Müstakil Sanayici ve İş Adamları Derneği (MÜSİAD) Çanakkale Şube Başkanı Şerif Mutlu, Kasım Ayı SAMEKS verilerini değerlendirdi. Başkan Mutlu; “Kasım ayına ilişkin SAMEKS verileri Türkiye ekonomisi genelinde reel sektörün pozitifte tutunmaya devam ettiğine işaret etmektedir. Bilhassa Ağustos ayından beri artışını sürdüren ve Kasım ayı itibariyle son 16 ayın en yüksek değerine ulaşan sanayi sektörü endeksi, yılın son çeyreğine dair olumlu bir görünüm arz etmektedir. TCMB tarafından açıklanan imalat sanayii geneli kapasite kullanımının bu dönemde artış kaydetmesi de SAMEKS’teki sanayi endeksi gelişmelerini desteklemektedir. Bununla birlikte; hizmet sektöründe tedarik süreçleri ve istihdamda yaşanan ivme kaybı ise, bu dönemde ekonomik aktiviteye dair karışık bir tablo sunmaktadır. Sanayi sektöründe satın alım alt endeksindeki hızlı artışa karşın üretimin önceki aya göre ivme kaybetmesi, döviz kurundaki artış eğilimiyle birlikte imalatçıların ön satın alımlara yöneldiğini ve gelecek döneme yönelik muhtemel girdi maliyetlerini azaltmayı tercih ettiğini göstermektedir.Sektör genelinde nihai mal stokunun artış kaydetmesi de bu yorumu desteklemektedir. 2021 yılı Kasım ayında mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış SAMEKS Bileşik Endeksi, bir önceki aya göre 3,0 puan azalarak 52,3 değerine gerilemiştir. Endekste gözlenen bu ivme kaybında hizmet sektörü endeksinin önceki aya göre 4,6 puan azalarak 50,5 puana gerilemesi etkili olurken, sanayi sektörü endeksi ise önceki aya göre 1,6 puan artış kaydetmiş ve 57,0 puanlık seviyesiyle olumlu görünümünü sürdürmüştür. Bu dönemde sanayi sektöründe gözlenen artışta girdi alımları ve yeni siparişlerde gözlenen artışlar etkili olmuştur. Hizmet sektöründe ise iş hacminin hızlı bir şekilde gerilemesi, endeksin önceki aya göre ivme kaybetmesinde belirleyici rolü oynamıştır. Söz konusu gelişmeler neticesinde 52,3 seviyesinde gerçekleşen mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış SAMEKS Bileşik Endeksi; önceki aya göre ivme kaybetmiş olmasına karşın, referans değerin üzerindeki seyrini sürdürmüş ve ekonomik aktivitedeki canlılığın devam ettiğine işaret etmiştir” dedi.
Sanayi Sektörü SAMEKS Endeksi
“Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Sektörü SAMEKS Endeksi, 2021 yılı Kasım ayında, bir önceki aya göre 1,6 puan artarak 57,0 seviyesine yükselmiştir” diyen Başkan Mutlu; “Önceki aya göre 1,6 puanlık artışla 58,0 seviyesine yükselen yeni siparişler, bu dönemde sanayi sektörü genelinde kaydedilen genişlemenin belirleyicisi olmuştur. Yeni siparişlerin olumlu görünümünü sürdürmesi girdi alımlarını da artırmış ve söz konusu alt endeks önceki aya göre 9,6 puan artarak 74,0 seviyesine yükselmiştir. Bu gelişmeler neticesinde sanayi sektörü üretim alt endeksi, önceki aya göre 5,7 puanlık azalmış olasına karşın, 50,1 puanlık seviyesiyle üretim artışının sürdüğüne işaret etmiştir. Önceki aya göre 2,6 puan artış kaydeden nihai mal stoku alt endeksi 52,4 seviyesine yükselirken; 5,9 puan azalmasına karşın 56,5 seviyesinde gerçekleşen tedarikçilerin teslimat süresi alt endeksi ise olumlu görünümünü Kasım ayında da sürdürmüştür. Kasım ayında istihdam alt endeksi 2,4 puan azalarak 50,6 seviyesine gerilemiş, bununla birlikte önceki aya göre hız kaybetmiş olmasına karşın sektör genelinde emek talebinin sürdüğüne işaret etmiştir. Böylece önceki aya göre 1,6 puan artış kaydederek 57,0 puana yükselen Sanayi Sektörü SAMEKS Endeksi, sektör genelinde toparlanmanın ivme kazandığını göstermiştir” şeklinde konuştu.
Hizmet Sektörü SAMEKS Endeksi
Başkan Mutlu sözlerini şu şekilde sürdürdü; “Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Hizmet Sektörü SAMEKS Endeksi, 2021 yılı Kasım ayında, bir önceki aya göre 4,6 puan azalarak 50,5 seviyesine gerilemiştir. Bu dönemde girdi alımları 3,9 puanla artışını sürdürmüş ve 72,1 puanlık seviyesiyle endeks genelindeki ivme kaybını sınırlandırmıştır. Sektöre yönelik iş hacmi ise önceki aya göre daralmış, söz konusu alt endeks 7,7 puan birden azalarak 42,2 seviyesine gerilemiştir. Önceki ay ciddi bir toparlanma kaydeden tedarikçilerin teslimat süresi alt endeksi ise 8,3 puanlık azalışla referans değer olan 50,0 puana gerilemiş ve firmaların mal ve hizmet ticaretinde durgunluk yaşandığına işaret etmiştir. Nihai mal stoku alt endeksi de 11,9 puan azalarak 44,5 seviyesine gerilemiş ve Kasım ayında olumsuz bir görünüm arz etmiştir. Bu gelişmeler neticesinde hizmet sektörü genelinde emek talebi azalmış ve önceki aya göre 9,2 puan birden gerileyen istihdam alt endeksi 49,3 seviyesinde gerçekleşmiştir. Böylece Kasım ayında 4,6 puan azalarak 50,5 seviyesine gerileyen Hizmet Sektörü SAMEKS Endeksi pozitif görünümünü sürdürmüş, bununla birlikte 50 referans değerinin hemen üzerinde gerçekleşerek önceki aya göre önemli bir ivme kaybı yaşandığına işaret etmiştir.”
Gürhan Kökçak