Çanakkale, Kazdağları’nın eteklerinde olması, tarihi antik mimarisi, Çanakkale Savaşları açısından büyük öneme sahip. Kentin dinamikleri arasında endemik bitkileri, deniz ve ada turizminin yoğun olmasının yanı sıra tarihsel açıdan yakın ve uzak tarihi de yer alıyor. Yüksek Mimar Neşe Baytan, Kaleninsesi Gazetesi’ne kentin deniz turizmini daha görünür kılacak, kent kimliğini koruyan ve geliştiren işaret ogeleri hakkında değerlendirmelerde bulundu. Geliştirilebilecek proje açısından ‘Taş Boyama ve İşaret Ögesi Girişimi’ hakkında bilgi veren Yüksek Mimar Baytan, ‘Projede işaretlenecek 17 yeri taş boyama sanatı ile işaretlenecek yerlerde kimliklerine katkı sağlayacak deniz turizmini anlatan simgelerle karşılaşmış olacaksınız” dedi.
Neşe Hanım Kaleninsesi Gazetesi okuyucularına kendinizden bahsedebilir misiniz?
Çanakkaleliyim. Mimar Sinan Üniversitesi mimarlık eğitiminden sonra Yıldız Teknik Üniversite'sinde mimarlık alanında yüksek lisans eğitimini tamamladım. Mezun olmadan iş hayatına başladım. Avrupa projelerinin ve ekip çalışmalarının olduğu büyük firmalarda çalıştım. 2016 sonrasında da kendi ofisimi açtım. Şuan aynı zamanda Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nde Peyzaj Mimarlığı bölümünde doktora eğitimine başladım.
'Taş Boyama ve İşaret Ögesi Girişimi' hakkında, makale ve proje boyutu hakkında bilgi verebilir misiniz?
Niyet, uygulanabilir bir çalışma yapmak. Makalede ana hat yeni bir şey üretmektir. Var olan bir şeye bir katkıda bulunmak, yeni bir çözüm eklemek niyetiyle makale yazılır. Buradaki çıkış noktası bu amaçla, 'Ne yapılabilir' diye düşündüğümüzde ortaya çıktı.
Niçin İskele Meydanı’nı tercih ettiniz?
Temel kriterlerimizden birisi kentin en önemli düğüm noktası olan İskele Meydanı’nda çalışmaktı.
Bizim amacımız günlük kullanılan, günümüzün içinde olan bir çalışmayı sahada herkesin görebileceği ve yer alabileceği şekilde tekrar ele almak. Yapılan diğer çalışmaları da hatırlayacak olursak, İskele Meydanı'nı bütün kentlilerin bildiği gibi en merkezi noktalarımızdan birisi. Yerli ve yabancı turistlerin karşılandığı, Çanakkale'yi ilk gördükleri nokta. Yerel halkın buluşma noktaları. Saat Kulesi'nin yakın olması, Manolya Ağacı ve Vapur İskelesi ile birlikte bir İskele Meydanı bir buluşma noktası. Kentin en canlı sirkülasyon alanlarından birisi.
İşaret ögesi girişiminde neden ‘Taş Boyama Sanatını’ ele aldınız?
İlk kriterimiz yer seçimiydi. İkinci kriterimiz olan 'taş Boyama Sanatı' günümüzde çok yaygınlaşmaya başladı. Bundan 5-10 yıl önce çok kısmiydi. Günümüzde herkesin zevkle yapabileceği bir hobi haline geldi. Taş boyamadan kazanç sağlayan, bunu girişime dönüştüren kişi ve işletmeler oldu. Sergiler düzenlendi. Rövaçta olması bunun etkilerinden birisi. Bulunulabilen doğal bir malzeme olduğu için ekonomik boyutu düşük. Taş çok rahat bulunabilir ve uygulanabilir. Taş boyama da masrafsız, maliyetsiz bir hobi. Taş boyamadaki tüm malzemeler maliyetsiz. Aynı zaman da taş esnek ve birçok tasarıma da uygun bir malzeme. Küçük tasarımlar da oluşturabiliyorsunuz, devasa tasarımlara da dönüştürebilirsiniz. Taş diğer malzeme türleriyle de kullanıma açık. Lodos tahtaları gibi farklı malzemelerle de bir arada rahatça kullanılabilir. Fikir bu şekilde çıktı ortaya.
Okuyucularımız ‘işaret ögesi’ dediğimizde ne anlamalı?
