Kaleninsesi Gazetesi olarak görüşlerini aldığımız Avukat Dilara Uzun, “Normalde kira sözleşmesi kendiliğinden uzayan bir sözleşmedir. İki taraf da bir ihtarda bulunmadıysa bir senenin sonunda kira sözleşmesi aynı şekilde uzar” dedi.
Kiracıların yasal haklarını anlatan Uzun şu ifadeleri kullandı:
“Sözleşme bitti, çık diyemez”
Ev sahibi bir senelik sözleşmenin sonunda sözleşme bitti, çık diyemez. Kanunumuzda kiracıyı çıkarmak için gerekli belli başlı sebepler var. Bu sebepler varsa çıkarma koşulları oluşur.
“Kiracı taahhütnameyi imzalayarak onay vermiş oluyor”
Kiracı tahliye taahhütnamesi imzalamak zorunlu değil. Taahhütname ev sahibine bir güvence verir. Tahliye davası hakkı verir ve hukuki bir süreç başlatabilir. Ama kesinlikle zorunlu değil. Aslında tahliye taahhütnamesinin genel işleyişi şu an ki durumda beyaz kağıda imza atmak niteliğinde yapılıyor. Ev sahibi bir yılın, 15 ayın sonunda bu tahliye taahhütnamesini istediği gibi doldurup kiracıyı mahkemeye verebiliyor. Tabii ki de olmaması gereken bir şey ama kiracı taahhütnameyi imzalayarak buna onay vermiş oluyor.
“Gerekçeye gerek kalmaksızın tahliye isteyebilir”
Kira sözleşmesi 10 yıla kadar kendini yenileyerek devam eder. 5 yılın sonunda ev sahibi kiranın çok altta kaldığını söyleyerek mahkemeye yoluna başvurabiliyor ve kiranın tespitini istiyor. Çevredeki tüm evler 15 bin lira, ev sahibi 3 bin lira kira alıyor. Eğer ev sahibi ve kiracı anlaşamazsa, kiranın TEFE TÜFE’ye göre güncellenmesi talep edilirse ev sahibi kira tespit davası açabiliyor. Mahkeme yoluna başvuruyor, güncel emsal kiralara bakılıyor. 10 senenin sonunda ise ihtara, gerekçeye gerek kalmaksızın kiracının tahliyesini isteyebiliyor.”
“Sorunun bir nebze önüne geçilmiş olacak”
Av. Uzun kira kontratlarının e-devlet üzerinden yapılacak olmasına ilişkin “Normalde alışkın olmadığımız bir sistem. Bir kere şeffaflık olacak. Kolay ve hızlı bir işlem olacak. Standart sözleşmeler olacak ve uzaktan işlem kolaylığı sağlayacak. Şimdiye kadar kağıt üzerinde yapılıyordu ama bilgisayara ve internete ihtiyacımız olacak. Bunun kullanımını bilmemiz gerekecek. Kişiselleştirme zorluğu olacak. Bazı özel maddeler ekleyerek de sözleşme yapıyoruz. O anlamda standart sözleşme nedeniyle bir eksisi olabilir. Yeni kurulan bir sistem olduğu için karışıklıklar olabilir ilk başlarda. Elden kira durumuna engel olduğu için bir şeffaflık ve güvenlik sağlayacak. Bu bence çok önemli. Şu an ki sorunun bir nebze önüne geçilmiş olacak.
“Ev sahibi bir vergiye tabi tutulamıyor”
Bazı ev sahipleri kira bildiriminde bulunmuyor, kirayı elden alıyor. Evinin kirada olup olmadığı belli bile değil. Geçtiğimiz yıl bununla ilgili bir çalışma yapıldı. Büyük oranda tespiti yapıldı. Ama yapılamayanlar da var. Böyle durumlarda ev sahibi bir vergiye tabi tutulamıyor. Ama artık bu sistemle zorunluluk sağlandığı için daha şeffaf olacak. Kimin ev sahibi olduğu, kirayı verip vermediği, nasıl bir gelir ettiği vesaire şeffaf bir şekilde bilinebilecek.
“Şeffaflık sağlayacak”
Şu an sistem çok karışık. Ev sahipleri bir anda yüksek bir artış yapmak istiyor. Yüzde 25’lik zam oranı Temmuz ayında bitti. Ardından ev sahipleri ve kiracılar arasında bir bocalama oldu. Yeni sistemle birlikte TEFE TÜFE’ye uyma, kira sözleşmesinde nasıl bir artış belirlendiyse buna uygun güncelleme konusunda şeffaflık sağlayacak. E-devlet üzerinden kontrat yapılması dolaylı yoldan yasadışı kira artışlarının önüne geçilmesini sağlayabilir” ifadelerini kullandı