Adına filmler çekilen, anıtlar yapılan Çanakkale Destanı kahramanlarından Yahya Çavuş’un doğup büyüdüğü ev restore edilecek. Çanakkale Savaşları kahramanı Yahya Çavuş’un Ezine İlçesi Yahyaçavuş Köyü’ndeki evi restorasyondan sonra müzeye dönüştürülecek.
EZİNELİ YAHYA ÇAVUŞ KİMDİR?
Ezineli Yahya Çavuş, Koçali köyünde 1887 yılında doğdu. Seferberlik ilan edildi. Yahya Çavuş askere gittiğinde eşi bebek bekliyordu. 5 Ocak 1914 tarihinde doğan Muharrem dünyaya geldi. Yahya Çavuş, savaşta şehit olduğu için çocuğunu göremeden hayata gözlerini yumdu.
Yahya Çavuş resmi kayıtlara göre 23 Mayıs 1331 (5 Haziran 1915) tarihinde Maydos yani Eceabat ilçesinde yaşamını yitirmiştir.
Ezineli Yahya Çavuş, Balkan Harbi esnasında her iki balkan harbinde de cephede Osmanlı Ordusunda görev almıştır. Balkan Harbi’nde Osmanlı’nın yaşadığı yenilgi ve hüsrana şahitlik etmiştir. I. Dünya Savaşı’nda seferberlik ilan edildiğinde, gönüllü olarak savaşa gitmiştir. Memleketine en yakın birlik olan Çanakkale Cephesine sevk edilmiştir. Çanakkale Cephesinde 9. Tümen’e bağlı, 26. Alay, 3. Tabur, 10. Bölük, 1. Takım Komutanı olarak görev yapmıştır.
Harekât Öncesi Cephe komutanı Liman von Sanders’in ani bir kararı ile Seddülbahir Bölgesinde bulunan 9. Tümen’in 25. Alay’ı yerine 26. Alay’ın görevlendirilmesi, çıkarma ihtimaline karşı 26. Alay’ın 3. Taburunun bölgeyi savunmakla görevlendirilmesi, görev dağılımı ve konuşlandırma planı sonrası 10. Bölüğün Ertuğrul Koyu’na sevk edilmesiyle Yahya Çavuş buradaki görevine başlamıştır.
SEYİR DEĞİŞTİ
Harekât ve Çıkarma 25 Nisan 1915 sabahı başlar. Çıkarma öncesinde bölge gemilerden yapılan top atışlarıyla güvenli hale getirilmesinin ardından 3.Tabur top atışı sonrası çıkarma harekâtı başlatır.
Filikalarla 900, River Clyde isimli kömür gemisi ile 2200 itilaf askeri karaya çıkarma başlatır. Top atışlarının susması ile birlikte 3. tabur menzile girer girmez karşılık verir. Böylece Ertuğrul Koyu’nda çatışma başlamış olur.
İşgal güçlerinin 25 Nisan 1915’de 5 ayrı noktaya çıkartma yapmaya başlamasının ardından Ertuğrul koyunda da göğüs göğüse muharebe başlamıştır. Burada 10. Bölük Komutanı Hüseyin Bey'in ağır bir yara alması ve savaş dışı kalması ile bölüğün en kıdemli erbaşı olan Yahya Çavuş komutayı eline almıştır. Komutayı ele alması ile birlikte o günün seyri de değişmeye başlar. Cephanenin durumunu da düşünen Yahya Çavuş bölüğüne emir verir ve kendisinin gösterdiği hedefin ateş altına alınmasını emreder. Komuta kademesindeki başarısı nedeniyle düşmana ağır kayıplar verdirir ve çıkarmanın başarısız olmasına neden olur.
TEDAVİDEN SONRA MUHAREBEYE DÖNDÜ
Ertuğrul Koyu Harekatı'nın ikinci günü bacağından yaralanan Yahya Çavuş hayatta kaldı. Kirte köyü yakınındaki 26. Alay Karargahı'nda tedavi olduktan sonra yeniden muharebe alanın dönen Yahya Çavuş, 4 Haziran 1915'te savaş alanındaydı. 3. Kirte Muharebeleri'nde süngü taarruzu esnasında ağır bir yara alıp hastaneye kaldırılmasının ertesi günü şehit oldu. Ertuğrul Koyu'ndaki harekatta şehit olan askerler anısına bu bölgeye sonraki yıllarda bir şehitlik yapılarak Yahya Çavuş'un adı verildi.
