Çanakkale Valiliği, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın katkılarıyla el sanatlarının korunması kapsamında gerçekleştirilen ‘Altın Eller Geleneksel El Sanatları Festivali’ne katılan isimlerden dikkat çeken isimlerden biri de zihgir (okçu yüzüğü) yapan Bornova Kaymakamı Fatih Genel oldu. 40 zanaatkâr ve sanatçının katıldığı festivalde, geleneksel atlı okçuluğunun gelişmesi ve geleneğin sürdürülmesi için emek veren zihgir ustası Kaymakam Genel, “Daha önce Çanakkale Biga Kaymakamlığı yaptım. Çanakkale’de uluslararası okçuluk müsabakaları düzenliyorduk. Çok başarılı organizasyonlardı. Bu atlı okçuluğun ve geleneksel Türk okçuluğunun Türkiye’ye mal olmasında Biga’daki festivallerin çok büyük katkısı oldu” dedi. 16 Ağustos 2010 - 10 Ağustos 2015 tarihleri arasında Biga İlçesinde kaymakamlık yapan Genel, festival için Çanakkale’ye ziyarette bulundu. Festival alanında büyük ilgi gören zihgir standında vatandaşlara, geleneksel Türk okçuluğu, atlı okçuluk ve zihgirin önemine dair bilgi veren Genel, Kaleninsesi Gazetesi’ne yaptığı açıklamada “Geleneksel Türk okçuluğunda eğer ok atmak istiyorsanız başparmağınıza zihgir yüzüğünü takmanız gerekiyor. Bu olmadan ok atmanızın imkanı yok” dedi.
“ZİHGİRSİZ OK ATILIRSA, EL YARALANIR”
“Zihgir, okçu yüzüğüdür. Ok atarken başparmağa takılan bir yüzüktür. Geleneksel Türk okçuluğunda eğer ok atmak istiyorsanız başparmağınıza zihgir yüzüğünü takmanız gerekiyor. Bu olmadan ok atmanızın imkanı yoktur” ifadelerinin altını çizen Genel, “Belki bir iki tane atarsınız ama üçüncüyü atma şansınız yok. Eliniz yaralanır. Türkler başparmaklarına taktıkları bu okla ok atıyorlar” dedi. Avrupalıların ok atarken oku yayın sol taraftan alıp 3 parmakla yayı çektiklerini belirten Genel, “Türkler ise sağ taraftan oku alıp, başparmağa takılan yüzükle oku çekiyorlar. Okun kirişi parmağıma hiç dokunmadan çekiyorlar. Bıraktığınız zamanda ok sıyrılıp gidiyor” dedi.
“MİSYON EDİNDİM”
Okçu yüzüğü olan zihgiri 2006 yılında ilk kez duyduğunu söyleyen Genel, “Çok şaşırmıştım. Fatih Sultan Mehmet’in gül koklayan minyatürü vardır. Başparmağındaki yüzüğü sıradan bir yüzük zannediyordum. Halbuki savaş malzemesiymiş. 35’li yaşlardan öğrendim. Adımda Fatih. Nasıl olurda bilmem diye. Bunu misyon edindim. O günlerde kendime bir zihgir yaptım. Ok atıyordum, ellerim yara oluyordu. Sonra bir arkadaşım istedi. Ona da yaptım. İlk yaptığımla 3 gün uğraşmıştım. Zihgir manda boynuzundan yapılır ve benim boynuzla ilgili bilgim yoktu. 3’üncü kez yaptığımda ise bir günde yaptım. Şimdi yarım saatte bir tane yapabiliyorum. En az 500kişi istedi. Hiç bir ücret talep etmeden onara da yaptım” diye belirtti.
“ZİHGİRLERİN EN GÜZELİ MANDA BOYNUZUNDAN OLUR”
“Zihgirlerin en güzeli manda boynuzundan olur. Boğa boynuzundan da zihgir olur ama manda boynuzunun bazı iyi özellikleri var. İçinde lif olmuyor. Homojen bir yapısı var. Gümüşten ya da bronzdan da yapılabilir. Selçuklu zamanlarından kalma bronz zihgir bulunabiliyor. Müzelerde de var. Altın zihgir de yapılmış. Bana göre en mantıklısı ve en güzeli manda boynuzundan olan zihgirdir” ifadelerine yer veren Genel, “Kesimhaneye giden mandaların boynuzlarını kullanıyoruz. Biz kullanmasak çöpe gidecek olan boynuzlar. Bende hayvan severim. İki atım, iki kedim bir köpeğim var. 10 kişilik bir aile olduk. Bu hayvanlar kesilen hayvanlar” diye belirtti.
“MANDA BOYNUZUNUN HER YERİ ÇOK KIYMETLİDİR”
2 yaşında bir mandanın boynuzundan 3-4 tane zihgir çıkabileceğin kaydeden Genel, “Bir tane çocuklar için, bir tane eli büyük olan insanlar için gibi düşünün. Boyut boyut zihgir çıkar. Boynuzun kalan kısmını zayi etmiyoruz. Manda boynuzunun her yeri çok kıymetlidir. Aynı zamanda bıçak ustasıyım. Boynuzun kalan kısımlarını da bıçak kabzasında kullanıyoruz. Bazılarından kolye yapıyoruz. Osmanlılar, yay yapımında da manda boynuzu kullanmış. Yayın iç kısımlarına manda boynuzu yapıştırılıyorlarmış. Üflemeli çalgılardan neyde de başpare kısmı da manda boynuzundan yapılıyor. Tambur mızrabı en güzeli bağadandır. Bağa (kaplumbağa kabuğu) yasaklı. Manda boynuzu tercih edilir” dedi.
BİZ BU İŞE GÖNÜL VERDİK
“Kültür Bakanlığımızda ‘Sen bu işe gönül verdin. Sen Geleneksel El Sanatçısısın’ dedi şuanda Bornova Kaymakamıyım. Daha önce Çanakkale Biga Kaymakamlığı yaptım. Çanakkale’de uluslararası okçuluk müsabakaları düzenliyorduk. Çok başarılı organizasyonlardı. Bu atlı okçuluğun ve geleneksel Türk okçuluğunun Türkiye’ye mal olmasında Biga’daki festivallerin çok büyük katkısı oldu” sözlerinin altını çizen Genel, “İlgilendiğiniz için teşekkür ediyorum. Kültür Bakanlığı bana ve benim gibi olanlara Geleneksel El Sanatçısı ünvanı veriyor. Bu bizim için çok onurlu bir ünvandır. En az kaymakamlık kadar benim için önemli. Usta diyor sana. Kültür bakanlığımıza şükranlarımı sunuyorum. Bu çok önemli. Burada bulunan sanatçıların tamamı Türkiye’nin dört bir yanından gelen geleneksel el sanatçıları. Bizim tarihimizden, kültürümüzden, derinliklerimizden gelen Anadolu’nun sanatlarını icra eden kişiler. Bu kişiler aynı zamanda somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı ünvanını da taşıyorlar” dedi.
Damla YELTEKİN