Kültür ve Turizm Bakanlığı 2021 yılında yeni yılın ilk paketi olarak “Dijital Tiyatro” ile “Tiyatrolarımız DT Sahnelerinde” proje başvurularını 5 Ocak’ta tamamladı. Bakanlık, 2020-2021 sanat sezonunda özel tiyatrolara yaptığı desteği bir önceki sezona göre 3.5 kat arttırdı. ‘Dijital Tiyatro’ ile ‘Tiyatrolarımız DT Sahnelerinde’ projeleri kapsamında 451 özel tiyatroya toplam 14 milyon 455 bin lira destek sağlama kararı aldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, covid-19 pandemi sürecinde özel tiyatrolara nefes aldırabilmek üzere yeni yılın destek paketiyle birlikte toplam destek miktarı da 36 milyon lira oldu. Kaleninsesi Gazetesi olarak destek almaya hak kazanan Çanakkale Sanat Tiyatrosu kurucusu Abdülkadir Katra ve Tiyatro Troya Genel Sanat Yönetmeni Rıfat Avcı ile görüştük.
TİYATROLAR RAHATLAYACAK
Çanakkale Sanat Tiyatrosu kurucusu Abdülkadir Katra yaptığı açıklamada; “Türkiye'nin farklı illerinde Devlet Tiyatroları Sahneleri var. Bunlar önceki dönemlerde özel, profesyonel tiyatrolara açılmıyordu. Sadece kendileri sahne alıyordu. Bu dönemden itibaren özel profesyonel tiyatrolara destek vermek amacıyla ücretsiz olarak kullanabileceğiz. Bizde bu sahnelerde yer almaya başlayacağız. Oyunlarımızı oynayacağız. Bilet satışlarımızı yapacağız. Gelirin tamamı da tiyatromuza kalacak” dedi.
KATRA; “NESEF OLDU”
Katra, tiyatro olarak Dijital Oyun Tiyatrosu Projesi’yle ilgili, “Ya sesli oyun ya da dijital tiyatro tercih edilecekti. Biz Dijital Oyun konusunda başvuru yaptık. ‘Afacan Tilki Çocuk Oyunu’ ile katılacağız. Belgeler henüz gelmedi ama biz bu hafta ön çalışmalara çekimlere başlayacağız. Bakanlıktan alacağımız destek bir kaç aylık oyuncularımızın maaşı ve sigortasını karşılar. Çok büyük ihtiyaçlarımızı karşılamaz. Ama böyle zor bir dönemde Kültür ve Turizm Bakanlığı bize gerçekten nefes oldu” diye konuştu.
“HAVALANDIRMA İYİ OLMALI”
Salon kiralarına dikkat çeken Katra; “Salon kiraları yüksek. 500 kişilik bir yere pandemi tedbirleri nedeniyle 250 kişi alabiliyoruz. 250 koltuğun tamamı dolmuyor. Devlet Tiyatrosu geldiğinde de salon boştu” dedi. Salgın sürecinde oyuncu olarak da covid-19 pandemisinden korktuklarını belirten Katra; “Oyunu maskeli oynayamazsın. Sahnede 8-10 tiyatrocunun olduğu bir oyunu düşündüğümüzde, 10 kişi maskesiz bir şekilde oyunu sergileyecek. Enerjinin yüksek olması gerekiyor. Kapalı bir alan. Havalandırmanın iyi olması gerekiyor. Önümüzdeki Mart-Nisan aylarından itibaren eğer tiyatrolar açılırsa 6 tane farklı tiyatro oyunuyla sahne almaya başlayacağız” sözlerine yer verdi.
“YOĞUN TURNE PROGRAMI HAZIRLIYORUZ”
Katra, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğine dair, “Turneye gittiğimizde salon kiraları 10 bin liraya yakın tutuyordu. Devlet Tiyatroları Sahneleri çok profesyonel. Orada gün içinde bir sahne almayacağız. En az 2-3 seans oyun oynayacağız. Bu şekilde bir yıllık masrafımızı kurtaracağımızı düşünüyoruz. Yoğun bir turne programı planlıyoruz. Sanatsal yönü yüksek, devlet tiyatroları sahnelerinde oynayacağımız oyunlarda seyircinin karşısına çıkacağız. Devlet tiyatrolarının oyunları, yerli ya da yabancı yazarlar bakımından sanatsal yönü yüksek tiyatrolar. Verdiği mesajlar sadece didaktik değil aynı zamanda da tiyatral açıdan da çok önemlidir. Devlet Tiyatrolarının izleyicisi de belirli bir seviyede, onlara yönelik çok iyi oyunlar hazırladık” dedi.
