Tarım ve hayvancılık sektörüne dair gelişmelerle ilgili Çanakkale İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Doç. Dr. Ahmet Ferhan Savran ile tarım ve hayvancılıkla uğraşan Ramis Aydın; Kaleninsesi Gazetesine özel değerlendirmelerde bulundu. Pazar yerlerine bakıldığı zaman üreticinin de tüketicinin de memnun olmadığını belirten Çanakkale İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Başkanı Doç. Dr. Ahmet Ferhan Savran; “Bizim yaptığımız çalışmalar çerçevesinde süt ırkıyla üretenlerin kurbanlık maliyeti 53 liralık bir banttaydı. Etçil ırklarla çalışanların ise 59 liraya mal oluyor. Bu maliyetlerin üstünde farklı illerdeki arkadaşlarımızın kurbanlıklar için tavsiye fiyatı olarak açıkladıkları hem koyun hem de keçi için 68 lira kilogram olarak açıklamışlar. Herhalde ancak öyle bir şey olursa iyi bir fiyatlama olur çünkü maliyetlerimize bakarsak oldukça yüksek hatta tüketici için de maliyetin yüksek olduğunu ifade edebiliriz ama başka da bir çıkar yolu yok. Üreticimizin de zarar etmesi çok mantıklı değil. Zaten süt üretimi açısından da bu sene oldukça sıkıntılı bir süreç yaşıyoruz, istediğimiz fiyatlar elde edilemiyor, en azından et konusunda bir çıkış yolu olursa seviniriz ama televizyonlardan izlediğimiz kadarıyla kurban pazar yerlerinden baktığımızda ne alıcı ne de satıcı karşılıklı olarak çokta memnun değil” dedi.
“En pahalı elektriği hayvancılık işletmeleri ödüyor”
Elektrik maliyetlerinin sanayicilerden bile kat kat fazla olduğunu ifade eden Başkan Savran; ‘’Maliyetler çok yükseldi. Şöyle geçen seneye bakarsanız 200 lira olan yemin çuvalı şu anda 500 liraya kadar tırmandı. Kendim yola çıkayım; mesela sezon başında 270 liraya aldığım yem şu anda 400 lira. Sezon dediğim ocak ayında aldığım yem 275 liraydı, şimdi bu yem 400 ve üstünde bir rakam. Böyle bir maliyet üzerinden zaten mümkün değil, devlet tarafından arpayı ucuza temin ettik ama onda da zaten sığır miktarına göre oluyor, herkesin kendi hayvan başına göre değerlendirildi. Herkes çok talep ettiği için de normalde hayvan başı 1 kilo diye yapıldı, 200 gramdan aldı arpalarını. O da elbette yeterli değil. Yine de Allah razı olsun diye alan insanlar var ama tabi ne kadar yarayı kapattı o tartışılır. Bunun yanında veteriner hizmetleri olsun, ilaçlar olsun, bunların hepsi müthiş bir artış içerisinde. Daha önce 3-5 liraya aldığımız bir kurt hapını şimdi 25-30 liraya alıyoruz. Elektrik ödeseniz öyle, kendi işletmem için söyleyeyim; ben geçen sene aşağı yukarı 1300 liraya elektrik faturası öderken bu sene 4500 liranın altına hiç inmiyor, bu demek oluyor ki üç kat artmış. Nasıl dayanacağız biz buna? Hayvancılık işletmelerini en azından daha sübvanseli elektrik kullanalım diyoruz ama maalesef bunu da gerçekleştiremiyoruz. En pahalı elektriği hayvancılık işletmeleri veriyor. Sana işletmesi bile daha az veriyor. Sanayici hayvan işletmecilerinden daha az elektrik ödüyor” diye konuştu.
“Sektör bitme noktasında; muazzam hayvan kesimi var”
Geçtiğimiz 2008-2009 senelerinde de benzer bir durumla karşı karşıya kaldıklarını belirten Başkan Savran; “Şu an gerçekten sektör bitme noktasına geldi; muazzam hayvan kesimi var. 2008-2009 yıllarında da aynı duruma düştük, hayvanların tamamı kesildi, 2010 yılından sonra hayvan yok ithal edelim. Sonra başladık hayvan ithal etmeye. İthal etme durumuna gelmeden bir çözüm bulunması gerekiyor, ki biz boşu boşuna hayvan ithal etmeyelim. Bir liralık şeyi üç liraya alıyoruz, gerçi şu anda döviz de müthiş arttığı için oradan buraya hayvan getirmemiz de bizim için büyük bir maliyet demek oluyor” dedi.