İşaret öğesi literatürde ‘landmark’ olarak geçer. Kent bilimcilerinin yaptığı çalışmalara dayanarak, söyleyebiliriz ki landmark yani işaret ögesinin bir takım özellikleri var. İşaret ögesi aslında bir vurgu elemanıdır. Sizin aklınızda kolayca kalabilecek, yer tarifi yaparken onu kullanabileceğiniz, tanımlanabilir bir anlama gelir. Kolayca algılanabildiği gibi benzersiz olması ve kendine özel bir tasarımın olması gerekiyor. Görsel açıdan da etraftan bakıldığında mümkün olduğunca akılda kalması gerekiyor.
‘Landmark’ yani işaret ögesinin ne gibi özellikleri var?
İşaret ögesinin aynı zamanda kentin özgün kimliğini yansıtması ve içinde barınması gerekir. Dinamik bir kavramdır. Bu kimlik dediğimizde aslında yüzyıllarca devam etmez. Gelişen ve devam eden bir kavramdır. Kimliğini yansıtan bir obje olması gerekir. Görsel bir katkı sağlamalı. Sizin zihninizde kalması açısından da bir anı değeri oluşturacak.
'Taş Boyama ve İşaret Ögesi Girişimi'ni biraz daha detaylandırabilir misiniz?
Biz belirlenen nokta ve işaret ögesi kavramlarını birleştirdiğimiz de ortaya böyle bir çalışma çıktı. Belirlenen noktada taş boyamayla yapılacak bir tasarım üretmek. Çıkış noktamız bu şekilde gelişti. Çanakkale tarihi bir kenttir. İlk aklımıza gelen, çok büyük bir değerimiz olan şehitlerimiz, bu uğurda yapılan önemli savaşlarımız ve mücadelelerimiz var. Biz tarihi kent olarak da önemli bir şehiriz. Çanakkale'nin tarihi turizminin yanı sıra bir de hem Marmara Denizinde hem Ege Denizinde yer alan ciddi ve güzel bir kıyı hattı var. Birçok özelliği bir arada barındıran bir kıyı var. Assos Bölgesinde turizm çok baskındı. Özellikle de adalar turizmi son yıllara ön planda. Genel olarak baktığınızda deniz turizmi kimliği de var.
Tarih kimliğine saygım çok büyük ve yeri çok ayrı. Bunun yanı sıra diğer kimliğine de katkıda bulunmak benim hedeflerimden birisi oldu. Deniz turizmi dediğim de taş boyama sanatı bu çalışmaya çok uygun. Genelde boyama için de dere yataklarında ya da deniz kenarlarından toplanır taşlar.
İşaretleme ögelerini için bölgeleri nasıl seçtiniz?
Çanakkale'ye de atıfta bulunarak en yaygın, en çok bilinen ya da bilinmesine uygun görülen sahil hattına 17 bölge çıkarttık. Bu 17 bölgenin kendi yöresel taşlarını toplama hedefim oldu. Bu uygulanabilir bir şey. 17 bölgeden toplanan taşlar ve güzel bir tasarımla oluşturulacak bir pano ve panonun içindeki harita olacak. Her yörenin taşları da farklılık gösterecek. Özellikle Assos tarafındaki taşlar boyamaya çok uygun olabilir. Kimi bölgenin taşlarına boyama yapmak mümkün olmayabilir. Farklı boyama şekilleri ortaya çıkabilir. Uygulanabilir büyük taşlara tek bir desen, uygulanması biraz daha zor ya da küçük taşlı bölgelerimizde ise bir kaç taşın bir araya gelerek sembolünün boyanabileceği bir desen olabilir. Deniz turizmine atıfta bulunulabilecek 17 simge oluşturdum. Kendi bölgelerindeki taşlara bu simgeler boyandığında, hem deniz turizmin canlı olduğu 17 yer hem de burada kendi taşlarının dokusu, şekli, hacmini görebiliyorsunuz. Kimliklerine katkı sağlayacak deniz turizmini anlatan simgelerle karşılaşmış olacaksınız. Çanakkale'nin iç kısımlarında da deniz olmadığı için, panodaki haritadaki o bölgelere deniz kısmı deseni hazırladık boyadık. Kent mobilyası içinde olduğu için tasarımda 4-5 metre mesafeden görülebilecek bir pano büyüklüğünde görülebilecek bir obje tasarlamış olduk. Uygulanabilir olan bu tasarım çalışmasını kentimiz için gerçekleştirmeyi umut ediyorum.
Damla YELTEKİN