Tarihi geçmişi Antik Çağ’a kadar uzanan ada, yüzyıllar boyunca farklı uygarlıkların egemenliğinde kalmıştır. Yapılan arkeolojik kazılar, burada M.Ö. 3000’li yıllardan itibaren insanların yaşadığını ortaya koymaktadır. İlk olarak Pelasglar’ın yaşadığı ada, zamanla Fenikeliler, Atinalılar, Yunanlılar, Persler, Bizanslılar, Cenevizliler, Venedikliler ve Osmanlılar tarafından da yönetilmiştir.
Sakin atmosferi ve doğal yapısıyla huzurlu bir tatil arayanların tercihi olan Bozcaada, aynı zamanda tarih ve kültür tutkunları için de eşsiz bir destinasyondur. Adada görülmeye değer başlıca tarihi yerler arasında Bozcaada Kalesi, Meryem Ana Kilisesi, Bozcaada Müzesi, Polente Feneri, Köprülü Mehmet Paşa Camii ve Alaybey Camii yer alıyor.
Bozcaada Kalesi
Adanın simgelerinden biri olan bu görkemli kale, kuzeydoğuda yer almakta olup yüksek kayalıklar üzerine inşa edilmiştir. Bir zamanlar derin hendeklerle çevrili olan kale, şehir merkezine oldukça yakın konumda ve yürüyerek kolayca ulaşılabiliyor.
Tam olarak kim tarafından yapıldığı bilinmese de kale birçok farklı uygarlık tarafından kullanılmıştır. 1455 yılında Fatih Sultan Mehmet’in emriyle restore edilen kale, zamanla savaşlarda hasar görmüş, özellikle Venediklilerle yaşanan çatışmalarda ciddi zararlar almıştır. II. Mehmet döneminde yeniden inşa edilen yapı, günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır. Kalenin içinde yer alan iki cami artık ibadete açık olmasa da ziyarete açıktır. Bahçesindeki tarihi mezar taşları ve kalıntılar da gezilebilir niteliktedir.
Meryem Ana Kilisesi
Rum Mahallesi’nde yer alan Meryem Ana Kilisesi, ada merkezinden yürüyerek rahatlıkla ulaşılabilecek bir konumdadır. Bozcaada’da hizmet veren tek kilise olan yapı, günümüzde de Rum Ortodoks cemaati tarafından kullanılıyor.
Venedikliler döneminde yapıldığı tahmin edilen kilisenin girişinde yer alan 1869 tarihi dikkat çekiyor. Dört katlı çan kulesi zamanla yıpranmış, 1980’li yıllarda ise tamamen sökülmüştür. 2006 yılında başlayan restorasyon çalışmaları sonucunda kule aslına uygun biçimde yeniden inşa edildi. Yerden yüksekliği 23.8 metreyi bulan bu tarihi kilise, yalnızca Pazar günleri ayin için açılıyor. Diğer günlerde kapalı olan kilise, ziyaretlerde ücretsizdir.
Bozcaada Müzesi (Yerel Tarih Araştırma Merkezi)
Bozcaada’nın geçmişine dair detaylı bilgi edinmek isteyenler için ideal bir durak olan bu müze, Rum Mahallesi’nde yer alıyor ve yürüyerek kolayca ulaşılabiliyor.
Bozcaada’nın sosyal, kültürel ve ekonomik geçmişini belgeleyen müze, 130 yıllık bir binada hizmet veriyor. 6.000’den fazla fotoğraf, belge ve çeşitli objeyle donatılmış koleksiyon, 45 farklı temada ziyaretçilere sunuluyor. Müze, adanın tarihini herkesin anlayabileceği bir dille anlatmayı amaçlıyor. Bozcaada’nın kültürel dokusunu daha yakından tanımak isteyenler bu müzeyi mutlaka gezmelidir.
Polente Feneri
Adanın batısında yer alan bu tarihi deniz feneri, 1861 yılında inşa edildi. İlçe merkezinden yaklaşık 7 kilometre uzaklıkta bulunan bu bölgeye özel araçla ulaşmak mümkündür. Ancak fenerin bulunduğu tepeye araçla çıkılamadığı için son 2 kilometrelik kısmı yürüyerek geçmeniz gerekiyor.
Çevresinde yer alan rüzgar türbinleriyle birlikte etkileyici bir manzara sunan fener, 32 metre yüksekliğe sahiptir. Fenerden yayılan ışığın menzili yaklaşık 25 kilometredir.
Gün batımını izlemek isteyenler için adanın en etkileyici noktalarından biri olan Polente, özellikle öğleden sonra ziyaret edilirse unutulmaz görüntüler sunuyor. Fotoğraf tutkunları için de eşsiz kareler yakalama fırsatı vadeden bu alan, tamamen ücretsiz olarak ziyaret edilebiliyor.
Köprülü Mehmet Paşa Camii
Bozcaada merkezinde bulunan cami, Çınar Çeşme Sokak üzerinde yer alıyor. Ne zaman yapıldığı tam olarak bilinmeyen caminin, Venedik döneminde yıkıldığı ve ardından 1655 yılında Köprülü Mehmet Paşa tarafından onarıldığı biliniyor. Yöre halkı tarafından "Yalı Camii" olarak da anılan yapı, kitabeye sahip değildir.
Kareye yakın plana sahip olan cami, kırma çatı sistemiyle örtülüdür. Yapımında kırmızı kesme taş kullanılmış ve bazı bölümleri sıva ile kaplanmıştır. Günümüzde halen ibadete açık olan cami, ziyaretçilerini ücretsiz ağırlamaktadır.
Alaybey Camii
Bozcaada merkezinde yer alan Alaybey Camii de yürüyerek gidilebilecek bir noktada konumlanıyor. Kırmızı kesme taşlarla inşa edilen caminin ne zaman ve kim tarafından yaptırıldığına dair net bir bilgi bulunmuyor.
Avlusunda Osmanlı döneminden kalma 14 mezar yer almakta olup, bu mezarların arasında bir dönem Osmanlı sadrazamı olarak görev yapan Halil Hamit Paşa’nın da kabri yer alıyor. Halen ibadete açık olan cami, ziyaretçilere her gün ücretsiz olarak kapılarını açıyor.