“6 FARKLI TİYATRO HAZIRLIYORUZ”
Katra, pandemi sürecinin devamına ilişkin ise; “En kötü ihtimalle, yaz aylarında açık havada, amfilerde tiyatro oyunlarımızı sergilemeyi bekliyoruz” dedi. Hazırladıkları 6 farklı tiyatro oyunu için Katra, “Görüntülü konuşma uygulamaları üzerinden provalarla 6 oyun hazırlamaya başladık. 'Yaşasın Komedya' diye Anton Çehov'un eserlerinden bir kolaj hazırladık. ‘Kadına Şiddete Yönelik Söylence’, madde bağımlılığı üzerine gençlik oyunu, 'Masalcı Çocuk' çocuk oyununu ‘Çanakkale Destanı’ ve ‘Mevlana’ oyunlarını hazırladık” ifadelerini kullandı.
“BENİM HAYATIM BU”
“Ücretsiz olursa geliyor seyirci geliyor” diyen Katra; “Belediye ücretsiz yaptığında izleyici geliyor. Ama ücretli yaptığında en fazla 2 seans 3 seans seyirci bulabiliyorsun. Çanakkale’de daha çok öğrenci kitlesi hakim. Biz etkinlik yaptığımız da 20 liraya 30 liraya biletler zor alınıyor. O da bizi kurtarmıyor. En az 50-100 liraya oynamamız lazım. Biz profesyonel olarak, konservatuvar okumuş, bu işi yapan insanlarız. Benim hayatım bu. Evini, hayatını bu meslekle geçindiriyorsun. Ücretsiz oyunlara Çanakkale izleyicisi alıştırıldığı için insanlara pahalı geliyor. 4 kişilik bir aileyi 50 liradan 200 lira oyun bileti alamayabilir. Sinema salonları bile boş. 2020'nin başında sinemalara gittiğimizde 10-20 kişi film izliyorduk. Ciddi anlamda Çanakkale'de böyle bir sıkıntı var” dedi. Uygun fiyata olan tiyatrolara Çanakkale izleyicisinin geldiğini kaydeden Katra, “Buna yönelik bir çalışma yapılması lazım. Yerelde kamu kurumlarının daha çok yerel profesyonel tiyatroları desteklemesi gerekiyor. Dışardan oyun getiriliyor. Ama buradaki insanları kalkındırmak lazım. Bizi kalkındırırsa bir diğer illerdeki insanlarla yarışır hale gelebiliriz” şeklinde konuştu.
AVCI; “BİZİM İŞİMİZ TİYATRO”
Tiyatro Troya’nın Genel Sanat Yönetmeni Rıfat Avcı ise; “Biz Kültür ve Turizm Bakanlığı projesine Dijital Sesli Oyun başlığı ile katıldık. Bremen Mızıkacıları adlı çocuk oyunumuzu çekip yollayacağız” ifadelerine yer verdi. Avcı, covid-19 pandemisi nedeniyle 1 senedir sahne alamadıklarını ekleyerek, “20 yıldır dayanıyoruz. Bizim işimiz tiyatro. Başka bir işimiz yok. Biz daha çok bölge tiyatrosu olarak çalışıyoruz. İlk 10 yılımız sadece Çanakkale'de çalıştık. Baktık olmuyor. İstanbul'dan İzmir'e Bursa'ya Trakya'ya kadar turne yapmaya başladık” diye konuştu.
“MESLEK EVİRİLECEK”
Avcı, çektikleri dijital tiyatro için, “Aslında biz Dijital Tiyatro işini çok önemsemedik. Bir kaç tane yayınladı. Oralardan geri dönüşler oluyor. Bana göre bizim meslek biraz evirilecek, çevrilecek. Eskisi gibi olmayacak. Biraz daha farklı alanlarda ne yapabiliriz diye düşünmeye başladık” sözlerine yer verdi. Avcı, pandemi tedbirlerine dair, “Mart ayı gibi diğer sektörlerle beraber bizim sektöre de izin verileceğini düşünüyoruz. O süreçte deneyeceğiz” dedi.
