satıldığını, ancak alıcı firmaların 80 TL gibi düşük rakamlar teklif ettiğini ifade etti:
“Firmalar düşük fiyattan almak istiyor ama ortada ürün yok. Onların zeytin bulma ihtimali çok zayıf. Şu anda zeytin soran da yok. Birçok mengenede bu yıl üretim yapılamayacak.”
“İhracat kısıtlamaları belimizi büktü”
Zeytin üreticileri, son yıllarda sık sık uygulanan ihracat kısıtlamalarından da şikâyetçi. Tayfur Can, “Son üç yılda dört kez uygulanan ihracat yasakları hedeflenen fiyat dengesini sağlamadı, aksine piyasayı daha da bozdu” dedi.
Can, yüksek üretim maliyetleri ve iptal edilen ihracat kontratları nedeniyle Türk zeytinyağına olan yatırımın da azaldığını vurguladı.
“Litresi en az 250 TL olması gerekirken daha düşük fiyata satmak zorunda kalıyoruz. Bu, hem üreticinin gelirini düşürüyor hem de üretim motivasyonunu kırıyor” diye konuştu.
Zeytinyağı Altın değerinde olacak
Kuraklık, don, ve ekonomik baskılar birleşince bu yıl zeytin üretimi tarihinin en zayıf dönemlerinden birini yaşıyor. Üreticiler hem rekolte hem kalite açısından zor bir yılın içindeyken, tüketiciler de zeytinyağı fiyatlarının artışına şimdiden hazırlanmaya başladı.
Çanakkale genelinde “altın değerinde” bir zeytinyağı sezonu yaşanacağı artık kesinleşmiş durumda.