YAHYA ÇAVUŞ ŞEHİTLİĞİ VE ERTUĞRUL TABYASI
Ertuğrul Tabyası Gözcü Baba Tepe’si üzerinde denize dönük olarak inşa edilen Seddülbahir köyünün batısında bulunan ve Çanakkale Boğazı’nın girişini koruyan tabyalardan biridir. II. Abdülhamit döneminde Asaf Paşa’nın çalışmaları sonucu yaptırılmıştır. İnşa Kitabesi, muharebeler sırasında sökülmüş olup bugün kayıptır. Tabya 3 bonet ve aralarında bulunan 2 adet top platformundan oluşmuştur. 2 adet uzun namlulu Krupp marka top ile donatılmıştır. Toplardan sadece birisine ait parçalar, bugün tabyadaki yerinde bulunmaktır.
Karargâh binasının bugünkü Yahya Çavuş Şehitliği’nin bulunduğu bölgede olduğu düşünülmektedir. Tabya, 19-25 Şubat 1915 tarihlerinde yoğun bombardımana tutularak 18 Mart 1915 Deniz Muharebesi öncesi etkisiz hale getirilmiştir. 2006 yılında Kültür Bakanlığı tarafından toprağa gömülü hâlde iken, restore edilerek ziyarete açılmıştır. Yine tabyanın doğu ucunda Ertuğrul Koyu çıkarmasını canlandıran bir maket bulunmaktadır. Bugün ortada yer alan bonet içerisinde ise savaş objeleri sergilenmektedir.
YAHYA ÇAVUŞ ŞEHİTLİĞİ
Yahya Çavuş Şehitliği, Ertuğrul Tabyası’nın karşısında, bu noktada gerçekleşen Ertuğrul Koyu çıkarmasında kaybettiğimiz askerlerimizi anmak için yapılmıştır.
25 Nisan 1915 çıkarmasında Ertuğrul Koyu’nu savunan 9’uncu Tümen’in 26’ncı Alay’ının 3’üncü Taburuna bağlı Türk askerlerinin anısına Kültür Bakanlığı tarafından 1992 yılında Ertuğrul Koyu’na, o günkü siperlerinin bulunduğu noktaya sembolik bir Şehitlik yaptırılmıştır.
Şehitliğin büyük kitabesi üzerinde (148 şehidimiz) ve kitabe önündeki Türkiye motifi üzerinde yer alan 67 sembolik mezar taşı yer alır. Düşman taburunu 10 saat kıyıda tutman Yahya Çavuş ve emrindeki 67 askeri anmak için 67 sembolik mezar taşı kullanılmıştır.
YAHYA ÇAVUŞ ANITI
Ezineli Yahya Çavuş ve Kahraman askerlerimizin anısına Şehitliğin hemen ön tarafına 3lü bir asker kompozisyonu yer alır. 4 tarafında da farklı farklı yazıtlar bulunan anıtın ön yüzünde, Mehmet Akif Ersoy’un Çanakkale Şehitlerine isimli şiirinin dizeleri yer almaktadır. Arka yüzünde, Mustafa Kemal Atatürk’ün Çanakkale Şehitlerine hitaben 1928’de söylediği söz yer alırken sol yüzünde, Çanakkale Valisi Nail Memik’in Yahya Çavuş şiiri yer almaktadır. Sağ yüzünde; yine Mehmet Akif Ersoy’un Çanakkale Şehitlerine şiirinin dizeleri yazılırdır.
KINALI KUZULAR
TRT 1 ekranlarında 13 ayrı bölümle seyirciyle buluşan Kınalı Kuzular dizisinde 5. Bölümde Ezineli Yahya Çavuş’un hikayesi anlatılıyor.
TRT 1 ekranlarında 13 ayrı bölümle seyirciyle buluşan Kınalı Kuzular, 2006-2007 yıllarında TRT tarafından saygınlık projesi kapsamına alındı. Her bölüm kendi içinde başlayıp biten dizide Çanakkale Savaşı’nda şehit düşen 13 askerin hayatı senaryolaştırıldı. Hepsi gerçek ve yaşanmış hikayelerden oluşan, askerlerin orijinal mektuplarını temel alarak oluşturulan senaryolaştırıldı. Bölümlerin isimleri ise, 1. Kınalı Hasan, 2. Bedeli Çanakkale'de Ödendi, 3. Nişanlıya Verilen Söz, 4. Üçpınarlı Ali, 5. Ezineli Yahya Çavuş, 6. Bir Tutam Saç, 7. Hasan Ethem, 8. Son Nefes, 9. Beni Sizlerden Ayırmayın, 10. Mehmed Âkif, 11. Reşit Paşa Vapuru, 12. Üç Kardeş, 13. Mustafa Kemal.
Aytekin Yörük’ün yönetmenliğini üstlendiği Kınalı Kuzular’ın oyuncaları ise Ahmet Mümtaz Taylan, Ahmet Yenilmez, Burak Sarımola, Burak Yenilmez, Cem Kurtoğlu, Demir Karahan ve Emin Gürsoy. Çanakkale Zaferi dram dalında ilk defa film haline getirildi. Yayınlandığı tarihten itibaren yurt içinde ve yurt dışında birçok ödül aldı.
Damla YELTEKİN