“DİJİTALDE BİREBİR KARŞILIĞINI BULAMIYOR”
Avcı sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Tiyatro biraz daha canlı bir şey. Dijitalde bire bir karşılığını bulmuyor. Sosyal medya mecralarında diğer tiyatro sayfalarını da takip ediyorum. İzlenme oranı oldukça düşük. Tiyatro, sinema ya da video gibi değil. Sosyal mecralarda karşılığını bulmuyor” sözlerine yer verdi. Radyo tiyatroları kültürünün artık çok fazla kalmadığını belirten Avcı, “Yeni nesil de böyle bir alışkanlık yok diye düşünüyorum. Dijital mecralardan yapılan tiyatral çalışmaların izlenmiyor. Eğlence amaçlı garip videolar izleniyor. Biz özenerek, bezenerek hazırlıyoruz çalışmalarımızı. Maalesef izleyici sayısı düşük.”
“HİZMET OLARAK DİJİTAL OYUNLAR ALINMALI”
Avcı, Tiyatro Troya’nın dijital çalışmalarına dair, “Çok uğraştığımız, çekilmiş kurgulanmış bir sürü dijital oyunumuz var. Bu konuda belediyelerin biraz destek olması gerekiyor. Çanakkale Belediyesi destek oluyor. İnsanlar bunu alıştırmak istiyorsak sadece tiyatroların sosyal mecralarında yapılan paylaşımlarla yapamayız. Daha geniş kitlelere ulaşabilen belediyelerin sosyal medyalarında yayınlamaları lazım. En azından belediyeler bölgelerdeki tiyatrolara destek amacıyla hizmet olarak almaları gerekiyor” ifadelerini belirtti.
“AİLE GİBİYİZ”
Avcı, “Kurumların basının desteğiyle dijital oyunlar gelişebilir. Madem tiyatroya gidemiyorsunuz o zaman dijital izleyin anlayışı bu şekilde alıştırıla bilinir. Yerel tiyatroların yaşaması için bu desteğe ihtiyaç var. Geçtiğimiz Mart ayından beri pandemiden dolayı sahneye çıkma imkanı bulamadığımız için hiç kazancımız olmadı. Özel ve bağımsız tiyatroyuz. 12 personelim vardı. Bütün birikmişimizi pandemi de personelimize harcadık. 5 arkadaşım kaldı. Tiyatro sahnelerinde yetişmiş 7 oyuncumuzu kaybettik. Diğerleri kendi istekleriyle ayrıldılar. Ayrıldıklarına da çok üzüldük. Bizim işlerde paylaşım çok. Aile gibi oluruz” dedi.
“GÖSTERİYE DAİR HER ŞEYİ YAPIYORUZ”
Avcı, Tiyatro Troya’nın 2001 yılında kurulduğunu belirterek, “Bu sene 20. sezonu pandemi nedeniyle yaşayamadık. 20 yıldır Çanakkale'de aralıksız tiyatro yapıyoruz. Bizler buralıyız. Son 10 yıldan beri de hem Çanakkale'de hem de bölgede turneler yaparak faaliyet gösteriyoruz. Çocuk etkinlikleri, yetişkin etkinlikleri yapıyoruz. Son bir kaç senedir Ramazan haricinde yetişkin etkinlikleri düzenlemiyoruz” sözlerine yer verdi. Gösteri alanına dair çalışmalar yürüttüklerini ifade eden Avcı, “Çocuk oyunları, gösteriler, animasyonlar organizasyonlar yani gösteri alanında ne varsa her şeyi yapıyoruz. Sosyal medya hesaplarımızda 20 bin takipçimiz var. Takipçilerimiz de çocuklar çok bunaldı diye yazıyorlar. Bir yandan da hastalık var. Bu sürecin geçmesini ve iyileşmesini bekliyoruz” sözlerine yer verdi.
DAMLA YELTEKİN