“Halbuki 3 senedir de devletin sürü büyütme adına ilave desteği var”
“Doğmuş hayvanlardan %25 yenileme için kattığımız hayvanlarda sürümüze %25 genç hayvan katardık, %25 yaşlı hayvan sürüden çıkartılırdı. Bu sene zaten kimse içeride hayvan bırakmayacak; dişisi erkeği bütün kuzular kesildi. Bir de yaşlılar var, böyle olunca da sürüler yavaş yavaş küçülmeye başlıyor. Halbuki 3 senedir de sürü büyütme adına da devletin ilave bir desteği var” diyen Savran; “Böyle bir destek olmasına rağmen tersine bir ivme var, bir realite bu. Para kazanmazsanız ne yapacaksınız? Bu hayvanı elinizde tutamazsınız ki, hayvanı beslemek zorundasın, yem alacaksın ki hayvan beslensin, sana verimli hale gelsin. Bazılarımız da süt para etmiyor diye yemi keselim dedi ama o da fayda etmedi. En doğrusu ya hayvanı keseceksiniz ya da devam edeceksiniz, para kazanılmadığı için mecburen kesiliyor” şeklinde konuştu.
Aydın; “Hem üretici, hem de tüketici zamlardan dolayı muzdarip”
Tarım ve hayvancılıkla uğraşan Ramis Aydın ise; “Üretici şu anda memnun değil, niye memnun değil? Bir satış yok, daha önceki senelerden bu zamana kadar olan kurbanlık hayvanların %80’i satılmış oluyordu, %20’lik bir kısmı kalıyordu. Ama bu sene maalesef ki %20’lik gibi bir satış var, kurbanlıkların %80’i duruyor. Bu da neden kaynaklı? Vatandaşların maddi durumunun olmaması. Şu anda yemin çuvalını 330-335e alıyoruz, kesim fiyatları ortalama 95 lira gibi ama biz üretici olarak hayvanın 120 lira gibi bir maliyeti var, biz de mesela ucuz veremiyoruz; insanlar ucuza almak istiyor, bütçesine göre almak istiyor. Bu sene büyük bir sıkıntı içerisindeyiz, insanların maddi durumunun olmaması, üreticinin daha alt fiyatlara verememesi” dedi.
“Üretici olarak dayanacak gücümüz kalmadı”
Bu sene büyük bir zarar içinde olduklarını ifade eden Aydın; “Ben 100 tane kurbanlığımdan sadece 25 tanesini satabildim, diğerlerini kesime sevk edeceğim; yapacak bir şey yok çünkü üretici olarak dayanacak gücümüz kalmadı. Kuru madde de çok pahalı; şu anda samanı 45 liraya alıyoruz, 70 liraya yoncayı alıyoruz, ki 330 lira civarı yem, ki maliyet nasıl aşağılarda olabilir? Biz üreticiler olarak bu işten vazgeçiyoruz, bu sektör bitiyor çünkü insanlar kazanamıyor; hep üret üret olmuyor. Üretmeye kalkıyorsun, kendin bir şeyler yapmak istiyorsun; mazot pahalı, gübre pahalı, tohum aynı şekilde. Üretim yapıp ucuza da mal edemiyoruz. Herkes bir belirsizlik içerisinde. Ben ve benim gibi birçok arkadaşım bu işten gerçekten soğudu” şeklinde konuştu.
“Geçen sene ve bu sene arasında çok büyük bir fark var”
Aydın sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Geçen sene bakıyorsunuz yemin çuvalı 50 lira, kesimi 30 lira ama karşılıyor, niye? Bu sene kat kat maliyetler arttı. İnsanların bütçesi çok zayıfladı, düşünüyorum ki bu sene çok fazla insan kurban kesemeyecek. Vatandaş gelip ‘ yapacak bir şey yok, ben 4000 lira veremem, onun yerine iki kilo et alırım’ diyor, çoluk çocuk ele bakmasın istiyor. Kesim fiyatları da çok düştü; normalde 110 liraya dana kesiyorduk, şu an 90 civarı. Bu sefer üreticiyi de kurtarmıyor, tüketici desen zaten maddi durumundan kaynaklı hiç alamıyor. Asgari ücretin durumu belliydi, gerçi asgari ücretin fiyatı yükseldi; tabii piyasaya nasıl yansır, umarım bir şeyler değişir diyoruz ama yani tüketici memnun değil üretici hiç memnun değil” ifadelerini kullandı.
Dilan Kaynak