Kış depresyonu olarak bilinen mevsimsel duygu durum bozukluğunu “doğanın ritmiyle birlikte insan ruhunun da yavaşlaması” olarak tanımlayan Psikolog Gülnar, Bu doğal yavaşlamanın bazı kişilerde derin bir çökkünlüğe dönüştüğünü ifade etti.
Ruhun Sessizliği Değil, İçsel Bir Alarm
“Günlerin kısalması, güneş ışığının azalmasıyla birlikte beyindeki serotonin seviyesi düşer; uyku ve enerji dengesi bozulur. Psikodinamik açıdan ise kış, içe dönüş mevsimidir. Yazın dışa dönük olan enerji kışın içe çekilir; kişi kendi iç dünyasıyla daha fazla temas eder. Eğer içeride çözülmemiş duygular, kayıplar veya yalnızlık varsa kış bu duyguları daha belirgin hale getirir. Bu dönem, ruhun sessizliği gibi görünse de aslında içsel bir alarmdır. Yani ‘sadece mevsimsel’ deyip geçilmemesi gereken bir durumdur.”
“Belirtiler iki haftayı aşıyorsa bu artık yorgunluk değil, ruhun yardım çağrısıdır”
Mevsimsel depresyon belirtilerini “genellikle isteksizlik, bitkinlik, uykunun artması, tatlı ve karbonhidrat isteğinde yükselme, motivasyon kaybı ve sosyal geri çekilme” olarak sıralayan Gülnar,
“Kişi ‘hayat donmuş gibi’ hisseder; dışarıdaki hava gibi içi de soğur. Bazıları ‘sadece tembellik yapıyorum’ diye düşünür ama aslında bu, ruhun enerjisinin azaldığını gösterir.” ifadelerini kullandı.
Bu durumun iki haftadan uzun sürmesi halinde mutlaka profesyonel destek alınması gerektiğini vurgulayan Gülnar, “Bu belirtiler 2 haftadan uzun sürüyorsa bu artık sıradan bir yorgunluk değil; ruhun yardım çağrısıdır” dedi.
“Kış depresyonu, bastırılmış duyguların yüzeye çıkma mevsimidir”
Özellikle sonbahar ve kış aylarında ortaya çıkan bu depresyon türünün diğer depresyon türlerinden en temel farkı ise zamanlama. Ancak Psikolog Necdet Gülnar’a göre bu fark yalnızca takvimle sınırlı değil.
Gülnar, mevsimsel depresyonun psikodinamik yönünü şu sözlerle aktardı; Mevsimsel depresyon, çoğu zaman bastırılmış duyguların yüzeye çıkma mevsimidir. İçeride birikmiş üzüntü, boşluk ya da değersizlik duyguları kışın sessizliğiyle birlikte daha görünür olur. Bu yüzden sadece mevsimsel bir kimyasal dengesizlik değildir; aynı zamanda içsel bir çağrıdır. Kış depresyonu çoğu kişide ‘artık devam edememek’ hissiyle kendini gösterir, bu da kişinin destek almadan bu döngüyü kırmasının zor olduğunu gösterir.
Peki Yorgunluk, isteksizlik ve uyku hali yaşayan biri bunu sıradan mevsimsel yorgunluktan nasıl ayırt edebilir? Gülnar, Sıradan mevsimsel yorgunluğun dinlenmeyle geçeceğini fakat depresyonuna etki etmeyeceğini “Kişi ne kadar uyusa da yorgun uyanır, keyif aldığı şeylerden zevk alamaz, geleceğe dair isteğini kaybeder.” sözleri ile ifade etti
“Yorgunluk bedenden gelir, depresyon ruhun enerjisinin çekilmesidir.”
“Eğer kişi kendini sürekli kapalı, keyifsiz, hayata uzak hissediyorsa ve bu birkaç haftadır devam ediyorsa, bu artık geçici bir dönem değildir. Bu noktada destek almak bir lüks değil, ihtiyaçtır. Çünkü zamanla bu hisler kendiliğinden değil, sadece derinleşerek büyür.”
“Kadınlarda erkeklere göre daha yaygın”
Kış depresyonu özellikle sonbaharın sonu ile kışın ortasında, yani günlerin en kısa olduğu dönemlerde sık görülür.Psikolog Necdet Gülnar’ın açıklamalarına göre; kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır, çünkü hormonal ve duygusal sistem daha hassas çalışır. Ayrıca duygusal olarak bastırma eğiliminde olan kişilerde, geçmişinde kayıplar ya da duygusal ihmal yaşamış bireylerde daha sık görülür. Bu kişilerde içe dönme dönemi, geçmişin yankılarını daha güçlü duymalarına neden olur. Yani bu sadece “mevsimsel ruh hali” değil; geçmişle bugün arasında kurulmuş bir duygusal köprüdür.
Mevsimsel depresyonun tedavisinde en etkili yöntem, bir uzman ile kişinin duygusal döngüsünü anlamlandırmaktan geçiyor. Psikolog Gülnar, “Düzenli egzersiz ve açık havada zaman geçirmek fizyolojik olarak faydalı olsa da, eğer altta çözümlenmemiş duygusal bir neden varsa sadece bunlar yeterli olmaz. Psikodinamik yaklaşım, kişinin “neden özellikle bu mevsimde çöktüğünü” anlamasına yardımcı olur. Çünkü bazen kış, bilinçdışında bir kaybın, yalnızlığın ya da terk edilmenin mevsimidir. Bu süreçte, o duyguların köküne inerek kişinin ruhsal dayanıklılığını yeniden inşa eder.
Ve en önemlisi: bu dönem geçici olabilir ama etkileri kalıcı hale gelmeden destek almak gerekir.” sözleri ile kış depresyonunun geçici olabileceğini ancak etkileri kalıcı hâle gelmeden destek almanın önem taşıdığını vurguladı.